اتصال کوتاه

چینی ها از دهه‌ی ۱۹۸۰ در فکر راه اندازی یک سامانه‌ی جهانی ناوبری بودند، اما این در واقع بروز سومین بحران آبراهه‌ی تایوان در سال ۱۹۹۶ بود که چین را با مخاطرات قطع سامانه‌ی ناوبری جی.پی.اس. روبرو نمود و چینیان را مصمم به ساخت سامانه‌ی ناوبری ملی خود کرد

.

.

همه ما هر روز از جی‌پی‌اس استفاده می‌کنیم. اما اگر جی‌پی‌اس مدرن دارای دقت ۵ تا ۱۰ متر است، دقت فناوری‌های جدید – در بازه‌ی چند سانتی‌متر یا حتی میلی‌متر قرار دارند. این‌ها فرصت‌های جدیدی به دست می‌دهند – از هشداردهی ریزش کوه گرفته تا هدایت خودرو‌های خودران که می‌توانند با خیال راحت در خیابان‌ها حرکت کنند.

فرصت‌های جدیدی در این مسیر توسط «سامانه‌ی ناوبری جهانی چینی بایدو» BeiDou))  که در ژوئن سال ۲۰۲۰ تکمیل شده است، باز می‌شود. دقت موقعیت‌یابی را از ۱/۵ تا دو متر برای هر کاربر فراهم می‌کند و  به لطف سیستم اصلاح دیفرانسیل زمین می‌تواند دقت را تا یک میلی‌متر افزایش دهد. سیستم جی‌پی‌اس که از اوایل دهه ۱۹۹۰ وجود دارد نیز طبق برنامه قرار بود با چهار ماهواره‌ی جدید برای GPS III در ماه نوامبر به روز شود.

.

.

درباره‌ی نام «بایدو»

واژه‌ی «بایدو» در زبان چینی به معنای «هفت اورنگ مهین» است و در ادبیات این کشور به «خرس شمالی» معروف است. این نام توسط ستاره‌شناسان چین باستان به هفتمین ستاره‌ی پرنور  بایدو در «صورت فلکی خرس بزرگ» (دب اکبر) اطلاق شده است. از لحاظ تاریخی این هفت ستاره در جهت‌یابی برای تعیین موقعیت ستاره‌ی قطبی به کار می‌رفته است. به این ترتیب، نام بایدو استعاره و اشاره‌ای به کاربرد این سامانه‌ی ناوبری ماهواره‌ای دارد.

.

پیکربندی سامانه‌ی بایدو

سامانه‌ی ناوبری ماهواره‌ای چینی بایدو دربردارنده‌ی دو پیکربندی جداگانه است. نخستین سامانه‌ی بایدو، که به طور رسمی بدان «سامانه‌ی آزمایشی ناوبری ماهواره‌ای» گفته می‌شد و همچنین به نام «بایدو-۱» نیز شناخته شده بود، شامل سه ماهواره بود که از سال ۲۰۰۰ میلادی خدمات ناوبری و پوشش محدودی، اغلب برای کاربرانی در چین و مناطق مجاور ارایه می‌کرد. بایدو-۱ در سال ۲۰۱۲ از خدمت خارج شد.

در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۰ آخرین ماهواره‌ی بایدو با موفقیت به مدار زمین پرتاب شد. این ماهواره ۵۵-مین ماهواره از این خانواده بود. وعده داده شده که نسخه‌ی سوم سامانه ناوبری ماهواره‌ای بایدو  پوششی جهانی برای ناوبری و زمان‌سنجی ارایه دهد که هم‌سنگ و جای‌گزین «گلوناس» روسی، «سامانه‌ی موقعیت‌یابی گالیلئو» اروپایی، و جی‌پی‌اس آمریکایی باشد.

نسل دوم این سامانه، که رسماً «سامانه‌ی ناوبری ماهواره‌ای بایدو» (BDS) خوانده شده و همچنین به نام‌های «کامپس» یا «بایدو-۲» نیز شناخته می‌شود، در دسامبر ۲۰۱۱ با یک پیکربندیِ خُرد متشکل از ۱۰ ماهواره در مدار قرار گرفت و در چین عملیاتی شد. این سامانه از دسامبر ۲۰۱۲ خدمات خود را در منطقه‌ی آسیا-اقیانوس آرام (آسیا-پاسیفیک) به مشتریان ارایه می‌دهد.

.

.

چین در سال ۲۰۱۵ نسل سوم سامانه‌ی بایدو (بایدو-۳) برای پوشش جهانی را در مدار قرار داد. اولین ماهواره‌ی بایدو-۳ در ۳۰ مارس ۲۰۱۵ پرتاب شد. در ۲۷ دسامبر ۲۰۱۸ سامانه‌ی ناوبری ماهواره‌ای بایدو تامین خدمات جهانی خود را آغاز کرد. ۳۵-مین و آخرین ماهواره‌ی این سامانه در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۰ در مدار قرار گرفت. در سال ۲۰۱۶ گفته شد که بایدو-۳ به دقت در بازه‌ی میلی‌متر نایل شده است (با پس‌پردازش داده‌ها).

بنا به گزارش روزنامه‌ی «چاینا دیلی»، در سال ۲۰۱۵، پانزده سال پس از قرارگیری این سامانه‌ی ماهواره‌ای در مدار، درآمدی بالغ بر ۳۱/۵ میلیارد دلار در سال برای شرکت‌های معظمی مانند «شرکت علوم و صنایع هوافضای چین»، هلدینگ «اتوناوی» با مسئولیت محدود،  و «شرکت گروه صنایع شمال چین» به ارمغان آورده است.

.

.

مطالب مرتبط:

سایت سامانه بایدو (انگلیسی)

برای خواندن بیش‌تر و عمیق‌تر (به انگلیسی)

.

.

.