اتصال کوتاه

.

.

کوئل احتراق ولتاژ بالایی تولید می‌کند که برای جرقه‌زنی در مخلوط سوخت و هوا در موتورهای بنزینی لازم است. در این صفحه، از جمله با نحوه عملکرد کوئل‌های احتراق و انواع مختلف آن‌ها که در مدل‌های فعلی خودرو به کار می‌روند، آشنا خواهید شد. همچنین نکات عملی فراوانی برای عیب‌یابی و تست کوئل‌های احتراق در اینجا خواهید یافت.

هشدار ایمنی مهم
اطلاعات فنی و نکات عملی زیر توسط شرکت معروف قطعه‌ساز آلمانی HELLA تهیه شده‌اند تا به صورت حرفه‌ای از کار کارگاه‌های خودرویی پشتیبانی کنند. اطلاعات ارائه‌شده در این وب‌سایت تنها باید توسط افراد متخصص و آموزش‌دیده در این زمینه استفاده شوند.
.

بررسی کوئل احتراق: راهنمای گام‌به‌گام برای یک عیب‌یابی موفق

۱. اصول پایه

ساختار و عملکرد کوئل احتراق: آنچه باید پیش از بررسی بدانید

ساختار یک کوئل احتراق معمولی از نظر اصول عملکرد، شبیه به یک ترانسفورماتور است. وظیفه اصلی کوئل این است که از یک ولتاژ پایین، ولتاژی بسیار بالا (ولتاژ القایی) ایجاد کند. اجزای اصلی آن عبارت‌اند از: هسته آهنی، سیم‌پیچ اولیه، سیم‌پیچ ثانویه و اتصالات الکتریکی.

هسته آهنی ورقه‌ورقه‌شده وظیفه تقویت میدان مغناطیسی را بر عهده دارد. بر دور این هسته، سیم‌پیچ ثانویه‌ای قرار گرفته است که از سیم مسی نازک با قطر حدود ۰٫۰۵ تا ۰٫۱ میلی‌متر و با عایق‌بندی کامل تشکیل شده و تا ۵۰٬۰۰۰ دور دارد. سیم‌پیچ اولیه نیز از سیم مسی لاکی با قطر حدود ۰٫۶ تا ۰٫۹ میلی‌متر ساخته شده و دور سیم‌پیچ ثانویه پیچیده می‌شود.

مقاومت اهمی کوئل در سمت اولیه حدود ۰٫۲ تا ۳ اهم و در سمت ثانویه حدود ۵ تا ۲۰ کیلو اهم است. نسبت تعداد دور سیم‌پیچ اولیه به ثانویه حدود ۱ به ۱۰۰ است. بسته به نوع کاربرد کوئل، ساختار فنی آن می‌تواند متفاوت باشد.

در یک کوئل احتراق سیلندری معمولی، اتصالات الکتریکی به شرح زیر هستند:

• پایانه ۱۵: تأمین ولتاژ
• پایانه ۱: قطع‌کننده جریان (مدار قطع و وصل‌کننده، افزاره یا مدار کلیدگری)
• پایانه ۴: خروجی ولتاژ بالا

سیم‌پیچ اولیه و ثانویه از طریق یک اتصال مشترک به پایانه ۱ متصل هستند. این اتصال مشترک در ترانسفورماتورها به "مدار صرفه‌جویی" معروف است و سری‌بودن پیچش‌های اولیه و ثانویه در آن باعث ساده‌تر شدن ساخت کوئل می‌شود.

جریان اولیه که از سیم‌پیچ اولیه عبور می‌کند، از طریق یک ابزار قطع‌کننده (مثلاً دلکو) قطع و وصل می‌شود. مقدار این جریان به مقاومت کوئل و ولتاژ اعمال‌شده به پایانه ۱۵ بستگی دارد. قطع ناگهانی جریان اولیه باعث تغییر سریع میدان مغناطیسی در کوئل شده و یک پالس ولتاژ القا می‌شود که در سیم‌پیچ ثانویه به یک ولتاژ بسیار بالا تبدیل می‌شود.

این ولتاژ بالا از طریق وایر شمع به فاصله جرقه زدن شمع موتور می‌رسد تا در موتور بنزینی مخلوط سوخت و هوا را مشتعل کند.

مقدار این ولتاژ القاشده به سرعت تغییر میدان مغناطیسی، تعداد دور سیم‌پیچ ثانویه و قدرت میدان مغناطیسی بستگی دارد. ولتاژ القایی خروجی از سیم‌پیچ اولیه حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ ولت است و ولتاژ خروجی سمت ثانویه می‌تواند بسته به نوع کوئل به ۴۰ هزار ولت (۴۰ کیلوولت) برسد.

