بلاگ

چگونه توان یک ترانسفورمر نامشخص را برآورد کنیم؟

گاهی برای پیچیدن یک ترانسفورمر لازم است که صرفه جویی کرده و از آهنِ هسته و پیچش های یک ترانس موجود استفاده کنیم. اما پیش از هر کاری باید برآورد و تخمینی از توان ترانسفورمر موجود داشته باشیم. حال اگر اطلاعاتی در مورد ترانسفورمر در اختیار نداشته باشیم، چگونه می توانیم توان آن را حدس بزنیم؟

در پاسخ باید گفت که توان هر ترانسفورمر با وزن آن رابطه ی مستقیم دارد. به عنوان یک قانون عملی و تقریبی، توان ترانسفورمرهایی که در محدوده ی چند صد وات قرار دارند، برابر است با وزن ترانس ضربدر 70 وات. یعنی اگر وزن ترانسفورمری 4/5 کیلوگرم باشد، توان آن تقریباً برابر است با

در ترانسفورمرهای خیلی کوچک، ترانس هایی که چندین پیچش دارند، و ترانس های «های-ولتاژ» مقدار توان به ازای هر کیلوگرم وزن ترانس کم تر از مقدار پیش گفته است. در مقابل، در ترانس های بزرگ تر که بیش از یک کیلووات (کیلو ولت آمپر) توان داشته باشند، مقدار توان به ازای هر کیلوگرم وزن ترانسفورمر اندکی بیش تر از 70 وات است.

برآورد جریان از روی قطر سیم لاکی

برای انتخاب قطر سیم لاکی در پیچیدن یک ترانسفورمر تغذیه، معمولا از فرمول زیر استفاده می شود:

در این فرمول تقریبی، d قطر سیم به میلی متر و I جریان پیچش بر حسب آمپر است. با یک تبدیل ساده می توان جریان پیچش یک سیم پیچ را از روی قطر سیم به کار رفته در آن حساب کرد:

روشن است که می توان با داشتن جریان و ولتاژ پیچش اولیه یا ثانویه ی یک ترانس، توان آن را به طور تقریبی محاسبه کرد.

تاریخ آخرین به روز رسانی:

22 خرداد 1395

www. etesalkootah.blog.ir || 2015-07–21 ©

تمامی حقوق برای www.etesalkootah.blog.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از www.etesalkootah.blog.ir در رادیو، تلویزیون و رسانه های مشابه آن با ذکر واضح “اتصال کوتاه دات بلاگ دات آی آر” بعنوان منبع مجاز است. هر گونه استفاده کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب www.etesalkootah.blog.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل “کلیک” به آن مطلب در www.etesalkootah.blog.ir مجاز بوده و در رسانه های چاپی نیز در صورت چاپ واضح “www.etesalkootah.blog.ir” بعنوان منبع مجاز است.

جولای 19, 2015

زمین، بدنه، شاسی، ارت، گراوند

«زمین» (به انگلیسی شاسی „Chassis“ یا گراوند „Ground“ که به صورت مخفف GND نوشته می شود)، به معنی جسم رسانایی (بدنه) تعریف می شود که عموماً دارای پتانسیل صفر ولت بوده و نقطه ی مرجع اندازه گیری تمام سیگنال ها و ولتاژهای کاری یک سامانه ی الکتریکی است.

توجه: در این مقاله از اینجا به بعد، برای جلوگیری از بروز ابهام، واژه ی «شاسی یا بدنه» برای «زمین یک مدار یا یک دستگاه در محدوده ی بسته ی همان مدار یا دستگاه» به کار برده می شود.

در بیشتر موارد، قطب منفی (-) الکتریکیِ منبع ولتاژ تغذیه «شاسی» هم هست. قطب مثبت (+) منبع ولتاژ تغذیه و نیز همه ی ولتاژهای دیگر و سیگنال ها و علایم الکتریکی یک مدار یا سامانه ی برقی/الکترونیکی نسبت به پتانسیل این نقطه ی مرجع (شاسی) بیان می شوند. در مدارها، شاسی، نقطه ی مشترک و محل پیوند بسیاری از قطعات الکترونیکی هستند.

در صورت لزوم، قطب مثبتِ منبع تامین ولتاژ هم می تواند نقش شاسی یک مدار را، بدون هیچ اشکال و ایرادی، بازی کند. تنها تفاوت در این خواهد بود که (با توجه به شاسی بودن قطب مثبت) ولتاژ تغذیه کننده ی مدار منفی قرائت خواهد شد. در ادامه با مثال هایی این موضوع را بیشتر باز خواهیم کرد.

همچنین در «مدارهای ولتاژ متناوب» یا «مدارهای AC» نیز می توان یک «پتانسیل شاسی» یا به عبارت دیگر «اتصال شاسی / اتصال بدنه» تعیین نمود.

اصولاً شاسی می تواند هر نقطه ی دلخواهی در یک مدار الکتریکی باشد و به عنوان نقطه ی مرجع برای تعیین همه ی ولتاژها در آن مدار مورد استفاده قرار گیرد. پتانسیل شاسی در بیشتر موارد، و نه الزاماً، نزدیک یا برابر «پتانسیل زمین» است. شاسی اغلب دارای «اتصال گالوانیک» (اتصال بی واسطه و مستقیم) با زمین است که به آن «زمین کردن» یا «ارت کردن» می گویند.

اتصال زمین به عنوان تدبیر حفاظتی

قطعات محفظه و اجزای در معرض تماس و لمس در هر تجهیز برقی که در آن ولتاژهای خطرناک وجود داشته باشند، باید یا به یک سیم ارت و زمین وصل باشند، یا این که با عایق کاری حفاظتی، به طور اطمینان بخشی از اتصال گالوانیک با شبکه ی برق جداسازی شده باشند.

همچنین در «برقگیر» ها نیز اجزای فلزی سامانه ی برقگیر در محدوده ی این تدابیر حفاظتی قرار می گیرند و باید به سیم ارت وصل شده یا مستقیماً ارت شوند.

در بسیاری از موارد ایجاد ارتباط مستقیم بین زمین پتانسیل های شاسی نه مقدور است، نه توصیه می شود و نه مجاز است. از دلایل این امر می توان به پدیدآمدن جریان های اختلالی و جریان های ناخواسته ی جبرانی و تعادلی اشاره کرد. در چنین مواردی، باید دقت ویژه به کار برد تا پتانسیل شاسی ولتاژ بالایی نسبت به زمین پیدا نکند، مخصوصاً هنگامی که (مثلاً به دلیل شیلدینگ الکتریکی) قطعات محفظه ملزم به داشتن پتانسیل شاسی باشند.

مثال ها

در خودروها و همچنین در موتوسیکلت و دوچرخه ها، پتانسیل بدنه، خود شاسی یا تنه ی وسیله ی نقلیه هستند. این شاسی یا تنه که در تمام نقاط وسیله ی نقلیه حضور دارد، همزمان به عنوان کابل برگشتی برای مدارهای الکتریکی آن نیز به کار گرفته شده است. به این دلیل، برای هر تغذیه کردن هر مصرف کننده ی الکتریکی در این وسایط نقلیه، کشیدن تنها یک سیم کفایت می کند. در خودروسازی خط شاسی یا بدنه همواره با شماره پایانه ی 31 نشان داده می شود.

