Uname:Linux server.sisoog.com 4.18.0-553.182.1.el8_10.x86_64 #1 SMP Mon Nov 2 15:46:42 UTC 2026 x86_64

Base Dir : /home/etesalk/public_html

User : etesalk


آهنرباساز – اتصال کوتاه

برچسب: آهنرباساز

  • یک مولد پالس صوتی با کاربردهای ویژه

    یک مولد پالس صوتی با کاربردهای ویژه

    این مدار یک صدای «تق» شدید تولید می‌کند که برای تجربه‌های مرتبط با رادارهای زیرآبی یا «سونار» کاربرد دارد، اما در جاهای هیجان‌انگیز دیگری نیز می‌تواند به کار گرفته شود

    یک مولد پالس برای استفاده در تجهیزات سونار و مگنتایزر

    .

    .

    هشدار:

    این مدار را نسازید!

    در همه‌ی قسمت‌های این مدار و روی تمام اجزا و افزاره‌ها و قطعات آن برق کُشنده‌ی 220 ولت وجود دارد. در ساخت و استفاده از این دستگاه خطر برق‌گرفتگی به طور قطعی برای شما و اطرافیان شما وجود دارد. هر گونه خطا در ساخت و استفاده از این دستگاه می‌تواند عواقب جبران ناپذیر جانی و مالی برای شما در بر داشته باشد.

    اما، در صورتی که به مسوولیت خود قصد ساخت و یا استفاده از این مدار را دارید، توجه کنید که همواره زیر نظارت و کنترل دایمی یک فرد متخصص و باتجربه در زمینه‌ی برق و الکترونیک عمل کنید.

    این مدار را نسازید!

    .

    درباره‌ی مدار

    این مدار با وصل کردن یک بلندگو به برق شهر به مدتی کوتاه که بخشی از یک چرخه‌ی تناوب برق 220 ولت است، یک صدای «تق» شدید تولید می‌کند که برای تجربه‌های مرتبط با رادارهای زیرآبی یا «سونار» کاربرد دارد.

    در این مدار، از برق متناوب شهری 220 ولت چهار بار به شکل‌های مختلف استفاده به عمل می‌آید:

    1- تولید یک ولتاژ 9 ولت جریان مستقیم،

    2- خلقِ یک شکل موج یا به عبارت دیگر قطاری از پالس‌های مربعی‌شکل راه‌انداز (تریگر) با جریان متناوب،

    3- ایجاد پالس فرمان راه‌اندازی برای یک تریستور، و

    4- تغذیه‌ی بلندگو به عنوان افزاره‌ی مولد صدای خروجی دستگاه.

    .

    مدار کامل مولد پالس برای استفاده در مگنتایزر و آزمایش های سونار

    .

    بخش فرمانِ مدار با استفاده از یک آی.سی. تایمر دوقلوی 556 که دربردارنده‌ی دو عدد تایمر 555 است، ساخته شده. از ولتاژ 9 ولت مستقیم برای تغذیه‌ی کلّ این مدار که یک مولد پالس فرمان است استفاده به عمل می‌آید. چون مصرف جریان قسمت فرمان خیلی کم است، ولتاژ تغذیه‌ی 9 ولتی مورد نیاز آن بدون استفاده از ترانسفورماتور تهیه شده است. به این ترتیب که دامنه‌ی ولتاژ 220 پس از عبور از دو فیوز کُندسوز 13 آمپری و 250 میلی‌آمپری و گذر از سه مقاومت 2 کیلواهمی و یک مقاومت 100 کیلواهمی کاسته شده و سپس توسط دیود زینر 10 ولتی روی 10 ولت تثبیت می شود. نیم‌سیکل‌های مثبت این ولتاژ پس از عبور از دیود 4007 سمت راست به حدود 9 ولت کاهش یافته، توسط خازن یک میکروفارادی صاف شده و خط مثبت 9 ولت تغذیه‌ی مدار را تشکیل می‌دهد. یک دیود نوری روشن بودن دستگاه را نشان می‌دهد.

