بلاگ

آیا با فرض «همه‌جان‌انگاری»، مساله دشوار خودآگاهی حتی برای کوچک‌ترین ذرات هستی هم معنا دارد؟

.

.

فهم متعارف به ما می‌گوید که تنها موجودات زنده، یک حیات‌ درونی دارند. خرگوش‌ها، ببرها و موش‌ها احساسات، عواطف و تجربیاتی دارند که میز و صخره و مولکول از آن‌ها بی‌بهره‌اند. «همه‌‌جان‌انگاری» این فهم متعارف را انکار می‌کند. به باور این دیدگاه، کوچک‌ترین ذرات ماده، موجوداتی مانند الکترون‌ها و کوارک‌ها، انواع بسیار بنیادی از این تجربه‌ها را دارند؛ یعنی آن‌ها هم زندگی درونی دارند. خودآگاهی در کجای این طیف قرار دارد؟

درک مغز انسان و توضیح این که چگونه چیزی مثل خودآگاهی می‌تواند از یک توده خاکستری و ژله‌‌مانند نشات گرفته‌ باشد، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های علمی زمان ماست. اما تحقیقات اخیر به طور فزاینده‌ای نشان می‌دهند که اگر ما بخواهیم ذهن انسان را درک کنیم، ممکن است به طور کامل مسیر اشتباهی را طی کنیم. مغز، یک ارگان بسیار پیچیده است، تقریبا متشکل از ۱۰۰ میلیارد سلول که به عنوان نورون‌ها شناخته می‌شوند که هر کدام به ۱۰ هزار نورون دیگر متصل هستند و حدود ۱۰ تریلیون ارتباط عصبی دارند.

ما پیشرفت زیادی در درک فعالیت مغز و نحوه مشارکت آن در رفتار انسان داشته‌ایم، اما چیزی که هیچ‌کس تا کنون نتوانسته توضیح دهد این است که چطور همه‌ی این‌ها منجر به ایجاد احساسات، عواطف و تجربیات می‌شوند.چگونه سیگنال‌های الکتریکی و شیمیایی بین نورون‌ها منجر به احساس درد یا تجربه کیفی رنگ قرمز (نمونه‌ای از کیفیات ذهنی) می‌شود؟ سوءظن رو به افزایشی وجود دارد که روش‌های مرسوم علمی هرگز قادر به پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها نخواهند بود. خوشبختانه، یک رویکرد جایگزین وجود دارد که ممکن است در نهایت بتواند راز این معما را برملا کند.

در قرن بیستم، یک تابوی بزرگ در مخالفت با جستجوی دنیای مرموز خودآگاهی وجود داشت: خودآگاهی، یک موضوع مناسب برای «علم جدی» تلقی نمی‌شد. اکنون همه چیز تغییر کرده و توافق گسترده‌ای وجود دارد که خودآگاهی یک مساله‌ی علمی جدی است. اما بسیاری از پژوهشگرانِ خودآگاهی، عمق این چالش را دست‌کم می‌گیرند، با این باور که ما باید به بررسی ساختارهای فیزیکی مغز ادامه دهیم تا بفهمیم چگونه خودآگاهی را تولید می‌کنند.

با این حال، مساله‌ی خودآگاهی با هر مساله‌ی علمی دیگری کاملا متفاوت است؛ یک دلیل این است که خودآگاهی، غیر قابل‌ مشاهده است. شما نمی‌توانید داخل سر افراد نگاه کنید و احساسات و تجربیات آن‌ها را ببینید. اگر ما از چارچوب سوم شخص خارج شویم، اصلا زمینه‌ای برای مسلم دانستن خودآگاهی نخواهیم داشت. البته دانشمندان به سروکارداشتن با غیر قابل مشاهده‌ها، عادت دارند؛ مثلا الکترون‌ها خیلی کوچک‌تر از آن هستند که دیده شوند. دانشمندان با فرض ماهیت غیر قابل‌ مشاهده‌ی این موجودات، برای توضیح آنچه مشاهده می‌کنیم، از جمله مسیرهای صاعقه یا بخار در اتاقک‌های ابر، استفاده می‌کنند. اما در مورد منحصر به فردِ خودآگاهی یا ماهیت‌ ذهن، چیزی که باید توضیح داده شود را نمی‌توان مشاهده کرد. ما نه از طریق آزمایش‌ها، بلکه از طریق آگاهی آنی از احساسات و تجربیات، فهمیده‌ایم که خودآگاهی وجود دارد.