پس نامربوط نیست اگر ولتاژ تغذیه ی عرشه ی خودرو (Bord-Voltage) در ایران و آلمان یک ولتاژ مستقیمِ مثبت، در انگلستان یک ولتاژ مستقیمِ منفی (چون در آنجا قطب مثبت باتری به بدنه ی خودروها وصل می شود) و در دوچرخه ها یک ولتاژ متناوب باشد.

در تجهیزات مخابراتی، مانند شبکه ی تلفن ثابت، به دلایل تاریخی اکثراً خط مثبت منبع تغذیه ی آنها پتانسیل مرجع (شاسی) را تشکیل می دهد و همین قطب زمین هم شده است. ولتاژ تغذیه ی یک تجهیز مخابرات تلفنی نسبت به شاسی و زمین 48- ولت و 60- ولت است.

همچنین، در دستگاه های قدیمی الکترونیکی که با ترانزیستورهای ژرمانیومی کار می کردند، خط مثبت تغذیه شاسی بود. علت این بود که در نسل های اولیه ی ترانزیستورها که بجای سیلیسیوم با ژرمانیوم ساخته می شدند، تیپ PNP بر NPN برتری داشت و همان طور که می دانید، اتصال امیتر در ترانزیستورهای نوع مثبت به خط مثبت وصل می شود. امروزه، اما، ترانزیستورهای سیلیسومی مورد استفاده ی وسیع قرار دارند که ساختن آنها به صورت تیپ منفی آسان تر است و منجر به این شده که در دستگاه های الکترونیکی امروزی قطب منفی شاسی باشد.

روی فیبرهای مدار چاپی پتانسیل شاسی به آن نوار مسی تعلق دارد که سطح بیشتری از فیبر را به خود اختصاص داده باشد زیرا این خطی است که بیشترین تعداد قطعات و المان ها با آن پیوند دارند. در بسیاری موارد پتانسیل شاسی تمام سطح فیبر را به خود اختصاص می دهد (سطح شاسی) تا از بروز تفاوت های ولتاژی در سر و ته مدار جلوگیری کرده و تاثیرات اختلالی جریان های ناخواسته را به کمینه ی دسترسی پذیر پایین بیاورد. چنین روش هایی را در مدارهای فرکانس بالا که در آنها یک سمت «فیبر مدارچاپی دو رو» به طور کامل نقش شاسی را بازی می کند، می توان به فراوانی دید.

در مدارهای صوتی و مدارهای آنالوگ، نقطه های شاسی در محل سیگنال های ورودی و خروجی به صورت ستاره ای و فقط در یک نقطه ی گرهگاهی به یکدیگر وصل می شوند – فقط همین یک نقطه پتانسیل مرجع واقعی مدار است و نقاط دیگر شاسی ممکن است به علت افت ولتاژهای ناشی از عبور جریان های بزرگ در طول نوارهای مسی، واجد پتانسیل دیگری شوند که در نتیجه باعث پدید آمدن سیگنال های ناخواسته ی اختلالی می گردد.

در رایانه ها پتانسیل شاسی همزمان پتانسیل بدنه و پتانسیل زمین هم هست.

در تجهیزات فرکانس بالا و زیرسامانه های آنها، پتانسیل شاسی همواره به بدنه متصل است. اتصال بدنه همچنین در تقویت کننده های صوتی، برای پیش گیری از بروز اختلالات صوتی، مفید است. در هر دو این موارد، اگر نقطه ی شاسی سیگنال با چندین محل با پتانسیل زمین مرتبط باشد، ممکن است مشکلاتی مانند «هام 50 هرتز» یا حتی فیدبک و سوت کشیدن بروز کنند.

نماد ها و علایم ترسیمی

در شماتیک ها برای جلوگیری از شلوغ شدن مدار نقاطی را که به پتانسیل شاسی وصل هستند، با خط به یکدیگر مرتبط نمی کنند، بلکه بجای آن یک «نماد شاسی» به کار می برند که بعداً در عمل همه ی این نقاط به یکدیگر وصل خواهند شد.

سازمان بین المللی IEC برای نمایش شاسی در نقشه های شماتیک استانداردی عرضه کرده است. این استاندارد با مشخصه ی DIN EN 60617-2 معرفی شده است. نمادهای مربوطه در اینجا ملاحظه می شوند.


زمین، به طور عمومی	زمین عملیاتی (غیرحفاظتی)	زمین حفاظتی، اتصال به سیم ارت

شاسی، بدنه، گراوند GND	شاسی، بدنه نماد ساده	پتانسیل هم تراز Equipotencial

در خارج از دستگاه ها و روی بدنه ی فلزی آنها گاهی اتصالات پیچ و مهره ای برای اتصال شاسی پیش بینی می شوند. در دستگاه های صوتی حرفه ای از آن ها برای متوازن کردن «زمین سیگنال» بین دستگاه های مختلف صوتی استفاده می شود و در دستگاه های برقی ممکن است نقش حفاظتی برای کاربران داشته باشند.

منبع:

www.wikipedia.org

و منابع دیگر

www.etesalkootah.ir || 2015-07–18 ©

تمامی حقوق برای www.etesalkootah.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از www.etesalkootah.ir در رادیو، تلویزیون و رسانه های مشابه آن با ذکر واضح “اتصال کوتاه دات آی آر” بعنوان منبع مجاز است. هر گونه استفاده کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب www.etesalkootah.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل “کلیک” به آن مطلب در www.etesalkootah.ir مجاز بوده و در رسانه های چاپی نیز در صورت چاپ واضح “www.etesalkootah.ir” بعنوان منبع مجاز است.

جولای 17, 2015

دستگاهی که قفل های رمزی را 30 ثانیه‌ای باز می‌کند

یک هکر، با استفاده از یک چاپگر سه بعدی موفق شده دستگاه کوچکی بسازد که قادر است قفل‌های رمزی را در کمتر از 30 ثانیه باز کند.

.

.

.

.

یک هکر، با استفاده از یک چاپگر سه بعدی موفق شده دستگاه کوچکی بسازد که قادر است قفل‌های رمزی را در کمتر از 30 ثانیه باز کند.

او اجزای این دستگاه را به کمک یک چاپگر سه بعدی ساخته است.

.

.

سامی کامکار، پژوهشگر امنیت رایانه و هکر، یک نقص را در طراحی قفل‌های رمزی با مارک „Master Lock“ پیدا کرد و سپس دستگاهی را برای رمزگشایی آن طراحی کرده است.

.

.

کامکار با اندازه‌گیری دقیق چگونگی تعامل صفحه مدرج با زنجیر، دریافت که می‌توان ترکیب رمزی قفل را در هشت حرکت بدست آورد. با این وجود، این کار تا حدی مشکل بوده و نیاز به استفاده از چند نرم‌افزار داشت، از این رو، کامکار دستگاه «قفل رمز شکن» (Combo Breaker) خود را طراحی کرد.

در این دستگاه، یک موتور پله‌ای صفحه مدرج را چرخانده، همزمان یک سروو موتور برای بازکردن مکانیزم تلاش می‌کند و تراشه آردوینو نیز کارهای ریاضی مورد نیاز را انجام می‌دهد.