    همزمان، قسمتی از ولتاژی که به صورت «نیم‌موج» یکسوسازی‌ و توسط زینر محدود شده است و حالا شکلی تقریباً مربعی دارد، به قسمت «الف» کلید 1 می‌رود. با زدن این کلید است که خروجی مدار فعال می‌گردد. سر مشترک این کلید در حالت بیکاری به خط زمین مدار (صفر ولت) وصل است. با فشار دادن کلید، با هر لبه‌ی پایین‌رونده‌ی شکل موج مربعی، و درست در زمان عبور چرخه‌ی 50 هرتزی برق شهر از نقطه‌ی صفر ولت، یک پالس باریک توسط خازن 100 نانوفارادی روی پایه‌ی 6 نیمه‌ی اول آی.سی. فرستاده شده و آن را فعال می‌کند. خروجی این قسمت آی.سی. (پایه‌ی 5) تاخیری برابر با مدت زمانی که «ثابت‌زمانی» پتانسیومتر 50 کیلواهمی و مقاومت 8200 اهمی و خازن 470 نانوفارادی آن را تعیین می‌کنند (قابل‌انتخاب بین 2 تا 20 میلی‌ثانیه)، نیمه‌ی دوم آی.سی. را فعال (تریگ) می‌کند و پالس خروجی آن روی پایه‌ی 9، از طریق مقاومت 100 اهمی، خازن 150 نانو فارادی و عبور از یک ترانسفورماتور پالس، پایه‌ی گیت تریستور را آتش (تریگ) می‌کند. مسیر آنود-کاتود تریستور که تا حالا مسدود بود و جریانی از آن عبور نمی‌کرد، اکنون باز می‌شود و جریان شدیدی از طریق یک مقاومت محدود‌کننده‌ به بلندگو می‌رسد.

    نیمه‌ی دوم آی.سی. در واقع یک وظیفه‌ی حفاظتی بر دوش دارد و از آتش شدن طولانی و یا چندباره‌ی تریستور پس از فشار دادن کلید پیش‌گیری می‌کند. با رها کردن کلید، قسمت «ب» کلید مدار را بازنشانی (ریست) می‌کند.

    .

    خروجی همزمانی

    برای مدار یک خروجی اضافی به نام «خروجی همزمانی» پیش‌بینی شده که وظیفه‌ی آن کلیدگری همزمان با هر با آتش‌شدن تریستور است. از این خروجی برای مقاصد اندازه‌گیری استفاده به عمل می‌آید.

    در شماتیک مدار کنتاکت‌های یک رله‌ی شیشه‌ای (رید رله Reed Relay) عمل کلیدگری همزمان را انجام می‌دهد. چون فرآیند جذب مغناتیسی و بسته‌شدن کنتاکت این رله‌هها در حدود یک میلی‌ثانیه طول می‌کشد، باید آن را در محاسبات به حساب آورد. البته برای اندازه‌گیری‌ها و محاسبات دقیق‌تر می‌توان این رله را با یک «اوپتوکوپلر» جایگزین کرد.

    .

    کاربردها

    این مدار به شکلی که در شماتیک دیده می‌شود، برای انجام آزمایش‌هایی در ارتباط با سونار یا رادار زیردریایی و تعیین سرعت صوت در آب طراحی شده است. اما کاربرد دیگری هم برای آن متصور است: جایگزین کردن بلندگو با یک سیم‌پیچ هوایی (بدون هسته) برای تولید آهنربای دایمی. به این ترتیب که فلز آهنرباشونده در درون سیم‌پیچ قرار داده می‌شود و با زدن کلید دستگاه و عبور جریان زیاد از سیم‌پیچ، یک میدان مغناتیسی بسیار شدید ایجاد می‌‌گردد که سبب آهنربا شدن فلز درون سیم‌پیچ خواهد شد. این سیم پیچ می‌تواند روی لوله‌ای غیرفلزی به قطر حدود 3 تا 6 سانتی‌متر با سیم لاکی به قطر کمینه یک میلی‌متر (هر چه ضخیم‌تر، بهتر) در حدود 600 دور (یا بیش‌تر) پیچیده می‌شود. همچنین، پیش‌نهاد می‌شود که به نشانی‌های داده شده در پایان این نوشتار در قسمت «مطالب مرتبط» نگاه کنید.

    .