.

.

کوئل‌های احتراق برای سامانه‌های جرقه‌زنی با توزیع چرخشی ولتاژ بالا

این نوع کوئل‌های سیلندری در خودروهایی به کار می‌روند که دارای توزیع‌کننده جرقه (دلکو) در سامانه‌های جرقه‌زنی با کنترل مکانیکی یا ترانزیستوری هستند. اتصال الکتریکی سه‌پایه آن‌ها مطابق با کوئل‌های احتراق معمولی است.

مدار اولیه جریان از طریق پایانه ۱۵ تغذیه می‌شود. پایانه ۱ کوئل به قطع‌کننده جرقه متصل می‌شود و مسیر اتصال سیم‌پیچ اولیه به زمین را فراهم می‌کند. کابل یا آن‌طور که مصطله است «وایر» ولتاژ بالای توزیع‌کننده جرقه به پایانه ۴ وصل می‌شود.

در حالی که در خودروهای قدیمی هنوز از کوئل‌های احتراق معمولی استفاده می‌شود، امروزه در خودروهایی با سیستم جرقه‌زنی ترانزیستوری، از کوئل‌هایی با واحد کلیدگری داخلی استفاده می‌شود.

.

.

کوئل‌های جرقه‌زن دو‌جرقه‌ای

کوئل‌های دو‌جرقه‌ای (Dual-spark ignition coil) در سامانه‌های جرقه‌زنی با توزیع ثابت ولتاژ بالا به کار می‌روند. این نوع کوئل‌ها در موتورهایی با تعداد زوج سیلندر استفاده می‌شوند.

سیم‌پیچ اولیه و سیم‌پیچ ثانویه در کوئل دو‌جرقه‌ای هرکدام دارای دو اتصال هستند.

سیم‌پیچ اولیه از طریق پایانه ۱۵ به منبع تغذیه برق مثبت (+) و از طریق پایانه ۱ (زمین) به بخش خروجی تقویت‌کننده یا واحد کنترل جرقه‌زنی متصل است. سیم‌پیچ ثانویه نیز از طریق خروجی‌های 4 و a4 به شمع‌های احتراق متصل می‌شود.

در این سیستم‌ها، هر کوئل دو شمع را به طور هم‌زمان با ولتاژ بالا تغذیه می‌کند. از آن‌جایی که کوئل دو جرقه هم‌زمان تولید می‌کند، یکی از شمع‌ها باید در مرحله توان (احتراق) سیلندر و دیگری با اختلاف ۳۶۰ درجه در مرحله تخلیه (اگزوز) قرار داشته باشد.

برای مثال، در یک موتور چهار سیلندر، سیلندرهای ۱ و ۴ به یک کوئل، و سیلندرهای ۲ و ۳ به کوئل دیگر متصل هستند. فرمان‌دهی به این کوئل‌ها از طریق واحدهای خروجی جرقه‌زنی موجود در یونیت کنترل موتور انجام می‌شود. این واحد از سنسور میل‌لنگ سیگنال نقطه مرگ بالا (OT) را دریافت می‌کند تا زمان جرقه‌زنی مناسب و فعال‌سازی کوئل مربوطه را تعیین کند.

.

.

.

کوئل‌های چهارجرقه‌ای

کوئل‌های چهارجرقه‌ای، دو کوئل دوجرقه‌ای را در موتورهای چهارسیلندر جایگزین می‌کنند. این کوئل‌ها دارای دو سیم‌پیچ اولیه هستند که هرکدام توسط یک طبقه خروجی از واحد کنترل (استیوِرگِرِت) فعال می‌شوند. سیم‌پیچ ثانویه تنها یک عدد است و در خروجی‌های آن، دو اتصال برای شمع‌های احتراق وجود دارد که از طریق کاسکادهای دیودی به صورت وارونه (مخالف جهت هم) به هم متصل شده‌اند. این دیودها جهت جریان ولتاژ بالا را بر اساس قطبیت تعیین می‌کنند و جرقه‌ها را به شمع‌های مرتبط هدایت می‌نمایند.

.

.

چند کلمه در مورد اهمیت کوئل‌های چهارجرقه‌ای

کوئل‌های احتراق چهارجرقه‌ای (four-output ignition coil) یک طراحی پیشرفته در سیستم احتراق موتورهای چهارسیلندر است که با جایگزینی دو کوئل دوجرقه‌ای قدیمی با یک واحد کارآمدتر، ساختار سامانه‌ی احتراق را ساده‌سازی می‌کند. در زیر، تحلیل ساختاریافته از عملکرد و مزایای این سامانه ارائه می‌شود:

 

اجزای کلیدی و عملکرد:

1. کوئل‌های اولیه (دو عدد): 

   - این کوئل‌ها دارای دو سیم‌پیچ اولیه مستقل هستند که هرکدام توسط یک طبقه خروجی جداگانه در واحد کنترل احتراق (Ignition control module ICM) کنترل می‌شوند.  