کامکار که مدعی است می‌توان این دستگاه را با کمتر از 100 دلار ساخت، اظهار کرد: “Combo Breaker یک دستگاه موتوردار باتری‌خور مبتنی بر آردوینو است که می‌تواند هر نوع قفل رمزی Master Lock را در کمتر از 30 ثانیه باز کند.”

آردوینو یک ریزکنترلگر است که می‌تواند برای اجرای نرم‌افزار مورد استفاده قرار بگیرد و در اصل، یک رایانه کوچک محسوب می‌شود.

محفظه بیرونی که موتورها و تراشه را در بر گرفته و به ارائه یک ارتباط محکم با قفل رمزی می‌پردازد، با استفاده از یک چاپگر سه‌بعدی ساخته شده است.

این دستگاه کدشکن تنها جنبه تفریحی دارد و برای سارقان حرفه‌ای قابل استفاده نیست؛ زیرا تنها بر روی یک نام تجاری قفل های رمزی ارزان قیمت کار می‌کند.

او طرز کار دستگاه اش را در ویدیوی زیر توضیح می دهد:

.

http://www.aparat.com/v/o76pN

.

.

سامی کامکار 29 ساله پیش از این نیز خبرساز شده است. در ماه ژانویه سال جاری، وی یک شارژر یو‌.اس.‌بی. طراحی کرد که می‌توانست هر چیزی که فرد در زمان اتصال آن به صفحه کلید بر روی آن تایپ می‌کرد را ردگیری کند.

وی همچنین برای ساخت یک پهپاد سفارشی موسوم به SkyJack شناخته شده است که به آن امکان جست‌وجوی سیگنال‌های بی‌سیم دیگر پهپادها و کنترل آنها را حین پرواز می‌دهد.

کامکار توانست با این نرم‌افزار، پهپادهای Parrot را تحت کنترل کنترلگرهای خود درآورد.

کامکار همچنین موفق شد ردیابی غیرقانونی تلفن همراه که بر اساس آن، دستگاههای تلفن آیفون اپل، آندروید گوگل و ویندوز فون مایکروسافت به انتقال داده‌های جی‌پی‌اس و وای‌فای کاربران به شرکتهای مادر می‌پرداختند را کشف کند.

تحقیقات وی در زمینه تلفن همراه منجر به مجموعه‌ای از دادخواست‌های کلاس اکشن (دعوای گروهی) علیه این شرکتها و یک جلسه دادرسی حفظ حریم خصوصی در ساختمان کنگره آمریکا شد.

.

.

منابع:

ایسنا http://isna.ir

http://samy.pl/combobreaker/

https://en.wikipedia.org/wiki/Samy_Kamkar

.

.

جولای 17, 2015
معرفی «تراشه‌ ی زیست تخریب‌پذیر» با عملکردی فوق‌العاده

مخترعان به این نکته اشاره دارند که تراشه های جدید می توانند در برطرف کردن مشکل جهانی انباشت پسماندهای الکترونیکی که برخی از آنها حاوی مواد بالقوه سمی هستند، کمک کنند

.

.

نتایج مطالعه ای جدید نشان داده «تراشه های رایانه ای زیست تخریب پذیر» مبتنی بر چوب می توانند عملکردی مشابه با تراشه هایی که به طور معمول برای ارتباطات بی سیم مورد استفاده قرار می گیرند، ارائه کنند. مخترعان به این نکته اشاره دارند که تراشه های جدید می توانند در برطرف کردن مشکل جهانی انباشت زباله های الکترونیکی که برخی از آنها حاوی مواد بالقوه سمی هستند، کمک کنند.

.

.

به گزارش “گروه علم و فناوری” عصرایران، ماده شفافی بر پایه چوب که به نام «کاغذ نانوسلولز» شناخته می شود جایگزینی جذاب برای پلاستیک به عنوان سطح مورد استفاده لوازم الکترونیکی انعطاف پذیر است. در روش معمولی تولید تراشه، اجزا الکترونیکی مانند ترانزیستورها روی سطح یک «وِیـفِـر» سخت ساخته شده از ماده ای نیمه رسانا مانند سیلیکون قرار می گیرند. پژوهشگران در دانشگاه ویسکانسین به رهبری “جک ما”، استاد مهندسی برق و رایانه، اجزا الکترونیکی را به روشی مشابه ساخته اند اما سپس با استفاده از یک مهر لاستیکی آنها را از سطح ویفر بلند کرده و به سطح جدید نانوسلولزی انتقال دادند.

جک ما و همکارانش نشان داده اند می توان از نانوسلولز به عنوان لایه ای پشتیبان برای مدارهای فرکانس رادیویی استفاده کرد که عملکردی مشابه با نمونه های مورد استفاده در تلفن های هوشمند و تبلت ها ارایه می کنند. آنها همچنین نشان داده اند این تراشه ها توسط قارچ های معمولی تخریب پذیر هستند.

اکثریت قریب به اتفاق مواد نیمه رسانا در تراشه های امروز لایه پشتیبان را تشکیل می دهند و اجزا الکترونیکی فعال تنها سهم کوچکی را به خود اختصاص داده اند. این زباله های پر هزینه در برخی موارد حاوی موادی هستند که هنگام دور انداختن دستگاه می توانند به بروز آلودگی هایی خطرناک منجر شوند.

طی سال های اخیر، پژوهشگران نشان داده اند نانوسلولز که از الیاف چوبی تخریب پذیر در مقیاس نانو ساخته شده می تواند ماده پشتیبان عملی برای انواع دستگاه های الکترونیکی از جمله سلول های خورشیدی باشد. به گفته جک ما، تراشه هایی مشابه با آن چه گروه وی تولید کرده اند آماده تجاری سازی هستند اما احتمالا افزایش فشار زیست محیطی یا رشد قیمت مواد کمیاب نیمه رسانا مانند گالیم برای تغییر جریان به سمت استفاده از تراشه های ساخته شده از چوب نیاز است.

به گفته “جان راجرز”، استاد علم مواد در دانشگاه ایلینوی، ارتش علاقه بسیاری به لوازم الکترونیکی تخریب پذیر دارد زیرا می تواند از افتادن لوازم الکترونیکی حساس به دست دشمن جلوگیری کند، اما شاید مهم‌ترین جنبه تراشه های معرفی شده از سوی جک ما و همکارانش مزایای زیست محیطی بالقوه آن باشد. دستگاه هایی که قابلیت برقراری ارتباط بی سیم دارند در اندازه و اشکال مختلف روانه بازار می شوند و نشانه ای از کند شدن این جریان وجود ندارد. مردم دستگاه های خود را ارتقا می دهند و دستگاه های از رده خارج به طور معمول دور انداخته می شوند. چه اتفاقی برای تمامی این زباله ها یا پسماندهای الکترونیکی رخ می دهد؟ این پرسش مهمی است که باید به آن پاسخ داده شود.

.

.

منبع: عصرایران، محمد مهدی حیدرپور

www.asriran.com

.

.