    ساخت و اجزا و افزاره‌ها

    ولتاژ کار دو خازن 220 نانوفارادی 250 ولتی یا بیشتر هستند و خوب است که آن‌ها را از نوع Y انتخاب کنیم. در مورد این خازن‌ها در اینجا بیشتر بخوانید. ولتاژ کار بقیه‌ی خازن‌ها می‌تواند 25 ولت به بالا باشد.

    خازن 150 نانوفارادی در مسیر فرمان تریستور را می‌توان به هر مقداری بین 100 تا 220 نانوفاراد انتخاب کرد.

    مقاومت 330 اهمی که با بلندگو و مقاومت محدودکننده‌ی جریان آن (R) موازی بسته شده، باید از نوع 5 وات انتخاب شود. مقدار اهمی مقاومت R با توجه به اندازه و قدرت و امپدانس بلندگو و یا سیم‌پیچ مگنتایزر انتخاب خواهد شد. در کلّ باید در نظر داشت که مقدار جریان عبوری از مصرف‌کننده‌ی مدار (بلندگو یا سیم‌پیچ مگنتایزر) با افزاره‌هایی که روی شماتیک داده شده، در حدود 15 آمپر یا کمتر است.

    اگر نیازی به خروجی همزمانی نیست، می‌توان رله، دیود موازی با آن و مقاومت 560 اهمی را حذف کرد.

    تریستور به کار رفته در مدار می تواند هر نوع تریستور 400 ولت به بالا و 25 آمپر به بالا باشد. برای آمپرهای بالاتر می‌توان دو یا سه تریستور مشابه را با هم موازی بست. تریستور باید به یک صفحه‌ی آلومینیومی به عنوان گرماگیر محکم پیچ شود. اندازه‌ی این صفحه با توجه به مورد مصرف و شدت گرم شدن تریستور انتخاب خواهد شد.

    دو عدد آی.سی. 555 را می‌توان به جای آی.سی. 556، که به سختی یافت می‌شود، به کار برد.

    کلید 1 یک کلید فشاری «دو پل دو راهه» (DPDT) است. خوب است از کلید معمولی روشن/خاموش برای آن استفاده نکنید، چون هیچگاه عملکرد دایمی این دستگاه مورد نیاز نیست.

    همان طور که در آغاز این نوشتار گفته شد، همه جای این مدار به برق 220 ولت وصل است و برای کاربر خطر برق‌گرفتگی وجود دارد. بنابراین، این دستگاه باید در جعبه‌ای عایق (مثلاً پلاستیکی) نصب شود و هیچ قسمت فلزی آن از بیرون قابل دسترسی نباشد.

    .

    .

    مطالب مرتبط:

    طرز ساختن یک دستگاه آهنرباساز

    خازن‌های ضداختلال، خازن‌های مسدودکننده

    طراحی منبع تغذیه‌های بدون ترانسفورماتور

    .

    .

    www.etesalkootah.ir ||   2020-10-16 © 

    2015 www.etesalkootah.ir  © All rights reserved.

    تمامی حقوق برای www.etesalkootah.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از www.etesalkootah.ir در رادیو،  تلویزیون و رسانه های مشابه آن با ذکر واضح “اتصال کوتاه دات آی آر” بعنوان منبع مجاز است. هر گونه  استفاده  کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب www.etesalkootah.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل “کلیک” به آن مطلب در www.etesalkootah.ir مجاز بوده و در رسانه های چاپی نیز در صورت چاپ واضح “www.etesalkootah.ir” بعنوان منبع مجاز است.

    .

  • طرز ساختن یک دستگاه «آهنربا ساز»

    طرز ساختن یک دستگاه «آهنربا ساز»

    گاهی لازم است نوک یک ابزار دستی مانند پیچ گشتی آهنربا شود تا پیچ را، برای قرار دادن در یک محل دستگیر با دشواری دسترسی، به خود «بگیرد». همچنین گاهی برای آزمایش های خود باید یک آهنربا در اختیار داشته باشیم. با این دستگاه ساده می توان فولاد (آهن کربن دار معمولی) را در چشم بهم زدنی آهنربا کرد آهنربا

    .

    .

    توجه کنید که در این مدار

    ولتاژ شبکه ی برق شهری 220 ولت حضور دارد.

    این ولتاژ برای انسان و دیگر موجودات زنده کُشَنده است!