پس علم چگونه می‌تواند آن را توضیح دهد؟ هنگامی که با داده‌های حاصل از مشاهدات، سر و کار داریم، می‌توانیم آزمایش‌ها را انجام دهیم تا ببینیم آیا با آنچه که نظریه پیش‌بینی می‌کند، منطبق است یا خیر. اما وقتی با داده‌های غیر قابل‌ مشاهده‌ی خودآگاهی سر و کار داریم، این روش بی‌فایده است. بهترین دانشمندان می‌توانند بین تجربیات غیر‌ قابل مشاهده و فرایندهای مشاهده‌پذیر (از طریق اسکن مغز افراد و اتکا به گزارش تجربیات ذهنی شخصی‌ آن‌ها) همبستگی ایجاد کنند. برای مثال، با این روش می‌توان دریافت که احساس غیر قابل‌ مشاهده گرسنگی با فعالیت قابل مشاهده در هیپوتالاموس مغز ارتباط دارد. اما جمع شدن این گونه ارتباطات منجر به یک نظریه خودآگاهی نمی‌شود. آن چه در نهایت می‌خواهیم این است که توضیح دهیم چرا تجربیات آگاهانه با فعالیت مغز همبستگی دارند. چرا چنین فعالیتی در هیپوتالاموس همراه با احساس گرسنگی است؟

پیش از «پدر علم مدرن»، گالیله، دانشمندان بر این باور بودند که دنیای فیزیکی با کیفیاتی چون رنگ‌ها و بوها پر شده‌ است، اما گالیله یک علم صرفا کَمی در دنیای فیزیکی می‌خواست و بنابراین پیشنهاد کرد که این کیفیات در دنیای مادی وجود ندارند، بلکه در خودآگاهی (که وی آن را خارج از حوزه علم می‌دانست) وجود دارند. این جهان‌بینی، پیش‌زمینه علم را تا به امروز شکل می‌دهد و تا وقتی که در محدوده‌ی آن هستیم، بهترین کاری که می‌توانیم بکنیم این است که همبستگی بین فرایندهای کمی مغز که می‌توانیم ببینیم و تجربیات کیفی که نمی‌توانیم ببینیم، بدون هیچ توضیحی راجع به این که چرا آن‌ها با هم چنین همبستگی دارند، ایجاد کنیم.

اما یک راه روشن برای پیمودن مسیر وجود دارد؛ رویکردی که در کار برتراند راسل فیلسوف و آرتور ادینگتون دانشمند در دهه‌ی ۱۹۲۰ میلادی ریشه دارد. نقطه‌ی آغازین آن‌ها این بود که علوم فیزیکی، واقعاً به ما نمی‌گویند ماده چیست. ممکن است این ادعا، عجیب به نظر برسد، اما مشخص می‌شود که فیزیک فقط درباره رفتار ماده می‌تواند با ما حرف بزند. مثلا ماده، جرم و بار دارد، ویژگی‌هایی که کاملا به صورت رفتار (جاذبه، دافعه و مقاومت در برابر شتاب) مشخص می‌شوند. فیزیک، در مورد چیزی که فلاسفه دوست دارند «ماهیت درونی ماده» بنامند (یعنی این که ماده خودش چیست)، هیچ حرفی نمی‌تواند به ما بزند.

بعد معلوم می‌شود که یک حفره بزرگ در دید علمی ما وجود دارد، فیزیک ما را به طور کامل در تاریکیِ آن چه واقعاً مهم است، رها می‌کند. پیشنهاد راسل و ادینگتون این بود که این حفره را باید با «خودآگاهی» پر کرد.