   - این کوئل‌های اولیه به طور متناوب و مطابق با ترتیب احتراق موتور (مثلاً ۱-۳-۴-۲) فعال میشوند.

 

2. سیم‌پیچ ثانویه (یک عدد): 

   - یک سیم‌پیچ ثانویه مشترک، جرقه‌های ولتاژ بالا را تولید می‌کند.  

   - این سیم‌پیچ دارای دو خروجی است که هرکدام از طریق کاسکادهای دیودی به دو شمع متصل می‌شوند. دیودها به صورت معکوس نسبت به هم (inverse arrangement) تنظیم شده‌اند.

 

3. کاسکادهای دیودی: 

   - دیودها جریان را فقط در یک جهت عبور می‌دهند و جرقه‌ها را با توجه به قطبیت ولتاژ ثانویه به شمع‌های صحیح هدایت می‌کنند.  

   - مثال: 

     - با فعال شدن سیم‌پیچ اولیه ۱، قطبیت ولتاژ ثانویه باعث جرقه‌زنی در سیلندرهای ۱ و ۳ می‌شود.  

     - با فعال شدن سیم‌پیچ اولیه ۲، قطبیت برعکس شده و جرقه در سیلندرهای ۲ و ۴ ایجاد می‌شود.

 

4. اصل جرقه هدررفته (Wasted Spark): 

   - مشابه سامانه‌های دوجرقه‌ای، هر جرقه همزمان دو شمع را فعال می‌کند: 

     - یک شمع در مرحله تراکم (جرقه‌ی مفید).  

     - یک شمع در مرحله تخلیه («جرقه‌ی هدررفته»).  

   - این سازوکار، زمان‌بندی را ساده و تعداد قطعات را کاهش می‌دهد.

 

مزایا نسبت به کوئل‌های دوجرقه‌ای:

- ساختار ساده‌تر: یک کوئل چهارجرقه‌ای جایگزین دو کوئل دوجرقه‌ای می‌شود و فضای فیزیکی و پیچیدگی سیم‌کشی را کاهش میدهد.  

- کنترل دقیق‌تر: دو سیم‌پیچ اولیه امکان فعال‌سازی جرقه‌ها مطابق ترتیب دقیق احتراق را برای ECU فراهم می‌کنند.  

- صرفه‌جویی هزینه: کاهش تعداد کوئل‌ها و قطعات مرتبط، هزینه‌های تولید و نگهداری را کم می‌کند.

 

فرآیند عملکرد:

1. فعال‌سازی توسط ECU: 

   - ECU بر اساس داده‌های دریافتی از سنسورهای موقعیت میل‌لنگ و میل‌بادامک، سیم‌پیچ اولیه‌ی مناسب را فعال می‌کند.  

2. تولید جرقه: 

   - فعال شدن سیم‌پیچ اولیه، ولتاژ بالا در سیم‌پیچ ثانویه القا می‌کند.  

3. هدایت جرقه توسط دیودها: 

   - قطبیت ولتاژ ثانویه تعیین می‌کند که کدام جفت دیود جریان را هدایت کند.  

   - مثال ترتیب احتراق: 

     - سیم‌پیچ اولیه ۱ → سیلندرهای ۱ (تراکم) و ۳ (تخلیه).  

     - سیم‌پیچ اولیه ۲ → سیلندرهای ۴ (تراکم) و ۲ (تخلیه).  

 

ملاحظات فنی:

- دوام دیودها: دیودها باید در برابر ولتاژ بالا و دما مقاوم باشند؛ خرابی آنها ممکن است به اشکال در احتراق منجر شود.  

- دقت زمانبندی: ECU باید فعال‌سازی سیم‌پیچ‌های اولیه را با چرخش موتور هماهنگ کند تا احتراق بهینه صورت گیرد.

 

جمع‌بندی:

سامانه‌ی کوئل‌های چهارجرقه‌ای با ترکیب دو سیم‌پیچ اولیه، یک سیم‌پیچ ثانویه‌ی مشترک و هدایت جرقه‌ها از طریق دیودها، احتراق موتورهای چهارسیلندر را بهینه‌سازی می‌کند. این طراحی کارایی را افزایش می‌دهد، از تعداد قطعات می‌کاهد و در عین حال اصول پایه‌ای سامانه‌های جرقه هدررفته را حفظ می‌کند.

.