    اتصالی در این مدار می تواند سبب بروز

    آتش سوزی و انفجار قطعات شود!

    همچنین، شارژ ذخیره شده در خازن این دستگاه می تواند

    شوک شدید و حتی مرگباری به بدن وارد کند!

    به شما توصیه می کنم این مدار را نسازید!

    اما اگر با مسوولیت خودتان به این کار دست زدید، پیشنهاد می کنم این کار را در حضور فرد دیگری که مراقب شماست، انجام دهید.

    .

    چند هفته ی پیش تصمیم گرفتم آهنرباهایم را که به “قتل رسانده بودم”، دوباره زنده کنم! حقیقت این است که برای پروژه ای می بایست چند آهنربا را خیلی سفت و محکم در شابلونی جا بدهم. چون جا کم بود، با مشعل به جان آن جایگاه تنگ افتادم و همراه آن آهنرباهایم را نیز داغ کردم. دمای زیاد شعله ی مشعل خاصیت مغناتیسی آهنرباها را از بین برد… آهنرباهایم کُشته شدند!

    این طرف و آن طرف را برای پیدا کردن ایده ای، دستگاهی یا مداری جستجو کردم و در آخر به یاد درس فیزیک دبیرستان و آموزگار نازنین این درس افتادم. با کمک و همکاری او توانستم خودم این چالش را با پیروزی به پایان بَرَم.

    .

    دستگاه ساخته شده.

    اما شما دوست خواننده! توجه داشته باشید که دستگاهی که در اینجا معرفی می شود یک «نمونه ی کوچک» از یک دستگاه آهنرباساز یا به انگلیسی «مگنتایزر» Magnetizer است و با آن نمی توان چیزی مانند سر چکش را آهنربا کرد! البته دوستان باذوق می توانند این نمونه را به عنوان تخته ی پرش برای طراحی و ساخت دستگاه های آهنرباساز بزرگ تر و نیرومندتر مورد استفاده قرار دهند که البته من آن را به مبتدی ها و کسانی که از خطرات میدان های شدید مغناتیسی و اصول ایمنی کارکردن با برق بی اطلاع هستند، به هیچ وجه توصیه نمی کنم.

    با این دستگاه می توان چیزهایی مانند میخ، سوزن، گیره ی کاغذ، پیچ و مهره و هر چیز دیگری را، که از فلزات آهنی ساخته شده باشد، آهنربا کرد.

    .

    مــواد لازم!

    مواد و افزاره هایی را که برای ساخت این دستگاه مورد نیاز هستند در جدول زیر می بینید:

    .

    تعداد

    شــرح

    1

    دیود 1N4007

    1

    کلید روشن/خاموش از نوع «دو پل دو راهه» (DPDT) . این کلید را من از یک منبع تغذیه ی خراب کامپیوتر بازیابی کردم

    1

    کلید شستی یا همان کلید فشاری (Push Button)

    1

    فیش مادگی برق و کابل برق. اینها را هم از همان منبع تغذیه ی خراب کامپیوتر باز کردم. از کابل برق جداشونده استفاده کردم، زیرا این دستگاه دایماً مورد استفاده نیست و هنگام بیکاری، دستگاه را می توان در گوشه ی کمد جا داد و «کابل جداشو» ی آن مزاحم نیست.

    1

    خازن الکترولیت 220 میکروفاراد با ولتاژ کار 400 ولت

    1

    قرقره یا لوله ای از جنس پلاستیک، چوب، پلکسی گلاس یا هر ماده ی نارسانای دیگر با قطر داخلی در حدود 20 میلی متر. من از قرقره ی خالی سیم لحیم استفاده کردم. توجه: قطر داخلی لوله ی قرقره از 20 میلی متر بیشتر نشود، زیرا در این حال آهنرباکن کار نخواهد کرد.

    1

    لامپ رشته ای 220 ولت 15 وات، مانند چراغ چرخ خیاطی یا لامپ یخچال و سرپیچ مربوطه. لامپ کم مصرف نباشد!

    به اندازه ی کافی

    سیم لاکی به قطر 0/6 میلی متر برای پیچیدن 800 دور روی قرقره به قطر 20 میلی متر

    1

    جعبه ی پلاستیکی با ابعادی که در تصویر دیده می شود

    20 سانتی متر

    سیم روکشدار مسی ضخیم (قطر سیم 2 تا 3 میلی متر)

    .

