اتصال کوتاه

شما هم گاهی در برخی از دستگاه های الکترونیکی متوجه نوعی از افزاره های نصب سطحی شده اید که به شکل استوانه هایی شیشه ای هستند. آیا می دانید علت استفاده از آنها به جای قطعات معمولی اس.ام.دی. چیست؟

.

.

.

شما هم گاهی در برخی از دستگاه های الکترونیکی متوجه نوعی از افزاره های نصب سطحی شده اید که به شکل استوانه هایی شیشه ای هستند. آیا می دانید علت استفاده از آنها به جای قطعات معمولی اس.ام.دی. چیست؟

افزاره های MELF که نام آنها مخفف Metal Electrode Leadless Faces (الکترود فلزی قاعده های فاقد سیم) است، المان های نصب سطحی استوانه ای شکلی هستند که پایانه های آنها روی سطح دو قاعده استوانه تعبیه شده اند. در این افزاره ها پایه ی سیمی وجود ندارد و به همین خاطر در نام خود عبارت Leadless را دارند. از این نوع بدنه بیش تر برای ساخت دیودها استفاده به عمل می آید. اما همچنین در تولید «ترمیستور»ها (انواع مختلف NTC و PTC) و نیز مقاومت ها این بدنه به کار برده می شود.

.

.

با وجود این که در فن آوری نصب سطحی اکثراً از شکل بدنه ی «چیپ» (Chip) برای ساختن مقاومت ها استفاده می شود، اما در جایی که توان تحمل بالایی در مقابله با :

.

• جریان های شدید پالسی،
• پایداری دمایی،
• دوام مشخصات فنی و
• مقاومت در برابر اختلاف پتانسیل های بالا

.

مورد نظر باشد، افزاره های «مـِـلـف» به کار گرفته می شوند.

.

.

ویژگی های مقاومت های «مـِـلـف»

علیرغم اندازه های بزرگ تر مقاومت های «مـِـلـف» در مقایسه با همنوعان «چیپ»  خود، این نوع مقاومت ها همچنان در تولید تجهیزات الکترونیک مورد استفاده قرار می گیرند. علت این امر آن است که این نوع افزاره ها رفتار دقیقاً قابل پیش بینی و معیّنی در هنگام بروز خرابی دارند. در حالی که در یک مقاومت «چیپ» در اثر خراب شدن (سوختن) نمی توان پیش بینی کرد که آیا مقاومتِ سوخته، «باز» (دارای مقاومت بی نهایت) و یا اتصال کوتاه (دارای مقاومت نزدیک به صفر) خواهد شد، مقاومت های «مـِـلـف»، به خاطر ساختارشان همواره فقط «باز» می شوند. اهمیت این امر در مدارهایی است که سوختن مقاومت به صورت اتصال کوتاه در آنها باعث عبور جریان های الکتریکی زیاد و وارد شدن آسیب های شدید به بقیه ی مدار شده و حتی ممکن است به بروز آتش سوزی منجر شود.

باید اضافه نمود که مشخصات فرکانس بالای مقاومت های «مـِـلـف» بسیار خوب است و کارکرد آنها تا فرکانس ۲۴ گیگاهرتز به عنوان «کاملاً رضایت بخش» گزارش شده است.

.

.

شکل ساختمانی و اندازه ها

شکل بدنه ی مقاومت های «مـِـلـف» بر اساس الزامات EN ۱۴۰۴۰۱-۸۰۳ و همچنین «استاندارد دین» DIN EN ۱۴۰۴۰۱-۸۰۳ تعریف شده است و یک رمز چهار رقمی داده های DIN برای قطر و طول افزاره را بر حسب میلی متر نمایندگی می کند. «ضریب خطا» یا «تولرانس» این قطعات توسط هر سازنده ای برای محصولات خودش تعیین می شود. داده های زیر بر بنیاد داده-برگ (Datasheet) شرکت تولیدکننده ای به نام Vishay-Beyschlag آورده شده اند:

.

.

.

هم پوشانی با افزاره های «چیپ»

افزاره های زیر بدون هیچ تغییری در فیبر مدار چاپی می توانند جایگزین یکدیگر شوند:

• «میکروملف» های ۰۱۰۲ با «چیپ» های ۰۸۰۵
• «مینی ملف» های ۰۲۰۴ با «چیپ» های ۱۲۰۶
• «ملف» های ۰۲۰۷ با «چیپ» های ۲۵۱۲

.

.

رمزگذاری دیودهای «مـِـلـف» با حلقه های رنگی

در حقیقت هر تولیدکننده ای روش و نورم رمزگذاری خود را دارد و بدون دانستن نام تولیدکننده، نمی توان به طور مطمئن تیپ یک دیود را تشخیص داد. اما در کل می توان گفت که «کاتد» دیودهای «مـِـلـف» همواره با یک حلقه ی رنگی مشخص شده است. برخی از دیودهای «مـِـلـف» با حروف و اعداد و برخی دیگر با حلقه های رنگی رمزگذاری شده اند. اگر بر دیودی ۲Y۴ تا ۷۵Y نگاشته شده باشد، به معنی دیود زینرهای یک واتی سری BZV۴۹ با ولتاژ شکست های ۲/۴ تا ۷۵ ولت است. همچنین درج C۲V۴ تا C۷۵ به معنی دیود زینرهای نیم واتی سری BZV۵۵ با ولتاژ شکست های ۲/۴ تا ۷۵ ولت می باشد.

تولیدکنندگانی مانند Vishay یا General Semiconductor برای دیودهای «مـلـف» و «مینی مـلـف» خود یک روش رمزگذاری ژنریک با استفاده از رنگ حلقه ی مشخص کننده ی سمت کاتد دیود، به شرح زیر ایجاد کرده اند:

برای دیودهای «مینی مـلـف»:

سیاه: دیودهای سیگنال معمولی

زرد: دیودهای کلیدگری (Switching)

سبز: دیودهای سریع (شاتکی)

آبی: دیودهای زینر

.

برای دیودهای «مـلـف»:

سیاه: دیودهای زینر

سبز: دیودهای شاتکی

.

در جدول زیر روش رمزگذاری دیودهای «ملف» با حلقه های رنگی و قطعه ی معادل هر یک دیده می شود. توجه شود که خواندن رنگ ها از سمت «کاتد» افزاره آغاز می شود:

.

.

علاوه بر آنچه گفته شد، روش های دیگر رمزگذاری هم وجود دارند. به این دلیل در تعمیر دستگاه هایی که این نوع افزاره ها را در خود دارند، باید به نقشه ی مدار مراجعه کرد و یا با مشاهده ی دقیق مدار و اندازه گیری های لازم، عملکرد و نوع افزاره را برآورد نمود.

.

.

مطالب مرتبط:

شکل ساختمانی قطعات نصب سطحی (اس.ام.دی.)

لحیم کاری قطعات نصب سطحی (اس.ام.دی.)

لحیم کاری افزاره های نصب سطحی (SMD): چند نکته در مورد خمیر قلع

یک روش ساده برای ساختن خمیر قلع در خانه

.

.

منابع:

سایت «مارس پورت»

سایت شرکت Vishay

سایت ویکی

.

.

.

.