جولای 17, 2015
خـــبــر فـــــوری

آیا هیچ به این فکر کرده اید که به عنوان یک علاقه مند به الکترونیک، برای روزهایی مانند این روزهای شادی و امید، و روزهای دیگری که در آنها احساس و عواطف انسانی خودی نشان می دهند، چه چیزی برای عرضه کردن داریم؟

.

..

توافق تاریخی میان ایران و 5+1 را شادباش می گویم و امیدوارم کشور و ملت بزرگ ایران با سرافرازی به سوی آینده ای به مراتب بهتر به پیش برود.

اما آیا هیچ فکر کرده اید که به عنوان یک علاقه مند به الکترونیک، برای روزهایی همچون این روزهای شادی و امید، و روزهای دیگری که در آنها احساس و عواطف انسانی خودی نشان می دهند، چه چیزی برای عرضه کردن داریم؟

چگونه می توانیم دلی را شاد کنیم و یا از فردی تشکر کنیم یا به سادگی، با دادن هدیه ای غیرمنتظره، دل او را به دست بیاوریم؟ در اینجا ایده هایی از این دست عرضه شده اند که خیلی ویژه هستند: از چیزهایی برای روی میز کار تا پوشیدنی و انداختنی و تا … کارت اسپندارمذ برای محبوب شما…

.

.

.

جولای 15, 2015

آداپتوری برای سنجش اندوکتانس خودالقاها

با اضافه کردن این وسیله ی ساده به یک مولتی متر معمولی، مقدار خودالقایی سیم پیچ های خود را اندازه گیری کنید

برای هر کس که به ساخت وسایل الکترونیک علاقه مند است، «اندوکتانس متر» یکی از وسایل آزمایشگاهی بسیار ارزشمند و به درد بخور است. اما به خاطر قیمت زیاد چنین دستگاه هایی، خریدن آن برای افراد کمی مقدور است. حالا ما می خواهیم این موضوع را با معرفی یک مدار ساده و ارزان تغییر دهیم!

این آداپتور «اندوکتانس سنج» مدار ساده ای است که به یک مولتی متر دیجیتال (DMM) وصل می شود و به شما اجازه می دهد تا اندوکتورهای دارای اندوکسیون کم را اندازه گیری کنید. این مدار با چند هزار تومان ناقابل ساخته می شود و حتی می شود حدس زد که اگر در کشوی میز کارتان خوب جستجو کنید، آن را به طور کامل با استفاده از قطعات موجودتان و بدون خرج اضافه بسازید.

گام وسیع اندازه گیری این دستگاه واقعاً تحسین برانگیز است. با به کارگیری آن مولتی متر شما خواهد توانست اندوکتانس هایی از 3 میکرو هانری تا 5 میلی هانری را در دو گام اندازه گیری بسنجد.

اساس کار مدار به این صورت است که با وصل کردن یک سیم پیچ ناشناس به پایانه های ورودی، دستگاه یک ولتاژ جریان مستقیم (DC)ی در پایانه های خروجی تولید می کند که مقدار آن توسط مولتی متر شما اندازه گیری شده و مقدار آن به عنوان یک کمیت متناظر بر مقدار اندوکتانس تحت آزمایش نشان داده می شود. مولتی مترهای عقربه ای (آنالوگ) برای استفاده در این پروژه مناسب نیستند، زیرا مقاومت مدار ورودی آنها بسیار کمتر از یک مگااهم است، مقداری که برای کارکرد صحیح و قابل اعتماد این آداپتور ضروری است.

روشن است که این آداپتور نمی تواند جایگزین یک دستگاه آزمایشگاهی درجه یک بشود، اما به عنوان یک دستگاه کوچک «دم دستی» برای طبقه بندی کردن سیم پیچ هایی که برچسب مقدار ندارند، و برای اندازه گیری های مقایسه ای بین سیم پیچ های مختلف ایده آل است. برتری مهم دیگر این آداپتور این است که شما می توانید آن را در کمتر از یک ساعت بسازید و صاحب یک دستگاه آزمایشگاهی بسیار خوب شوید.

با این آداپتور ساده، مولتی متر دیجیتالی معمولی شما به یک اندوکتانس متر 3 میکروهانری تا 5 میلی هانری مجهز می شود.

شرح مدار

مدار دستگاه در تصویر بالا دیده می شود. باتری 9 ولتی B1 منبع تغذیه ی دستگاه است و U2، آی.سی. تثبیت کننده ی ولتاژ از نوع LM7805 است، که برای تامین ولتاژی پایدار برای تغذیه ی کل مدار مورد استفاده قرار گرفته است. کلید S2 وظیفه ی روشن و خاموش کردن دستگاه را به عهده دارد.

قلب مدار یک آی.سی. 74HC132 است که دربردارنده ی 4 «گیت ناند اشمیت تریگر» است (U1). با گیت اول، یعنی U1-a، یک نوسانگر ساخته شده که فرکانس کار آن توسط قطعات RC (شامل تریمرهای R6 و R7) که در مسیر بازخورد (فیدبک) مدار نوسانگر قرار دارند، تعیین می گردد. گیت دوم، U1-b، فقط یک تقویت کننده/وارونگر (بافر/اینورتر) است.

یکی از ورودی های هر یک از دو گیت باقی مانده به خط مثبت 5 ولت داده شده است و به این ترتیب این دو گیت فقط به عنوان وارونگر کار می کنند. خروجی مربعی شکل از گیت U1-b علاوه بر این که به پایه ی ورودی شماره 9 از U1-c داده شده، مستقیما به پایانه ی J1 نیز وصل است. این پایانه، یکی از دو پایانه ی نصب اندوکسیون تحت آزمایش به مدار است.

هنگامی که سیم پیچ به پایانه های J1 و J2 وصل شده باشند، بسته به مقدار اندوکتانس، ولتاژ ورودی به پایه ی 9 از U1 به مدت طولانی تری در تراز منطقی 1 قرار می گیرد.

خروجی U1-c که ورودی U1-d را تامین می کند، با مقدار میانگین ولتاژ DC روی پایانه های خروجی مدار (J3 – J4) با مقدار اندوکتانس نامعلوم متناسب خواهد بود. پتانسیومترهای R6 و R7 به ترتیب مدار را برای گام های بالا و پایین کالیبره می کنند. پتانسیومتر R1 نقطه ی قرائت صفر روی مولتی متر را تنظیم می کند.

در صورتی که مدار با یک اندوکسیون شناخته شده کالیبره شده و به درستی با تنظیم R1 صفر شده باشد، ولتاژ خروجی مدار بیانگر مقدار اندوکتانس خواهد بود. کلید «دوپل – دو راهه» ی S1 برای انتخاب گام کاری مدار پیش بینی شده است. در گام پایین، مدار اندوکتانس های 3 میکروهانری تا 500 میکرو هانری، و در گام بالا از 100 میکروهانری تا 5 میلی هانری را اندازه می گیرد.

ساختن مدار

مدار به قدری ساده است که حتی می توان آن را با لحیم کردن نقطه به نقطه نیز ساخت. اما، اگر شما قصد دارید برای ساختن آن فیبر مدار چاپی درست کنید، استفاده از طرح فیبر زیر را به شما پیشنهاد می کنیم.

اگر شما قصد دارید برای ساختن آن فیبر مدار چاپی درست کنید، استفاده از این طرح فیبر را به شما پیشنهاد می کنیم.