کوئل‌های تک‌جرقه‌ای

در سیستم‌هایی که از کوئل‌های تک‌جرقه‌ای (single-spark ignition coils) استفاده می‌شود، به هر سیلندر یک کوئل با سیم‌پیچ اولیه و ثانویه اختصاص داده می‌شود. این نوع کوئل‌ها معمولاً مستقیماً در بالای شمع احتراق و روی سرسیلندر نصب می‌شوند.

این کوئل‌ها نیز مانند سایر انواع، در بخش سیم‌پیچ اولیه از طریق پایانه ۱۵ (تأمین برق مثبت) و پایانه ۱ (زمین) به واحد کنترل موتور (ECU) متصل هستند. سیم‌پیچ ثانویه از طریق پایانه ۴ مستقیماً به شمع متصل می‌شود. اگر پایانه ۴b نیز وجود داشته باشد، از آن برای پایش قطع‌شدن جرقه (misfire) استفاده می‌شود. فرمان‌دهی به کوئل‌ها طبق ترتیب مشخصی که توسط واحد کنترل تعیین شده انجام می‌گیرد.

مدار یک کوئل تک‌جرقه مشابه مدار یک کوئل معمولی است. با این تفاوت که در مدار ثانویه، یک دیود ولتاژ بالا برای حذف جرقه ناخواسته‌ای که در هنگام بسته‌شدن مدار اولیه ممکن است ایجاد شود، به کار می‌رود. این جرقه ناخواسته که به دلیل خودالقایی در سیم‌پیچ ثانویه هنگام وصل شدن جریان اولیه ایجاد می‌شود، به کمک این دیود سرکوب می‌گردد. این امر ممکن است زیرا ولتاژ ناشی از جرقه ناخواسته (make spark) دارای قطبیتی مخالف با جرقه اصلی است، و دیود در این جهت جریان را مسدود می‌کند.

در کوئل‌های تک‌جرقه‌ای، خروجی دوم سیم‌پیچ ثانویه از طریق پایانه ۴b به زمین متصل می‌شود. برای پایش فرآیند جرقه‌زنی، در مسیر اتصال به زمین یک مقاومت اندازه‌گیری (رزیستور) قرار داده می‌شود. این مقاومت باعث ایجاد افت ولتاژی می‌شود که توسط جریان جرقه هنگام تخلیه الکتریکی ایجاد شده و به‌عنوان یک سیگنال اندازه‌گیری برای واحد کنترل موتور عمل می‌کند.

.

.

.

۲. دلایل خرابی

دلایل رایج خرابی کوئل‌های احتراق: نکاتی برای بررسی و تحلیل خطا

کوئل‌های احتراق ممکن است به دلایل مختلفی دچار خرابی شوند. در ادامه برخی از رایج‌ترین علل خرابی و نکاتی برای بررسی دقیق‌تر و تحلیل خطا ارائه شده‌اند:

• بار الکتریکی بیش از حد: استفاده طولانی‌مدت در شرایط سخت یا ولتاژ ناپایدار می‌تواند موجب گرم شدن بیش از حد و در نهایت آسیب به سیم‌پیچ‌های داخلی شود.
• نفوذ رطوبت یا روغن: ورود رطوبت یا آلودگی به داخل کوئل می‌تواند منجر به اتصال کوتاه یا خوردگی در اتصالات الکتریکی شود.
• عیب در سیستم جرقه‌زنی یا شمع‌ها: شمع‌های فرسوده یا تنظیم‌نشده ممکن است بار اضافی بر کوئل وارد کرده و باعث کاهش عمر آن شوند.
• لرزش و ضربه مکانیکی: نصب ناصحیح یا عدم ثبات مکانیکی می‌تواند به بدنه کوئل آسیب زده و عملکرد آن را مختل کند.
• نوسانات حرارتی شدید: تغییرات مکرر دما در موتور ممکن است به مواد عایق داخلی کوئل آسیب وارد کند.

نکته عملی: هنگام بررسی و تعویض کوئل، بررسی شمع‌ها، وایرها و اتصالات الکتریکی به‌عنوان بخشی از عیب‌یابی کامل توصیه می‌شود. همچنین استفاده از دستگاه‌های تشخیص دقیق می‌تواند به شناسایی زودهنگام خرابی کمک کند.

.

.

اتصال کوتاه داخلی
گرم شدن بیش از حد کوئل که ناشی از فرآیند فرسودگی، خرابی ماژول جرقه یا خرابی ترانزیستور خروجی در واحد کنترل موتور (ECU) است، می‌تواند باعث بروز اتصال کوتاه داخلی در کوئل شود.