نتیجه، نوعی از «همه‌‌جان‌‌انگاری» (panpsychism) است [با توجه به ریشه‌ی لغوی این واژه، psycho، عبارت «همه‌روان‌انگاری»، ترجمه‌ی دقیق‌تری به نظر می‌رسد]؛ دیدگاهی فلسفی که بر مبنای آن ذهن یا هر چیز ذهن‌وار، ویژگی بنیادین همه‌ چیز در جهان بوده و یک ویژگیِ اساسی‌ است که همه‌ی ویژگی‌های دیگر از آن مشتق می‌شوند. یک همه‌‌جان‌‌انگار فرضش از خود، ذهنی است در جهانی از اذهان. همه‌‌جان‌انگاری، یک دیدگاه باستانی است که می‌گوید خود‌آگاهی یک ویژگی اساسی و فراگیر از جهان فیزیکی است، اما موج جدید این ایده، فاقد معانی عرفانی در شکل‌های قبلی آن است. فقط ماده وجود دارد، هیچ چیز روحانی یا ماورای طبیعی وجود ندارد، اما ماده می‌تواند از دو دیدگاه توصیف شود. علم فیزیکی، ماده را به صورت رفتارش، «از بیرون» توصیف می‌کند، اما ماده «از درون» متشکل از اَشکال خودآگاهی است.

ایراد اصلی به همه‌‌جان‌انگاری این است که گفته می‌شود ‌‌«احمقانه» است و یا «مشخصا نادرست» است. تصور می‌شود که به شدت متناقض است که فرض کنیم یک الکترون نوعی حیات درونی دارد. اما بسیاری از نظریه‌های علمی پذیرفته‌شده، برخلاف فهم‌ متعارف و دیوانه‌وار عمل می‌کنند. آلبرت اینشتین به ما می‌گوید که زمان در سرعت زیاد، کندتر می‌شود یا با توجه به تفاسیر استاندارد مکانیک کوانتومی، موقعیت ذرات تنها در زمان اندازه‌گیری، تعریف می‌شود؛ یا طبق نظریه تکامل داروین، اجداد ما نوعی کپی بوده‌اند. همه این دیدگاه‌ها با دیدگاه فهم متعارف از دنیا مغایرت دارند، یا حداقل زمانی که اولین بار پیشنهاد شدند، این‌گونه بود. چرا باید «فهم متعارف» را برای درک «واقعیت چیستی پدیده‌ها» در نظر بگیریم؟ همه‌جان‌انگاری احمقانه است، اما بسیار محتمل است که حقیقت داشته باشد.

این بدان معنی است که ذهن، ماده است و حتی ذرات بنیادی، اَشکال بسیار بنیادی خودآگاهی را نشان می‌دهند. خودآگاهی می‌تواند در پیچیدگی، تغییر کند. ما دلیل خوبی داریم که فکر کنیم تجارب خودآگاهانه‌ی یک اسب، پیچیدگی کمتری از انسان دارد و این که تجارب خودآگاهانه‌ی یک اسب، نسبت به یک خرگوش، پیچیده‌ترند. با ساده‌تر شدن ارگانیسم‌ها یا جانداران، ممکن است نقطه‌ای وجود داشته باشد که در آن خود‌آگاهی به طور ناگهانی خاموش شود یا ممکن است کم‌رنگ شود و هرگز به طور کامل ناپدید نگردد، به این معنی که حتی یک الکترون، عنصری بسیار کوچک از خود‌آگاهی داشته باشد.

آن چه که همه‌‌جان‌‌انگاری به ما ارایه می‌دهد، روشی ساده و ظریف برای ادغام خود‌آگاهی در جهان‌بینی علمی ماست. ماهیت غیر قابل‌ مشاهده خود‌آگاهی موجب می‌شود هر نظریه‌ای از خود‌آگاهی که فراتر از همبستگیِ صرف می‌رود، قابل آزمودن نیست. همه‌‌جان‌انگاری ساده‌ترین نظریه‌ی‌ موجود است که توضیح می‌دهد چگونه خودآگاه با داستان علمی ما هماهنگ می‌شود.

.

.

منبع: دیپ لوک

نوشته: آرمان کاشف

.

.

مطالب مرتبط:

 .

.

آخرین به روز رسانی:

.

.

 

.