فهرست قطعات مدار به شرح جدول زیر است:

IC1	74HC132 آی.سی. لاجیک تی.تی.ال. شامل 4 گیت ناند اشمیت تریگر
IC2	LM7805 آی.سی. رگولاتور 5+ ولت
D1	1N4148 دیود سیگنال کوچک سیلیکونی
R1	پتانسیومتر یک کیلواهمی، ایستاده
R2	مقاومت ثابت 33 کیلواهم
R3	مقاومت ثابت 220 اهم
R4	مقاومت ثابت 10 کیلواهم
R5	مقاومت ثابت 100 کیلواهم
R6, R7	پتانسیومتر 10 کیلواهم، ایستاده
R8, R9	پتانسیومتر 22 کیلواهم، ایستاده
C1	خازن سرامیک 0/01 میکروفاراد
C2	خازن سرامیک 0/1 میکروفاراد
C3	خازن سرامیک 0/001 میکروفاراد
S1	کلید دو پل دو راهه
S2	کلید تک پل ساده
J1, J2	ترمینال فنری
PL1, PL2	فیش متناسب با پایانه های مواتی متر شما
B1	باتری کتابی 9 ولتی از نوع آلکالاین
متفرقه	سرباتری، سوکت آی.سی.، جعبه ی کوچک پلاستیکی، سیم پیچ های 400 میکرو هانری و 5 میلی هانری برای کالیبراسیون دستگاه، سیم روکشدار (سیم تلفنی)، سیم قلع

اگر در ساختن مدار از طرح فیبر بالا استفاده کردید، از نقشه ی زیر برای جاگذاری قطعات روی آن بهره بگیرید.

راهنمای چینش قطعات بر روی فیبر مدار چاپی آداپتور اندوکتانس سنج

مونتاژ مدار را با نصب سوکت آی.سی. آغاز کنید و مطمئن شوید که جهت نصب آی.سی. روی آن صحیح باشد. سپس مقاومت ها و خازن ها را در جای خود لحیم کنید.

حال نوبت کلیدهاست که روی فیبر نصب شوند. در ادامه دیود و پتانسیومترها را نصب کنید و دقت کنید که جهت نصب دیود صحیح باشد. قطعه سیم رابط JU1 و سرباتری اجزای بعدی هستند که لحیم می شوند. سپس سیم های روکشدار برای اتصال پایانه های J1, J2, PL1 و PL2 نصب می شوند. طول سیم های ارتباطی J1 و J2 را تا حد ممکن کوتاه بگیرید، زیرا خود این سیم ها دارای مقداری اندوکتانس هستند که می توانند روی قرائت مقدار اندوکتانس خطا ایجاد کنند.

در نهایت، پس از لحیم کاری U2 (کنترل جهت صحیح را فراموش نکنید)، U1 را با توجه دقیق به درستی جهت، در سوکت قرار دهید.

گام بعدی آماده کردن یک جعبه برای این آداپتور است. هر جعبه ای که بتوان دستگاه را در آن جای داد، مناسب است. پیش از هر چیز «پریز» (جک Jack) های J1 و J2 را روی جعبه نصب کنید. برای این که نصب موقت یک سیم پیچ به آداپتور به منظور اندازه گیری آسان باشد، برای این پریزها از نوعی که دارای اتصالات فنری هستند (مانند اتصال سیم های پشت جعبه های بلندگو یا مشابه آنها) استفاده کنید. برای نصب فیش های PL1 و PL2 و سوییچ های دستگاه سوراخ های متناسبی روی بدنه ی جعبه ایجاد کنید. پس از نصب این قطعات روی جعبه، اتصالات آنها را با سیم های روکشدار کوتاه به فیبر مدار چاپی مرتبط کنید. فیبر را نیز به کمک «چسب داغ» یا پیچ و مهره در جای خود ثابت کنید.

تنظیم یا کالیبراسیون دستگاه و کاربرد آن

پس از این که کار خود را یک بار با دقت وارسی و کنترل کردید و مطمئن شدید که همه چیز صحیح اجرا شده است، باتری را به سرباتری وصل کرده و با زدن کلید S2 دستگاه را روشن کنید. برای تنظیم مدار شما به چند اندوکتور با اندوکتانس معلوم نیاز دارید که مقادیر آنها برابر یا نزدیک به 400 میکروهانری و 5 میلی هانری باشد. اگر امکانش وجود داشت، مقدار دقیق این اندوکتورهای نمونه را مورد سنجش قرار دهید (در آزمایشگاه دانشگاه یا جایی که یک L-Meter در دسترس باشد). به این ترتیب مقدار دقیق سیم پیچ های آزمایشی را به دست می آورید.

PL1 و PL2 را به یک مولتی متر دیجیتال وصل کرده و آن را در حالت اندازه گیری ولتاژ در گام 200 میلی ولت قرار دهید.

حال یک قطعه سیم راست و کوتاه را به J1 و J2 وصل کنید. کلید انتخاب گام S1 را در حالت «کم» قرار داده و پتانسیومتر R1 را طوری تنظیم کنید که روی نمایشگر مولتی متر رقم صفر خواندن شود.

حالا مولتی متر را روی گام 2 ولت قرار دهید. سیم را از J1 و J2 بردارید و به آنها اندوکتور 300 میکروهانری (یا هر سیم پیچ دیگری با اندوکتانسی در این حدود) را وصل کنید. با تنظیم پتانسیومتر R7 کاری کنید که نمایشگر مولتی متر همان مقدار اندوکتور را نشان دهد. مثلاً یک اندوکتور 400 میکروهانری به صورت 0/400 ولت روی مولتی متر خوانده خواهد شد.

حالا، اندوکتور 5 میلی هانری را به آداپتور متصل کرده و کلید گام اندازه گیری را روی «زیاد» قرار دهید. سپس پتانسیومتر R6 را به آرامی بچرخانید تا نمایشگر مولتی متر مقدار متناظر بر اندوکتانس سیم پیچ را نشان دهد. با یک اندوکتور 5 میلی هانری باید رقمی بین 0/003 تا 0/005 نمایش داده شود. در این اندازه گیری ها به ممیز توجهی نداشته باشید. در گام اندازه گیری «بالا» اندوکتانس های میان 100 میکروهانری تا 5 میلی هانری با ارقام از 0/001 تا 0/500 خوانده می شوند.

مطالب مرتبط:

چگونه خودالقایی یا اندوکتانس یک سیم پیچ نامعلوم را تعیین کنیم؟

چگونه مقاومت داخلی سیم پیچ ها را مشخص کنیم؟

تعیین اشباع هسته ی خودالقاها و کاهش خودالقایی زیر جریان مستقیم

چگونه سیم پیج های چندلایه را محاسبه کنیم؟

ساخت سنجش گری برای وارسی اندوکتانس خودالقاها

چگونه سیم پیچ های تک لایه ی هوایی را محاسبه کنیم؟

آخرین به روز رسانی:

29/04/1397 – اصلاح مندرجات (ولتاژ پس از رگولاتور) روی شماتیک مدار

www. etesalkootah.ir || 2015-07–15 ©

جولای 15, 2015

دانش و رامش: ساخت نوع ساده ای از ساز « تِــرِمـیــن»

ساز «ترمین» (Theremin) در سال ۱۹۱۹ میلادی (1298 خورشیدی) توسط لئون ترمین فیزیکدان روس اختراع شد. امروزه این ساز منحصر به فرد بار دیگر بسیار مورد توجه هنرمندان قرار گرفته‌ است

ساز «ترمین» (Theremin) در سال ۱۹۱۹ میلادی (1298 خورشیدی) توسط لئون ترمین فیزیکدان روس اختراع شد. امروزه این ساز منحصر به فرد بار دیگر بسیار مورد توجه هنرمندان قرار گرفته‌ است.