خطا در تأمین ولتاژ
اگر ولتاژ ورودی کوئل خیلی کم باشد، زمان شارژ کوئل افزایش می‌یابد. این امر می‌تواند باعث فرسایش زودرس یا حتی اضافه‌بار در واحد سوئیچینگ جرقه یا ترانزیستورهای خروجی در ECU شود. کابل‌کشی معیوب یا باتری ضعیف می‌توانند عامل این مشکل باشند.

آسیب‌های مکانیکی
آسیب به سیم‌های جرقه‌زنی بر اثر گازگرفتگی حیواناتی مانند راسو (مانند گربه‌وحشی اروپایی) می‌تواند باعث ایجاد خرابی شود. همچنین خرابی واشر درب سوپاپ و نشت روغن موتور از این ناحیه ممکن است عایق‌بندی کوئل‌هایی که درون محفظه شمع قرار دارند را تخریب کند. هر دوی این موارد می‌توانند منجر به پرش جرقه و در نهایت فرسایش زودرس کوئل شوند.

.

.

خطای اتصالی (contact failure)
مقاومت‌های انتقالی در سیم‌کشی ناشی از نفوذ رطوبت در بخش اولیه و ثانویه کوئل ممکن است باعث بروز مشکلات تماس الکتریکی شود. این مشکل معمولاً پس از شست‌وشوی موتور یا در فصل زمستان به دلیل استفاده از نمک جاده (برای یخ‌زدایی) تشدید می‌شود.

 

۳. علائم

علائم خرابی کوئل جرقه و روش تشخیص آن

بروز خرابی در کوئل می‌تواند با نشانه‌های زیر همراه باشد:

• موتور روشن نمی‌شود
• خودرو دچار جرقه نزدن یا قطع و وصلی در جرقه‌زنی می‌شود
• شتاب‌گیری ضعیف یا کاهش عملکرد موتور
• ECU (واحد کنترل موتور) به حالت اضطراری (نات‌لاف) می‌رود
• چراغ هشدار موتور (Check Engine) روشن می‌شود
• ثبت کد خطا در ECU

.

.

۴. روش‌های اندازه‌گیری
اندازه‌گیری کوئل جرقه: روش‌ها و امکانات مختلف

در حالت جدا شده از خودرو
برای بررسی سلامت کوئل جرقه، چندین روش وجود دارد:

اندازه‌گیری مقاومت سیم‌پیچ‌ها با اهم‌متر
بسته به نوع سیستم جرقه‌زنی و ساختار کوئل، مقادیر مرجع زیر به عنوان حدود معمول در نظر گرفته می‌شوند (در عین حال باید مقادیر دقیق اعلام‌شده توسط سازنده رعایت شوند):

.

.

نکته کاربردی (پیشنهاد عملی):

 توجه:
اگر در کوئل، یک دیود ولتاژ بالا برای حذف جرقه‌های ناخواسته به کار رفته باشد، امکان اندازه‌گیری مقاومت در مدار ثانویه وجود ندارد. در این حالت، می‌توان از روش زیر استفاده کرد:

1- یک ولت‌متر را به صورت سری در مدار ثانویه کوئل و یک باتری متصل کنید.

2- در صورتی که باتری به صورت موافق با جهت عبور دیود وصل شود، ولت‌متر باید یک ولتاژ را نشان دهد.

3- اگر قطب‌های باتری را جابه‌جا کنید (یعنی در جهت ممانعت دیود)، نباید ولتاژی دیده شود.

نتیجه‌گیری‌ها:

• اگر در هر دو جهت ولتاژی نمایش داده نشود → قطع در مدار ثانویه وجود دارد.
• اگر در هر دو جهت ولتاژ وجود داشته باشد → دیود ولتاژ بالا معیوب است.

.

.

حالت نصب‌شده (در خودرو)
بررسی‌هایی که می‌توان انجام داد:

بازرسی ظاهری

• بررسی کوئل جرقه از نظر آسیب‌های مکانیکی
• بررسی بدنه از نظر ترک‌های مویی یا نشت مواد عایق ریخته‌شده (رزین عایق)
• بررسی سیم‌کشی و اتصالات الکتریکی از نظر آسیب‌دیدگی یا اکسیدشدگی

بررسی الکتریکی با مولتی‌متر یا اسیلوسکوپ

• بررسی ولتاژ تغذیه کوئل جرقه
• بررسی سیگنال فرمان‌دهنده از توزیع‌کننده جرقه، واحد کنترل جرقه یا ECU موتور
• نمایش شکل موج ولتاژ بالا با استفاده از اسیلوسکوپ یا اسیلوسکوپ مخصوص جرقه‌زنی

بررسی با دستگاه دیاگ

• خواندن خطاها از حافظه عیب‌یاب سامانه‌ی جرقه یا ECU
• خواندن پارامترهای عملیاتی

توجه مهم:
هنگام انجام آزمایش‌ها با اسیلوسکوپ نباید فراموش کرد که خطاهای ثبت‌شده در نمودارها الزاماً فقط الکترونیکی نیستند، بلکه می‌توانند ناشی از مشکلات مکانیکی در موتور نیز باشند.
به عنوان مثال: اگر کمپرس یکی از سیلندرها پایین باشد، ولتاژ جرقه در اسیلوسکوپ نسبت به سایر سیلندرها کمتر نمایش داده می‌شود، بدون اینکه مشکلی در کوئل یا الکترونیک باشد.