پس از همه‌گیری ویروس کرونا، دنیا با کمبود ماسک صورت روبرو شده است. اما هر ماسکی قابلیت شکار ویروس‌ها را ندارد. نانوالیافی که در ایران و با استفاده از ماشین‌آلات ساخت ایران تولید می‌شوند، نقش مهمی در تداوم مبارزه با ویروس کرونا بازی می‌کند. الکترونیک نیز در این مسیر در خدمت دانش‌بنیان‌ها است. چگونگی آن را اینجا بخوانیم

.

.

در هفته‌های گذشته یک تهدید بهداشتی با نام همه‌گیری «ویروس کرونا» جهان را به تکاپو وادار  کرده و به مقابله با آن واداشته است. تلاش‌ها در سطوح مختلفی در جریان است: بالینی، پژوهشی، امنیتی و البته صنعتی.
مدت‌هاست که شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی در زمینه‌ی تولید محصولات نانو فعالیت بسیار موفقی داشته اند. از جمله‌ی این تولیدات باید به «نانوالیاف» اشاره کرد. از این الیاف و منسوجات ساخته شده با آن‌ها به ویژه برای ساخت ماسک‌های صورت و فیلترها در سطح میکروارگانیسم‌هایی مانند ویروس‌ها استفاده به عمل می‌آید.

در شرایط تحریم، تولیدکنندگان ما در شرکت‌های دانش‌بنیان، نه فقط محصول، بلکه حتی تجهیزات تولید آن را هم تولید کرده و از سالیانی پیش به کشورهای مختلف و از جمله چین صادر کرده‌اند.
در زیر مصاحبه‌ی مدیر یکی از این شرکت‌های دانش‌بنیان ملاحظه می‌شود (روی دریافت کلیک کنید):

.

دریافت

.

در مقاله‌ی ارزشمند زیر با موضوع ساخت الیاف نانویی و نقش عمومی الکترونیک در «ریسیدن الکتریکی» یا «الکتروریس» آشنا می‌شویم.

.

معرفی فرآیندهای الکتروریسی و سایر روش‌های تولید نانوالیاف

فناوری تولید نانوالیاف به‌دلیل وجود روش‌های متنوع و انعطاف‌پذیر برای تولید نانومواد یک‌بعدی آلی، غیر‌آلی و کامپوزیتی با ابعاد قابل‌کنترل همواره مورد‌ توجه بوده است. نانوالیاف به‌صورت تصادفی یا نظم‌یافته با مورفولوژی‌های متنوعی از قبیل هسته-پوسته، توخالی، متخلخل یا اشکالی با چند کانال توخالی تولید می‌شود. روش الکتروریسی یکی از مهم‌ترین روش‌های تولید نانوالیاف بوده و دارای انواع متنوعی از قبیل الکتروریسی حبابی، الکتروریسی به‌کمک گاز، الکتروریسی مذاب، الکتروریسی به‌کمک میدان مغناطیسی، الکتروریسی چند‌نازله، الکتروریسی دوجزیی، الکتروریسی بدون سوزن و الکتروریسی گریز‌ از‌ مرکز است. فرایند‌های الکتروریسی بدون شک مناسب‌تربن و قابل‌کنترل‌ترین روش برای تولید نانوالیاف با میانگین قطر همگن‌تری نسبت به روش‌های دیگر است. این روش به‌دلیل مزایایی که نسبت به سایر روش‌های تولید الیاف مانند کشش، خودآرایی، جدایش فازی، پلیمریزاسیون فصل­ مشترکی، رشد به کمک الگو، رشد بخار-مایع-جامد و سنتز هیدروترمال دارد، به‌عنوان یکی از بهترین روش‌های تولید نانوالیاف شناخته شده است. این مقاله به مرور اجمالی روش‌های مهم تولید نانوالیاف به‌ویژه روش الکتروریسی می‌پردازد.

.