ترمین نه تنها شبیه هیچ سازی نیست، بلکه شیوه نواختن آن هم منحصر به فرد است، به این ترتیب که این ساز بدون لمس شدن نواخته می‌شود!

در نمونه های اولیه و همچنین در سازهای حرفه ای امروز، صدا به کمک تلفیق خروجی های دو نوسانگر الکترونیکی به وجود می‌ آید. نوسانگرها در فرکانسی بسیار نزدیک به هم، با طیفی بالاتر از حد شنوایی انسان نوسان می‌کنند و فرکانس آنها با ورود دست به میدان الکترومغناطیسی مدار تشدید آنها (آنتن و حلقه ی فلزی) تغییر می‌کند. دور و نزدیک شدن دست های “نوازنده” ظرفیت خازنی مدار هماهنگی (مدار تانک) نوسانگرها را تغییر می دهد. به تبع آن، فرکانس تشدید مدارهای نوسانگر دچار تغییر می شوند.

ضرباهنگ فرکانس حاصل، که مانده ی تفاوت میان فرکانس های دو نوسانگر است (f1 – f2)، در محدوده ی قابل شنوایی قرار دارد و صدایی است که می‌شنویم.

روشن است که مدار این ترمین ها پیچیده و ساخت آنها برای افرادی که تجربه ی کافی ندارند تا حدودی چالش برانگیز است. به این علت، در این مقاله مدار یک ترمین ساده ی نوری ارایه می شود که در آن شدت نورهایی که بر روی دو سلول فتوالکتریک (فتوسل یا LDR) می تابد، فرکانس و دامنه ی خروجی یک نوسانگر صوتی را تعیین می کند. حرکت دادن دست ها در اطراف این فتوسل ها می تواند باعث نواخته شدن نت های مختلف و با بلندی های متفاوت گردد.

.
ترمین نوری

این ساز ترمین را در یک جعبه ی ساده ی پلاستیکی یا مقوایی، مانند جعبه کفش، قرار دهید. مطابق طرح زیر، دو سوراخ متناسب با قطر فتوسل های مدار در بدنه ی جعبه ایجاد کنید. یک انتهای لوله هایی که آنها را از مقوای سیاه می سازید، به این سوراخ ها ختم می شوند. داخل دهانه ی دیگر این لوله ها، قسمت حساس فتوسل ها نصب خواهند شد. وجود این لوله ها باعث می شود که تابش های ناخواسته و پراکنده روی فتوسل ها نواختن ساز را متخل نکنند.

در این ساز ترمین با استفاده از دو «گیت وارونگر» (Inverter)، خازن C1 و LDR1 یک نوسانگر ساخته شده که در محدوده ی فرکانس های قابل شنوایی کار می کند. میزان فرکانس یا تون صوتی تولید شده به ثابت زمانی خازن و فنوسل بالا بستگی دارد. با تغییر مقدار نور تابیده شده بر روی LDR1، مقدار مقاومت اهمی آن تغییر کرده و با خود ثابت زمانی مدار نوسانگر و به دنبال آن فرکانس تولیدی مدار را تغییر می دهد.

دامنه ی این فرکانس با عبور از LDR2 کاهش پیدا می کند. مقدار این کاهش نیز به مقدار نوری که بر این فتوسل تابیده می شود بستگی خواهد داشت.

گیت وارونگر سوم از آی.سی. CD4069 نقش تقویت کننده ی صوتی را دارد و فرکانس های دریافتی را تا حدودی که بتواند یک بلندگوی کوچک را راه اندازی کند، تقویت می کند. به کمک ترانس صوتی T1 (چوک بلندگو)، که می توان آن را از یک رادیو ترانزیستوری اوراقی قدیمی بازیابی کرد، امپدانس خیلی کم بلندگو (8 اهم) با امپدانس نسبتاً بزرگ خروجی گیت (1000 اهم) تطبیق داده می شود.

مدار با یک باتری کتابی 9 ولتی کار می کند، اما برای تغذیه ی آن می توان از هر منبع ولتاژی بین 5 تا 15 ولت استفاده کرد.

مقادیر خازن ها را می توان اندکی بالاتر یا پایین تر گرفت و مثلاً برای C1 به جای خازن سرامیک 20 نانوفاراد، 22 نانوفاراد استفاده نمود.

برای کارکرد پایدار مدار لازم است که ورودی گیت هایی از آی.سی. که مورد استفاده قرار نمی گیرند، با یک مقاومت10 کیلواهم به خط مثبت تغذیه (تراز منطقی 1) وصل شوند.

زمانی که ترمین روشن می‌شود مقداری نور از محیط اطراف بر فتوسل ها تابیده می شود و نوسانگر تن صوتی یکنواختی (هم فرکانس و هم بلندی) تولید می کند. زمانی که دستان نوازنده به محدوده ی فتوسل ها نزدیک می‌شوند ، تغییراتی در فرکانس و حجم صدا ایجاد می‌شود. دو سوراخ روی بدنه ترمین یکی کنترل کننده بلندی و فرکانس صدا و دیگری کنترل کننده حجم و مقدار آن است. زمانی که دست نوازنده به سمت سوراخ عمودی حرکت می‌کند، صدا ضعیف تر می‌شود و با نزدیک کردن دست به سوراخ افقی، صدایی با فرکانس بم تر از آن شنیده می‌شود. از آنجایی که هیچ تماس فیزیکی بین ساز و نوازنده وجود ندارد، نواختن ترمین به مهارت بالا و گوش موسیقایی عالی نیاز دارد.

صدای ترمین در سینمای علمی تخیلی سال های 19۵۰ ، طرفداران بسیاری داشت و با تاثیرات وهم آور صوتی خود، تبدیل به یکی از شاخصه‌های سینمای وحشت آن دوره شد.

فیلم “طلسم شده” ساخته ی آلفرد هیچکاک و “تعطیلات از دست رفته” از فیلم های مشهوری هستند که موسیقی آنها با ترمین نواخته شده است.

امروز هم از ترمین در ساختن موسیقی فیلم استفاده می‌شود و تعدادی از نوازندگان به آن پرداخته‌اند.

همچنین استفاده از آن توسط گروه‌هایی چون Led Zeppelin و Radiohead موجب تجدید حیات این ساز شد.

لینک مفید:

http://etesalkootah.ir/1394/04/17/Theremin_Combination_of_Music_and_Electronic

http://www.aparat.com/v/w2CqI

http://www.aparat.com/v/ZAFy5

http://www.aparat.com/v/8d9Rv

منبع (با اندکی تغییر):

www.Bia2Rap.com

و منابع دیگر

جولای 13, 2015

ده مسأله ی به ظاهر ساده که باتری هوشمند شما را تمام می‌کنند!