نکته:
اگرچه در خودروهای امروزی از سامانه‌های مدیریت موتور با قابلیت تشخیص خطای داخلی استفاده می‌شود، اما استفاده از مولتی‌متر یا اسیلوسکوپ برای بررسی دقیق سامانه‌ی جرقه‌زنی همچنان ضروری است.
برای تفسیر صحیح نتایج اندازه‌گیری و نمودارها، معمولاً نیاز به آموزش اضافی کارکنان فنی وجود دارد.
یک شرط اساسی برای عیب‌یابی موفق، بازرسی دقیق دیداری در ابتدای فرآیند تشخیص خطا است.

.

.

۵. عیب‌یابی
بررسی کوئل جرقه و شناسایی خطا: راهنمای گام‌به‌گام

در مثال زیر با موضوع «احتراق ناقص» قصد داریم روش تشخیص عیب در کوئل دوبل (dual-spark ignition coil) را توضیح دهیم.

خودرو مورد بررسی:
Alfa Romeo 147 1.6 TS  با سیستم جرقه‌زنی دوبل
هر سیلندر در این خودرو دارای یک شمع اصلی و یک شمع فرعی است.
فرمان‌دهی به کوئل‌های جرقه توسط ترانزیستورهای تقویت‌کننده‌ی جرقه تعبیه‌شده در ECU موتور انجام می‌شود.

روش تعمیر و تشخیص در این مثال با استفاده از دستگاه عیب‌یاب Mega Macs نمایش داده می‌شود.
نقشه‌های شماتیک، تصاویر و توضیحات فقط جهت درک بهتر محتوای فنی هستند و نمی‌توانند به عنوان مرجع نصب یا تعمیر قطعات استفاده شوند.

 

شرایط اولیه برای انجام عیب‌یابی:

• وضعیت مکانیکی موتور سالم
• باتری درست کار می‌کند
• سیستم استارت و سوخت‌رسانی بدون نقص هستند

 

نکته کاربردی:

پیش از شروع عیب‌یابی، حتماً نکات زیر را بررسی کنید:

• برای تشخیص صحیح خودرو، وجود مدارک خودرو (برگه مشخصات یا کارت ماشین) ضروری است.
• بررسی ولتاژ باتری مهم است، چون کاهش ولتاژ باعث اختلال عملکرد سیستم، خطا در اندازه‌گیری یا افت ولتاژ خواهد شد.
• فیوزهای مرتبط با سیستم را کنترل کنید.
نگاهی ساده به جعبه فیوز ممکن است نخستین منبع خطا را آشکار کند.

 

اعلام مشکل توسط مشتری:

• مشتری از اختلال عملکرد سیستم کنترل موتور شکایت دارد.
• در پشت آمپر (کلاستر) هشدار زیر ظاهر شده است:

خطا: سیستم نظارت بر موتور (Error: Engine monitoring system).

.

.

عیب‌یابی
1. استفاده از دستگاه عیب‌یاب  (دیاگ)

برای شروع فرآیند عیب‌یابی، دستگاه عیب‌یاب را به سوکت ۱۶ پین OBD خودرو متصل کنید.
توجه داشته باشید که بسته به سازنده خودرو و سال تولید یا تاریخ تاییدیه قانونی آن، ممکن است نیاز به سوکت تشخیص متفاوت یا آداپتور اضافی باشد.

 

مراحل لازم در دستگاه عیب‌یاب:

• انتخاب برنامه (Software) مربوطه
• انتخاب سازنده خودرو
• انتخاب نوع سوخت (بنزین/دیزل)
• انتخاب مدل خودرو
• انتخاب نوع بدنه یا تیپ خودرو
• انتخاب عملکرد یا تست مورد نظر
• انتخاب سیستم (مانند سیستم احتراق یا موتور)
بسته به نوع دستگاه عیب‌یاب، ممکن است در این مرحله هشدارهای ایمنی اضافی نیز ظاهر شود.
• شروع فرآیند تشخیص خطا

 

توجه مهم:

برای برقراری ارتباط با ECU (واحد کنترل موتور)، علاوه بر اتصال صحیح دستگاه، باید ولتاژ باتری خودرو کافی باشد.
ولتاژ پایین در هنگام عیب‌یابی می‌تواند نشانه‌ای از:

• نقص در سیم‌کشی
• یا خرابی باتری خودرو باشد.