1- مقدمه
در طی چند دهه گذشته، انواع گوناگون ساختار‌های نانوالیافی با هدف ایجاد رویکرد مکمل یا جایگزین برای تهیه داربست‌های مورد استفاده در مهندسی بافت، دارورسانی، فیلتراسیون و غیره توسعه پیدا کرده است. تخلخل، مورفولوژی، خواص مکانیکی و نرخ تجزیه غشا‌های نانوالیافی بایستی منطبق بر نیاز‌های کاربرد نهایی باشد. نانوالیاف به دلیل خصوصیات منحصربه‌فرد خود از قبیل نسبت سطح به حجم بالا، انعطاف‌پذیری در ایجاد ویژگی‌های سطحی، عمکرد مکانیکی مناسب و میزان تخلخل و تراوایی بالا می‌تواند برای کاربرد‌های متنوع پزشکی، انرژی و غیره مورد استفاده قرار گیرد. روش‌های گوناگونی برای سنتز نانوالیاف ارائه شده است که از میان آن‌ها می‌توان به الکتروریسی، ریسندگی مرطوب، ریسندگی سانتریفیوژی، خودآرایی، جدایش فازی، پلیمریزاسیون فصل‌مشترکی، پلیمریزاسیون با شروع سریع، رشد به‌کمک الگو، رشد بخار-مایع-جامد، کشیدن و سنتز هیدروترمال اشاره کرد.

روش الکتروریسی شناخته‌شده‌ترین روش برای تولید نانوالیاف به شمار می‌آید. الکتروریسی روشی چند­منظوره با تجهیزات ساده است و می­‌توان با تنظیم پارامتر­های مؤثر بر فرایند،­ قطر الیاف را کنترل کرد. شایان ذکر است که الیاف الکتروریسی­ شده دارای طول زیاد، پیوسته و بسیار یکنواخت هستند. روش الکتروریسی علاوه بر حالت کلاسیک خود، دارای انواع مختلفی شامل الکتروریسی حبابی، الکتروریسی به‌کمک گاز، الکتروریسی مذاب، الکتروریسی به‌ کمک میدان مغناطیسی، الکتروریسی چند‌نازله، الکتروریسی دوجزیی، الکتروریسی بدون سوزن و الکتروریسی گریز‌ از‌ مرکز است. در ادامه به تشریح این روش‌ها می‌پردازیم.

 

2- الکتروریسی
1-2- فرایند الکتروریسی متداول
با وجود نرخ تولید پایین، روش الکتروریسی فرایندی ساده و جذاب برای تولید نانوالیاف است. شمایی از فرایند الکتروریسی در شکل 1 نشان داده شده است. همانطور که مشاهده می­‌شود، دستگاه الکتروریسی از سه بخش اصلی ژنراتور ولتاژ بالا، سرنگ برای تغذیه محلول پلیمری و جمع­‌کننده تشکیل شده است. طراحی دستگاه الکتروریسی می‌تواند به‌صورت افقی یا عمودی باشد. تنظیم دقیق مقدار محلول یا مذاب پلیمر ورودی به درون یک سرنگ به‌عنوان نازل توسط پمپ تغذیه انجام می‌شود. محلول یا مذاب پلیمری با نرخ جریان مناسب و بهینه از روزنه خارج می‌شود. جمع‌کننده متصل به زمین بوده و معمولاً با یک فویل آلومینیومی پوشانده می‌شود. اعمال میدان الکتریکی قوی (5 تا 30 کیلوولت) در فضای بین سر سرنگ و جمع­‌کننده فلزی (با فاصله 10 تا 25 سانتی‌متر) باعث ایجاد بار القایی روی قطره پلیمری موجود در نوک سرنگ و لذا کشیده‌ شدن قطره نیمه‌کروی به سمت جمع‌کننده و تغییر شکل آن به صورت مخروطی موسوم به مخروط تیلور می‌شود. با افزایش ولتاژ، نیرو­های الکترواستاتیکی بر کشش سطحی غلبه کرده و یک جت پلیمری باردار از نوک سرنگ فوران کرده و به سمت جمع‌کننده کشیده می‌شود. حلال موجود در جت پلیمری قبل از رسیدن به جمع­‌کننده و تشکیل شبکه­ به­ هم‌ پیوسته­‌ای از نانوالیاف، تبخیر می‌­شود که اصطلاحاً انجماد جت نام دارد. حرکت الیاف پس از جدا‌ شدن از نوک سرنگ عمدتاً وابسته به نیروهای الکترواستاتیکی ناشی از میدان الکتریکی خارجی و بار سطحی جمع‌شده روی نانوالیاف الکتروریسی‌شده است. علاوه بر این، وجود بارهای الکترواستاتیک روی الیاف باعث افزایش بارهای ناهم‌نام روی جمع‌کننده شده و در نتیجه، به جذب الیاف توسط جمع‌کننده کمک می‌کند. همان­طوری که در شکل 1 مشاهده می­‌شود، هنگامی که جت باردار در طی فرایند الکتروریسی از مخروط تیلور فوران می­‌کند، ابتدا در مسیر خط مستقیم حرکت می­‌کند. جت سیال در ادامه حرکت خود به‌علت پدیده ناپایداری خمشی^[1] در یک مسیر پیچیده خم می­‌شود و در اثر نیروهای الکتریکی کشیده شده و نازک­‌تر می­‌شود. این حرکت پرپیچ‌ و‌ خم ناشی از برهم‌کنش عوامل مختلفی مانند ویسکوزیته محلول، کشش سطحی، نرخ تبخیر حلال، رسانایی الکتریکی محلول، نیروهای الکترواستاتیک، اصطکاک هوا و گرانش است. این پدیده، مکانیزم مهمی برای دستیابی به الیاف با قطر نانومتری محسوب می‌شود. نرخ لایه‌نشانی الیاف با تشکیل اولین لایه نازک از الیاف روی سطح جمع‌کننده اندکی کاهش پیدا می‌کند. باردار‌شدن موضعی جمع‌کننده نیز حرکت نامنظم جت پلیمری در نزدیکی سطح را افزایش می‌دهد. حرکت شلاق‌وار نامنظم الیاف در نهایت باعث استقرار تصادفی الیاف الکتروریسی‌شده در یک دایره معمولاْ ۱۰ سانتی‌متری می‌شود.