در حالی که در بسیاری از موارد استفاده از یک اپلیکیشن برای ذخیره انرژی باتری، می‌تواند تا حد زیادی مشکل تخلیه سریع انرژی باتری را حل و رفع کند، در این میان، مسایل بسیار ساده ای وجود دارد که با رعایت کردن یا نکردن ‌آنها وضعیت باتری هوشمند شما به شدت تغییر می‌کند. این ده نکته ساده می‌تواند تا حدی زیادی به حفظ و ذخیره انرژی باتری هوشمند شما کمک کند

.

.

در حالی که در بسیاری از موارد استفاده از یک اپلیکیشن برای ذخیره انرژی باتری، می‌تواند تا حد زیادی مشکل تخلیه سریع انرژی باتری را حل و رفع کند، در این میان، مسائل بسیار ساده ای وجود دارد که با رعایت کردن یا نکردن ‌آنها وضعیت باتری هوشمند شما به شدت تغییر می‌کند. این ده نکته ساده می‌تواند تا حدی زیادی به حفظ و ذخیره انرژی باتری هوشمند شما کمک کند.

.

.

وقتی صحبت از تخلیه سریع انرژی باتری گوشی های هوشمند باشد، اولین پاسخ به این مسأله، استفاده از نرم افزارهای مختص این کار مانند Battery Doctor است؛ اما در واقع بدون استفاده از این نرم افزارها هم می‌توان تا حد زیادی در مصرف انرژی باتری گوشی هوشمند صرفه‌جویی کرد.

چند نکته به ظاهر ساده اما واقعا تأثیر‌گذار بر مصرف باتری گوشی های هوشمند‌ که اطلاع از آنها می‌تواند کمک زیادی به حفظ و ذخیره انرژی باتری بکند به این شرح است:

.

1 – بالا بردن میزان نور صفحه نمایش تا درجه آخر

این یک اصل ساده و ابتدایی است که به هر میزان که نور صفحه نمایش گوشی شما بیشتر باشد، باتری بیشتری مصرف خواهد شد. در نتیجه کاهش درجه نور صفحه نمایش یا تنظیم آن بر روی حالت خودکار می‌تواند تا حد زیادی به مصرف کمتر باتری کمک کند.

.

2 – انتخاب شما برای برنامه‌ها

شاید متوجه این موضوع نباشید، اما برخی ‌نرم افزارها و اپلیکیشن ها، باتری گوشی شما را سریع تر از دیگر برنامه ها هدر می‌دهند. برای کشف این دست از نرم افزارها به تنظیمات گوشی خود و بخش Battery Usage بروید و مطمئن شوید که پس از پایان کار خود با این دست از برنامه ها حتما آنها را‌ کامل ببندید.

.

3 – دریافت مستمر Notification ها

اعلان‌ها یا همان Notifocation ها از جمله مواردی هستند که باتری گوشی هوشمند را در پشت صحنه و به شکلی سریع تحلیل می‌برند. زیرا این اعلان ها مربوط به برنامه هایی هستند که در پشت صحنه فعال‌اند و همانند فیس‌بوک یا اینستاگرام نیازمند بروزرسانی مدام. در نتیجه با غیر فعال کردن Notification های غیر‌ضروری می‌توانید تا حد زیادی در مصرف باتری صرفه جویی کنید.

.

4 – قرار دادن گوشی بر روی حالت لرزش یا Vibrate

باور کنید یا نه، زمانی که گوشی شما برای لرزش با هر پیام یا تماس تنظیم شده باشد، باتری بیشتری ‌نسبت به زمان حالت سکوت یا صدای زنگ بدون لرزش مصرف می‌کند. در نتیجه غیر فعال کردن این حالت هم می‌تواند نتیجه خوبی در عمر بیشتر باتری داشته باشد.

.

5 – خاموش نکردن WiFi

خیلی راحت و ساده می‌توان فراموش کرد که WiFi گوشی را خاموش کنیم؛ اما هر ثانیه ای که WiFi روشن باشد، به دنبال یک Connection تازه برای ارتباط می‌گردد و در نتیجه باتری شما به سرعت مصرف می‌شود. به یاد داشته باشید ‌در زمان هایی که عملا به اینترنت متصل نیستید (‌بیرون از محل کار یا منزل) حتما WiFi گوشی را خاموش کنید یا از یک نرم افزار مناسب برای این موضوع بهره بگیرید.

.

6 – عدم بهره‌گیری از حالت Air Plane

بر خلاف تصور، حالت Air Plane تنها برای مسافرت با هواپیما نیست و اگر برای مدتی چند ساعته قرار است از گوشی هوشمند خود استفاده ای نداشته باشید – مثلا هنگام خواب یا در جلسات کاری – بردن گوشی به این حالت منجر به آن می‌شود که همه درگاه های اتصال گوشی قطع شده و در نتیجه صرفه جویی عظیمی در مصرف باتری صورت بگیرد.

.

7 – تنظیم نرم افزارها برای به‌روزرسانی خودکار

هر ‌که یک گوشی هوشمند دارد به خوبی می‌داند، یک روز هم نیست که نرم افزارها پیام به روزرسانی نداشته باشند. تنظیم به‌روزرسانی به حالت دستی، این اطمینان را به وجود می آورد که در مواقع غیر ضروری از مصرف باتری برای فرایند انرژی بر به‌روزرسانی پرهیز کنید.

.

8 – بی‌توجهی به «به روزرسانی» گوشی هوشمند

قطعاً به‌روزرسانی سیستم عامل گوشی، منجر به رفع نواقص فنی و بهبود در عملکرد کلی گوشی هوشمند خواهد بود که در بسیاری از موارد، این موضوع منجر به آن می‌شود که مصرف بیهوده انرژی باتری – مثلا در مورد نواقص فنی – بسیار کاهش یابد.

.

9 – روشن گذاشتن حسگر موقعیت جغرافیایی

استفاده از حسگر یا نشانگر موقعیت جغرافیایی که در نقشه‌ها و بسیاری نرم افزارها دیگر مورد استفاده است، منجر به آن می‌شود که عملا باتری هوشمند شما صرف موردی شود که هر از چند گاهی مورد استفاده است. در نتیجه، سعی کنید غیر از مواقع مورد نیاز، نماگر موقعیت جغرافیایی خود را در تنظیمات خاموش کنید.

.

10 – استفاده از نرم افزار کمکی و مکمل

در نهایت و پس از همه این راهکارها، این توصیه آخر است که اگر ‌مشکل تان عمر کوتاه باتری است، حتما از یک نرم افزار مخصوص برای این کار استفاده کنید؛ برای نمونه، نرم افزار Battery Doctor یکی از بهترین این نمونه هاست که تأثیر آن بر مصرف باتری هوشمند شما قابل توجه است.

.

.

منبع:
http://www.tabnak.ir

.

.

جولای 12, 2015

اولین ماشین حساب من … یا « نو که اومد به بازار، کهنه میشه دل آزار»!!