    مـدار دستگاه

    همان طور که در زیر می بینید، مدار دستگاه آهنرباساز ما بسیار ساده است. برق 220 ولت پس از عبور از کلید روشن-خاموش که برای ایمنی بیشتر، هم فاز و هم نول را قطع و وصل می کند، به صورت نیم موج توسط دیود 4007 یکسو می شود. این ولتاژ پس از عبور از یک لامپ رشته ای، یک خازن الکترولیت را شارژ می کند.

    .

    نقشه ی مدار آهنرباساز.

    علت به کارگیری این چراغ در مدار، خاصیت ویژه ی فیلامان لامپ های رشته ای است که در حالت سرد (چراغ خاموش) مقاومت بسیار کم، و لحظاتی پس از اتصال برق مقاومت بسیار زیادی پیدا می کنند. بنابراین لامپ برق یک «مقاومت وابسته به حرارت، از نوع مثبت» است. یعنی هر چه حرارت بالا رود، مقاومت آن هم بالا خواهد رفت. نمونه ی نیمه هادی چنین مقاومتی PTC نام دارد که کوتاه شده ی عبارت Positive Temperature Coefficience است. در مدار ما، وظیفه ی این چراغ محدودکردن جریان شارژ خازن است. در طول زمان شارژ شدن خازن، لامپ روشن می شود و پس از پر شدن خازن، لامپ خاموش می شود. این زمان بیش از چند ثانیه نیست.

    با هر بار فشار دادن کلید شستی، شارژ ذخیره شده در خازن، به صورت لحظه ای و به شکل یک «ضربه» یا «پالس الکتریکی» با جریانی در حدود 50 آمپر (بله، 50 آمــــپــــر!) در سیم پیچ تخلیه می شود و میدان مغناتیسی شدیدی در داخل لوله ی سیم پیچ ایجاد می کند که می تواند ساختار اتمی آهنی را که در آن قرار داشته باشد، منظم کند و به آن خاصیت آهنربایی ببخشد.

    .

    ساختن دستگاه

    پیش از هر چیز توجه داشته باشید که در همه جای مدار برق 220 ولت جریان دارد.

    همچنین فراموش نکنید که اگر خازن شارژ داشته باشد، دست زدن به آن می تواند شوک الکتریکی شدید و حتی کُشنده ای به بدن فرد وارد کند.

    به این علت، من به شما توصیه می کنم این دستگاه را نسازید! اما اگر آن را به مسوولیت خود ساختید، همه ی موازین ایمنی و حفاظتی در ارتباط با کار با برق شبکه را به دقت و تمام و کمال به کار ببندید تا به خود، دیگران و اشیا و اثاثه آسیبی وارد نکنید.

    مونتاژ مدار بدون استفاده از فیبر مدار چاپی و با ارتباط و لحیم کاری مستقیم اجزا و افزاره ها به یکدیگر صورت می گیرد. سعی کنید سیم های ارتباطی خازن، سیم پیچ و کلید فشاری تا حد ممکن کوتاه باشند.

    جعبه ی دستگاه: توصیه می کنم از جعبه ی پلاستیکی برای ساختن این دستگاه استفاده کنید. نمونه های بسیار خوبی از چنین جعبه هایی را می توانید با قیمتی مناسب از فروشگاه «نوین کیت» (نیو کیت) در خیابان جمهوری-کوچه آلیک تهیه کنید:

    .

    .

    روی قسمت بالای جعبه سوراخی برای نصب کلید شستی ایجاد می کنیم. سوراخ مناسبی هم در پشت جعبه برای نصب پریز برق ورودی دستگاه تعبیه می شود. کلید روشن/خاموش روی پانل جلویی جعبه نصب می شود. در وسط پانل جلویی یک سوراخ به قطر 20 میلی متر ایجاد می کنیم. در گام بعدی سیم پیچ آهنرباکننده پشت این سوراخ نصب خواهد شد.

    ارتباط های سیمی بین خازن و سیم پیچ و کلید شستی را با سیم های ضخیم انجام می دهیم.