قطر، تخلخل و سایر ویژگی‌های ظاهری الیاف را می‌توان با اصلاح جریان محلول، ترکیب محلول پلیمری، پتانسیل میدان الکتریکی و فاصله بین سرنگ و جمع‌کننده کنترل کرد.

.

شکل 1- شِمایی از فرایند الکتروریسی متداول.

.

2-2- الکتروریسی حبابی
روش الکتروریسی حبابی از تارتنی عنکبوت الهام گرفته شده است و در آن کشش سطحی محلول با استفاده از حباب‌های هوا کاهش می‌یابد. شمایی از دستگاه الکتروریسی حبابی در شکل 2 نشان داده شده است. همان‌طوری که مشاهده می‌شود، در این روش، حباب در مخزن عمودی حاوی محلول توسط یک لوله تغذیه گاز از پایین با یک الکترود فلزی تثبیت‌شده در وسط لوله تولید می‌شود. جمع‌کننده بالای منبع محلول قرار دارد.

.

شکل 2– شِمایی از فرایند الکتروریسی حبابی.

.

روش الکتروریسی حبابی از پتانسیل بالایی برای تولید انبوه نانوالیاف با قطر کمتر از 50 نانومتر برخوردار است. این روش در سال 2007 ابداع شده است. بر خلاف روش الکتروریسی متداول که در آن قابلیت الکتروریسی نانوالیاف عمدتاً به خواص محلول به‌ویژه ویسکوزیته آن بستگی دارد، قابلیت الکتروریسی در روش الکتروریسی حبابی به‌صورت هندسی به اندازه حباب‌های تولیدی وابسته بوده و مستقل از خواص محلول است. این روش دارای مکانیزم بسیار ساده‌ای است. در غیاب میدان الکتریکی، سیستم حباب‌ساز شروع به ایجاد تعداد زیادی حباب در سطح محلول می‌کند. با اعمال میدان، بار الکتریکی در سطح حباب‌ها افزایش می‌یابد. با ایجاد بارهای سطحی تحت میدان الکتریکی، یک تنش مماسی به وجود می‌آید که باعث هدایت حباب‌های ریز به سمت جریان جت می‌شود.

نیرو‌های وارد بر حباب حاصل از محلول پلیمری تحت ولتاژ در شکل 3 نشان داده شده است.

.

.

نیروی برآیند رو‌به‌بالا وارد بر نیم‌کره بالایی حباب برابر است با:

که در آن P_i و P₀ به‌ترتیب فشار هوا در درون و بیرون حباب، E ولتاژ اعمالی، q  کل بار‌های سطحی و r شعاع حباب است.