چند روز پیش، آخر هفته، داشتم در زیرزمین جا باز می کردم. وسایل تازه ای خریده بودیم که باید جایگزین کهنه های حالا “دل آزار” می شدند …

چند روز پیش، آخر هفته، داشتم در زیرزمین جا باز می کردم. وسایل تازه ای خریده بودیم که باید جایگزین کهنه های حالا “دل آزار” می شدند … کارتن های زیادی را که سال ها دست نخورده در آن فضای معمولاً ساکت و تاریک و سرد به حال خود رها شده بودند، باز کردم، نگاهی به داخل شان انداختم. به بعضی چیزهای توی آنها مدت درازی خیره شدم و یادهایی از گذشته های دور و نزدیک از ذهن ام گذشتند و خاطره هایی در یادم زنده شدند… تا این که در یکی از کارتن ها یک گنج کوچک پیدا کردم: اولین ماشین حساب من!

سال های اول دبیرستان بودم. حدود سال 1352 بود. یکی از پسرعمه هایم دانشجوی رشته ی الکترونیک در دانشکده صنعتی آریامهر آن زمان و دانشگاه صنعتی شریف امروز بود. برای کارآموزی مدتی در شیراز در شرکت «صنایع قطعات الکترونیک» مشغول بود.

در بازگشت از آنجا برای من هدیه ای آورده بود: یک ماشین حساب، یک «مغز الکترونیکی». آن موقع ها کامپیوتری در کار نبود، نه این که اصلاً نبود، بود! اما یک دانه بود. چیزی بود به اندازه ی یک کمد 6 دره و البته فقط توی دانشگاه… با کارت های سوراخ دار (کارت پانچ) که برنامه ی نوشته شده روی آنها «پانچ» می شد و دانشجوها برای استفاده از آن باید وقت قبلی می گرفتند و در نوبت استفاده می ایستادند.

برای من دانش آموز این هدیه ی خیلی باارزشی بود و به یاد دارم که حتی پس از سال 1355 که یک ماشین حساب علمی (Sceintific Calculator) خریدم، همچنان از آن گاه گاهی استفاده می کردم.

عکس هایی از آن معجزه ی زمانه را در این مطلب آورده ام که امیدوارم برایتان جالب باشد.

آه! فراموش کردم: این ماشین حساب هنوز کار می کند!

جولای 10, 2015

آمیزه ای از دانش و رامش: سازی به نام « تِــرِمـیــن»

ساز «ترمین» (Theremin) در سال ۱۹۱۹ میلادی (1298 خورشیدی) توسط «لئون ترمین» فیزیکدان روس اختراع شد. امروزه این ساز منحصر به فرد بار دیگر بسیار مورد توجه هنرمندان قرار گرفته‌ است.

صدا به کمک تلفیق خروجی های دو نوسانگر الکترونیکی به وجود می‌ آید. نوسانگرها در فرکانسی بسیار نزدیک به هم، با طیفی بالاتر از حد شنوایی انسان نوسان می‌کنند و فرکانس آنها با ورود دست به میدان الکترومغناطیسی مدار تشدید آنها (آنتن و حلقه ی فلزی) تغییر می‌کند. دور و نزدیک شدن دست های “نوازنده” ظرفیت خازنی مدار هماهنگی (مدار تانک) نوسانگرها را تغییر می دهد. به تبع آن، فرکانس تشدید مدارهای نوسانگر دچار تغییر می شوند.

ضرباهنگ فرکانس حاصل، که تفاوت میان فرکانس های دو نوسانگر (f₁ – f₂) است، در محدوده ی قابل شنوایی قرار دارد و صدایی است که می‌شنویم.

یک نوع ترمین

ساز ترمین از جعبه ی ساز که صرفاً حکم محفظه ی اجزای الکترونیکی را دارد و فاقد هر گونه اثر آکوستیکی است، و دو آنتن که هر یک به یکی از نوسانگرها متصل است، تشکیل شده است.

http://www.aparat.com/v/8d9Rv

زمانی که ترمین روشن می‌شود، دو میدان مغناطیسی فضای پیرامون آنتن های ساز را فرا می‌گیرند و زمانی که دست نوازنده به این میدان ها وارد می‌شود، تغییراتی در فرکانس مدارهای نوسانگر و حجم صدای تلفیقیِ خروجی ایجاد می‌شود. دو آنتن از بدنه ی ترمین خارج شده‌اند که یکی کنترل کننده بلندی و فرکانس صدا و دیگری کنترل کننده حجم و مقدار آن است. زمانی که دست نوازنده به سمت آنتن عمودی حرکت می‌کند، صدا بلندتر می‌شود و نزدیک کردن دست به آنتن افقی، حجم این صدا را ملایم تر می کند. از آنجایی که هیچ تماس فیزیکی بین ساز و نوازنده وجود ندارد، نواختن ترمین به مهارت بالا و گوش موسیقایی عالی نیاز دارد.

نمونه جدید از ترمین

ترمین، در ابتدا، ساز خود را ایترفون (Etherophone) نامگذاری نموده بود که به معنای “موسیقی اثیری” است. در ۱۹۲۸ لئون ترمین به آمریکا رفت تا اختراع خود را معرفی کند. در آنجا استودیویی برای کار در اختیار او قرار دادند و ترمین نواختن سازش را به چند موسیقی دان آموزش داد تا بتوانند در معرفی ترمین به او کمک کنند.

ترمین علاقه مندان بسیاری در آمریکا پیدا کرد و یکی از مهمانان دایمی او آلبرت اینشتین بود که بیش از هر چیز به مسایل فنی پدیده ی ترمین علاقه‌مند بود تا به نواختن آن.

کمپانی مشهور ضبط صفحه RCA Victor دست به تولید ترمین زد و حتا ارکستری در سالن معروف “کارنِگی هال” (Carnegie Hall) برنامه‌ای اجرا کردند که ساز آن تنها ترمین بود.

اما از آنجایی که ترمین سازی بود که به سادگی تولید صدا می‌کرد اما نواختن آن به عکس بسیار مشکل بود، از طرف نوازندگان و موسیقی دانان با استقبال انبوه مواجه نشد و امروزه فقط تعداد اندکی نوازندگان بسیار عالی ترمین وجود دارند.

هنرمند ایرانی مقیم آلمان، گیلدا رازانی، از نوازندگان ساز ترمین است. کارهای او را در اینجاها ببینید و بشنوید:

http://www.aparat.com/v/w2CqI

http://www.aparat.com/v/ZAFy5

https://soundcloud.com/about-aphrodite

http://aboutaphrodite.de/works

فیلم «طلسم شده» ساخته ی آلفرد هیچکاک و «تعطیلات از دست رفته» از فیلم های مشهوری هستند که موسیقی آنها با ترمین نواخته شده است.

امروز هم از ترمین در ساختن موسیقی فیلم استفاده می‌شود و تعدادی از نوازندگان به آن پرداخته‌اند.

همچنین استفاده از آن توسط گروه‌هایی چون Led Zeppelin و Radiohead موجب تجدید حیات این ساز شد.

منابع (با اندکی تغییر):

www.bia2rap.com

http://www.aparat.com/aparatkar

https://soundcloud.com/about-aphrodite

http://aboutaphrodite.de/works/

https://www.youtube.com/results?search_query=Gilda+Razani+Theremin

و بسیاری جاهای دیگر…

جولای 8, 2015