    ساختن سیم پیچ: طول لوله ی قرقره ی سیم پیچ من تقریباً 35 میلی متر است. 800 دور سیم لاکی 0/6 میلی متری را روی آن به طور مرتب کنار هم در چند لایه (در قرقره ی من 15 لایه شد) می پیچیم. پس از پایان کار سیم پیچی، با پیچیدن نوار چسب بافت دار (مثلاً نوار چسب زخم بندی) سیم پیچ را در جای خود ثابت می کنیم. لاک روی نوک دو انتهای سیم پیچ را به طول 5 میلی متر با احتیاط به کمک یک «اسکالپل» یا «تیغ موکت بُری» خوب لخت می کنیم و این نقاط را با هویه قلع اندود می کنیم.

    .

    سیم پیچ مدار که به صورت دستی پیچیده می شود.

    من سیم پیچ را با چسب داغ روی دیواره ی داخلی پانل جلویی جعبه، درست هم مرکز با سوراخ 20 میلی متری روی این پانل، در جای خود محکم چسباندم. سپس با چسب داغ قطعه ای پلاستیک را در انتهای سمت داخلیِ دهانه ی لوله ی سیم پیچ چسباندم و در حقیقت روی آن را پوشاندم تا هنگام کار با دستگاه، چیزی که برای آهنربا شدن داخل لوله ی سیم پیچ قرار داده می شود، به داخل دستگاه نیفتد!

    لامپ و سرپیچ را با فاصله ی مناسب از جعبه در داخل آن نصب می کنیم. خود سیم های ارتباطی آن می توانند آن را در جای خود ثابت نگه دارند. من در بالای جعبه، درست مقابل جایی که لامپ قرار داشت، سوراخی ایجاد کردم و یک قطعه پلکسی گلاس را با چسب داغ روی این سوراخ چسباندم تا هنگام کار دستگاه بتوانم روشن شدن لامپ (شارژشدن خازن) را ببینم.

    .

    راه اندازی و به کارگیری دستگاه

    با روشن کردن دستگاه، لامپ به مدت چند لحظه روشن و سپس خاموش می شود. این به معنی پر شدن خازن با بار الکتریکی است. با قرار دادن یک جسم آهنی، مثلاً یک میخ، در سوراخ روی پانلِ جلوی دستگاه و فشردن کلید شستی، میخ در جای خود پرش کوتاهی می کند که نشان دهنده ی وارد شدن ضربه ی الکترومغناتیسی به آن است. اگر هنگام فشار دادن شستی نوک میخ را در میان انگشتان بگیریم، این ضربه را روی آن را حس خواهیم کرد.

    فیلم زیر کارکرد مدار را نشان می دهد:

    .

    .

    همین جا، در پایان این مقاله، از آموزگار فیزیک مهربانم سپاس گزاری می کنم.

    .

    بکار گیری دستگاه

    .

    .

    مطالب مرتبط:

    چگونه نیروی یک الکترومگنت را حساب کنیم؟

    تجربه ی ساخت یک آهنربای برقی قوی و ساده

    ایمنی در میدان های مغناطیسی – بخش1

    ایمنی در میدان های مغناطیسی – بخش 2

    ساخت یک مدار تخلیه ی فرکانس رادیویی پرتوان

    ساختن آهنربا به صورت صنعتی (ویدیو)

    مغناطیس چیست؟ (درسنامه ویدیویی)

    میدان مغناطیسی ناشی از پیچه ی حامل جریان (درسنامه ویدیویی)

    چگونه سیم پیچ های چند لایه را محاسبه کنیم؟

    .

    .

    www.etesalkootah.ir ||   2015-11-25 © 

    2015 www.etesalkootah.ir  © All rights reserved.

    تمامی حقوق برای www.etesalkootah.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از www.etesalkootah.ir در رادیو،  تلویزیون و رسانه های مشابه آن با ذکر واضح “اتصال کوتاه دات آی آر” بعنوان منبع مجاز است. هر گونه  استفاده  کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب www.etesalkootah.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل “کلیک” به آن مطلب در www.etesalkootah.ir مجاز بوده و در رسانه های چاپی نیز در صورت چاپ واضح “www.etesalkootah.ir” بعنوان منبع مجاز است.

    .