همچنین، نیروی برآیند رو‌به‌پایین حاصل از کشش سطحی به‌صورت معادله زیر است:

که در آن T نیروی کشش سطحی به‌ازای واحد سطح، δ  ضخامت حباب و θ زاویه بین دیواره لوله و نیروی کشش سطحی است.

طبق اصل موازنه نیرو، خواهیم داشت:

 

در غیاب اعمال ولتاژ، کشش سطحی به‌صورت هندسی به اندازه حباب بستگی دارد. با اعمال میدان الکتریکی، بار‌های الکتریکی القایی روی سطح حباب‌ها و سطح محلول ایجاد می‌شود. همان‌طور که گفته شد، با ایجاد بارهای سطحی تحت میدان الکتریکی، یک تنش مماسی به وجود می‌آید که باعث تغییر شکل حباب به صورت جت مقعر رو به بالا می‌شود که در شکل 4 نشان داده شده است. هر گاه شدت میدان الکتریکی از مقدار بحرانی مورد‌نیاز برای غلبه بر کشش سطحی بیش‌تر شود، یک جت سیال از نوک حباب مخروطی‌شکل خارج می‌شود. هنگامی که حباب بترکد، بار‌های سطحی باز‌توزیع شده و سطح حباب به‌دلیل نیروی الکتریکی دوباره به سمت بالا کشیده می‌شود و لذا در مدت زمان اندکی چندین جت تشکیل خواهد شد.

در صورتی که اندازه حباب‌ها به مقیاس نانومتری میل کند، کشش سطحی به‌شدت کاهش می‌یابد و نانوحباب‌ها به‌راحتی به‌صورت نانوالیاف کشیده می‌شود. این فناوری ابزار بسیار مناسبی برای تولید نانوالیاف با قطر میانگین کوچک‌تر از 50 نانومتر است.

.

3-2-  الکتروریسی به‌کمک گاز 
در برخی موارد، به دلیل کشش سطحی یا ویسکوزیته بالای مذاب پلیمری، نیروی الکترواستاتیک برای کشیدن آن به‌منظور تولید نانوالیاف کافی نیست. در این شرایط، از یک گاز مخصوص برای اعمال نیروی کشش کمکی به مذاب در نوک نازل استفاده می‌شود. علاوه بر ‌این، استفاده از جریان گاز گرم به‌دلیل کاهش ویسکوزیته موجب تسهیل بیشتر فرایند الکتروریسی می‌شود. شمایی از نازل دستگاه الکتروریسی به‌کمک گاز در شکل 5 نشان داده شده است. استفاده از گاز گرم با هدف ذوب پلیمر، جلوگیری از منجمد‌ شدن آن در نزدیکی نازل و انتقال مذاب پلیمری با ویسکوزیته بالا و هدایت الکتریکی پایین از طریق نازل الکتروریسی صورت می‌گیرد. در فرایند الکتروریسی مذاب پلیمری به‌کمک گاز، به‌دلیل عدم نازک‌ شدن الیاف از طریق تبخیر حلال، الیاف ضخیم‌تری نسبت به فرایند الکتروریسی محلول پلیمری تولید می‌شود. علاوه‌بر‌این، جت مذاب پلیمری معمولاً به‌وسیله هوای پیرامون به‌سرعت سرد می‌شود که نه‌تنها از نازک‌شدن جت اولیه جلوگیری می‌کند، بلکه از حرکت شلاقی آن نیز ممانعت به عمل می‌آورد.

.

شکل 5– شِمایی از نازل دستگاه الکتروریسی به‌کمک گاز.

.

غلبه بر چالش‌های فوق مستلزم گرمایش اضافی به‌ویژه در نزدیکی نازل است. جریان گاز می‌تواند گرمایش محیط اطراف نازل را حفظ کند و لذا انجماد مذاب پلیمری را به تأخیر بیاندازد. همچنین، نرخ بالای جریان گاز قادر است نیروی درگ یا بازدارنده اضافه‌ای بر سطح جت ایجاد کند که منجر به نازک‌تر‌شدن الیاف و افزایش سرعت تولید آن‌ها می‌شود.