.

.

.

.

۲. خواندن حافظه خطا
در اینجا خطایP0303  ذخیره شده است.

• احتراق سیلندر ۳
• اختلال در احتراق سیلندر ۳ شناسایی شد

.

.

۳. بررسی جزئیات
در این بخش علاوه بر خطا، نشانه‌هایی از علت احتمالی خطا نیز ذخیره می‌شود:

• جرقه‌زنی معیوب
• سوزن انژکتور معیوب
• واحد کنترل (مدول) خراب

توجه:
اگر چندین کد خطا نمایش داده شود، ابتدا خطاها را پاک کنید. سپس با وصل بودن دستگاه دیاگ، یک تست رانندگی انجام دهید. پارامترها را مشاهده کرده و حافظه خطا را دوباره بخوانید.

.

.

4. تعیین علت خطا
آماده‌سازی برای عیب‌یابی موتور

• تأمین تجهیزات تشخیصی اضافی مورد نیاز مانند مولتی‌متر یا اسیلوسکوپ
• جستجوی مدارک فنی
• برداشتن پوشش موتور (در صورت وجود)

.

.

۵. انجام بازبینی ظاهری
قبل از شروع عیب‌یابی اصلی، باید تا جایی که ممکن است، دسته‌سیم‌های موتور و کانکتورها را از نظر آسیب‌دیدگی بررسی کرد. خمیدگی‌های غیرعادی، نبود طول رزرو برای محافظت از کشیدگی کابل‌ها یا آسیب‌های ناشی از گازگرفتگی کابل‌ها توسط جانوران مانند «گازگرفتگی راسو» روی دسته‌سیم می‌توانند علت احتمالی مشکل باشند.

.

.

۶. بررسی تغذیه ولتاژ کویل جرقه‌زنی سیلندر ۳

• فیش دوشاخه اتصال کویل جرقه‌زنی را جدا کنید.
• اندازه‌گیری ولتاژ را روی فیش دوپایه سمت دسته‌سیم انجام دهید.
• سیم قرمز مولتی‌متر را به پین ۲ (+) و سیم مشکی را به بدنه موتور (-) متصل کنید.
• احتراق را روشن کنید. در اینجا باید ولتاژی بیش از ۱۰.۵ ولت اندازه‌گیری شود.
• مقدار اندازه‌گیری شده: ۱۱.۹۳ ولت. اندازه‌گیری درست است.

.

.

نکته عملی
برای بررسی تغذیه ولتاژ تحت بار، توصیه می‌شود اندازه‌گیری را هنگام روشن کردن استارت مجدداً انجام دهید. برای جلوگیری از پاشش بی‌مورد سوخت، لازم است همه فیش‌های سوزن‌های انژکتور قبل از آن جدا شوند.

.

.

۷. بررسی فرمان اولیه کویل جرقه‌زنی سیلندر ۳

• فیش کویل جرقه‌زنی را جدا کنید.
• اسیلوسکوپ یا دستگاه دیاگ با ماژول اندازه‌گیری را وصل کنید.
• پروب‌های اندازه‌گیری را به پین ۱ و پین ۲ فیش دوپایه متصل نمایید.
• کانکتورهای سوزن‌های انژکتور را جدا کنید.
• موتور را روشن کنید.
  در اینجا باید سیگنال واضحی روی اسیلوسکوپ دیده شود. در این مثال، اندازه‌گیری موفقیت‌آمیز بوده است.

.

.

۸. خارج کردن کویل جرقه‌زنی برای بررسی بیشتر

• فیش کویل جرقه‌زنی را جدا کنید.
• کابل ولتاژ بالا مربوط به شمع دوم را جدا کنید.
• پیچ‌های نگهدارنده را باز کنید.
• کویل جرقه‌زنی را به صورت عمودی و موازی با محور شمع به آرامی بیرون بکشید.

برای جلوگیری از آسیب به اتصال شمع، باید از چرخش کویل جرقه‌زنی هنگام بیرون کشیدن آن کاملاً خودداری شود.

.

.

نکته عملی
محفظه شمع را از نظر آلودگی‌های ناشی از ورود روغن و آب بررسی کنید. شمع‌ها را خارج کرده و کنترل نمایید.

.

.

۹. انجام اندازه‌گیری مقاومت

کویل جرقه‌زنی خارج‌شده را با استفاده از مولتی‌متر بررسی کنید.
برای اندازه‌گیری سیم‌پیچ اولیه، اهم‌متر را مستقیماً به پین ۱ و پین ۲ کانکتور قطعه وصل کنید.

• مقدار مطلوب (سالم): ۰٫۳ اهم تا ۱٫۰ اهم
• مقدار اندازه‌گیری‌شده: ۰٫۵ اهم (در محدوده مجاز)

برای اندازه‌گیری سیم‌پیچ ثانویه، نوک‌های اندازه‌گیری را مستقیماً به خروجی‌های ولتاژ بالای کویل وصل کنید.

• مقدار مطلوب (سالم): ۸٫۰ کیلو اهم تا ۱۵٫۰ کیلو اهم
• مقدار اندازه‌گیری‌شده: (∞ قطع بودن سیم‌پیچ ثانویه)

لطفاً در این زمینه همواره به اطلاعات ارائه‌شده توسط سازنده خودرو توجه نمایید.

.

.

نکته عملی
کویل‌های جرقه‌زنی در این خودرو از یک نوع هستند و می‌توان آن‌ها را برای تست به‌صورت آزمایشی با یکدیگر جابه‌جا کرد.

 

۱۰. تعویض کویل جرقه‌زنی
در این مرحله باید به نشستن صحیح فیش شمع و کابل ولتاژ بالا برای شمع دوم توجه شود. کویل جرقه‌زنی را با پیچ‌های نگهدارنده محکم کنید. سپس تمام کانکتورهای کویل و فیش‌های انژکتورها را مجدداً وصل کنید.

 

۱۱. پاک کردن حافظه خطا
در حین انجام عیب‌یابی، خطاهای جدیدی توسط واحد کنترل شناسایی شده‌اند که باید پیش از تست رانندگی پاک شوند.

.

.

۱۲. انجام کنترل عملکرد
تست رانندگی را با دستگاه دیاگ متصل انجام دهید.
سپس حافظه خطا را دوباره بررسی و بخوانید.

.

.

توجه

لطفاً در تمام مراحل بررسی و عیب‌یابی، تا حد امکان به اطلاعات ارائه‌شده توسط سازنده خودرو توجه نمایید. بسته به سازنده، ممکن است روش‌های تست خاصی وجود داشته باشد که باید رعایت شوند.

 

نکات ایمنی

کار کردن با سیستم‌های جرقه‌زنی الکترونیکی می‌تواند در صورت تماس بدن با اجزای دارای ولتاژ، خطرات جدی و تهدیدکننده‌ای برای جان انسان داشته باشد. این موضوع نه‌تنها در مورد مدار ثانویه‌ی دارای ولتاژ بالا، بلکه در مورد مدار اولیه نیز صدق می‌کند. بنابراین، بررسی و تعمیرات باید فقط توسط پرسنل آموزش‌دیده انجام شود.

لطفاً نکات ایمنی زیر را رعایت کنید:

• در هنگام روشن بودن موتور، به شمع‌ها، وایرها و درپوش دلکو دست نزنید و آن‌ها را جدا نکنید.
• به یونیت‌های کنترل، کانکتورها و سیم‌کشی‌ها فقط زمانی دست بزنید یا جدا/وصل کنید که سیستم جرقه‌زنی خاموش باشد.
• شست‌وشوی موتور را فقط در حالت خاموش بودن کامل موتور و سیستم انجام دهید.
• در تمام تست‌هایی که نیاز به چرخاندن موتور با استارتر دارند، برای محافظت از کاتالیست باید تغذیه‌ی برق انژکتورها قطع شود.

 

۶. درخت یا رَوَندنمای عیب‌یابی

• درخت عیب‌یابی کویل جرقه‌زنی
• درخت عیب‌یابی کویل جرقه‌زنی با واحد کنترل یکپارچه (مدول جرقه‌زنی)

.

.

مثال: خودرو فولکس‌واگن با  کد موتور  APQ، با سیستم مدیریت موتور Motronic MP 9.0

شرایط اولیه برای انجام عیب‌یابی:
مکانیک موتور، باتری، سامانه استارت و سامانه سوخت‌رسانی باید در وضعیت سالم و بدون نقص باشند.

.

.

مطالب مرتبط:

.

.

http://tesalkootah.ir || 2025-05-29 ©  2015 © All rights reserved http://etesalkootah.ir تمامی حقوق برای http://etesalkootah.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از http://etesalkootah.ir در رادیو،  تلویزیون و رسانه‌های مشابه آن با ذکر واضح "اتصال کوتاه دات آی آر" بعنوان منبع مجاز است. هر گونه  استفاده  کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب http://etesalkootah.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل "کلیک" به آن مطلب در http://etesalkootah.ir مجاز بوده و در رسانه‌های چاپی نیز در صورت چاپ واضح "http://etesalkootah.ir" به‌عنوان منبع مجاز است.

.