.  

4-2- الکتروریسی مذاب
استفاده از برخی حلال‌ها برای تهیه محلول‌های الکتروریسی به‌دلیل مسائل زیست‌محیطی و سلامت با محدودیت مواجه بوده و لازم است از روش‌های دوست‌دار محیط‌زیست به‌جای روش حلالی استفاده شود. روش الکتروریسی مذاب که در آن از مذاب پلیمر به‌جای محلول پلیمری استفاده می‌شود، جایگزین مناسبی برای برخی مواد محسوب می‌شود. نارسانایی و ویسکوزیته بالای مذاب پلیمر‌ها از جمله مهم‌ترین عواملی است که قابلیت الکتروریسی آن‌ها را محدود می‌کند. در روش الکتروریسی مذاب، بر خلاف الکتروریسی محلول، نیازی به تبخیر حلال برای انجماد الیاف پلیمری وجود نداشته و از سمیت ناشی از وجود حلال باقیمانده در الیاف مورد‌استفاده در سیستم‌های زیستی جلوگیری به عمل می‌آید. از طرف دیگر، الیاف حاصل از این روش به‌دلیل سرد‌شدن سریع مذاب دارای سطحی کاملاً صاف و همگن است، در حالی که سطح الیاف در روش الکتروریسی محلول، به‌علت تبخیر حلال از سطح آن‌ها معمولاً صاف و هموار نیست. با این وجود، قطر الیاف حاصل از روش مذاب به‌دلیل وجود در‌هم‌تنیدگی‌های بسیار زیاد بین زنجیره‌های پلیمری، پایداری بیشتر جت پلیمری و عدم وجود حلال در حالت عادی تا 10 برابر بزرگ‌تر از قطر الیاف پلیمری مشابه حاصل از روش محلول است، اما در مقابل، الیافی با توزیع قطر باریک‌تر و درجه همگنی بالاتری به‌دست می‌آید. در روش الکتروریسی مذاب بایستی گرمای ثابت و یکنواختی در سیستم فراهم شود تا پلیمر در حالت مذاب باقی بماند. همچنین، تولید الیاف با قطر یکنواخت مستلزم پایدار‌سازی سرعت جریان و برقراری تعادل دمایی در سیستم الکتروریسی مذاب است. از آنجایی که پلیمر در حالت مذاب به بار بیشتری برای تشکیل جت نیاز دارد، لذا فاصله نازل تا جمع‌کننده در این روش بیشتر از الکتروریسی محلول است.

.

شکل 6– شِمایی از دستگاه الکتروریسی مذاب.

.

2-5- الکتروریسی به‌کمک میدان مغناطیسی
می‌توان با اعمال یک میدان مغناطیسی خارجی پیرامون جمع‌کننده آرایه‌های منظمی از نانوالیاف هم‌راستا به‌دست آورد. الکتروریسی به‌کمک میدان مغناطیسی با اضافه‌کردن دو آهنربا به دستگاه الکتروریسی متداول حاصل می‌شود. شمایی از این روش در شکل 7 نشان داده شده است. الیاف تولیدی در حضور میدان مغناطیسی اساساً دارای یکنواختی بیشتر و انشعاب بسیار کمتری نسبت به الیاف تولیدی در غیاب میدان مغناطیسی هستند.

.

شکل 7– شِمایی از دستگاه الکتروریسی به کمک میدان مغناطیسی.

.

6-2- الکتروریسی چند‌نازله
در حالت کلی، فرایند الکتروریسی متداول دارای ظرفیت تولید پایینی در حدود g/h 0.02 است. تاکنون روش‌های متعددی برای بهبود نرخ تولید الیاف با استفاده از روش الکتروریسی گزارش شده است که روش الکتروریسی چند‌نازله در رأس آن‌ها قرار دارد. در این روش، چندین جت به‌صورت همزمان از چندین نازل تولید می‌شود. شمایی از روش الکتروریسی چند‌نازله در شکل 8 نشان داده شده است. این روش علاوه بر افزایش نرخ الکتروریسی و امکان الکتروریسی همزمان الیاف پلیمری مختلف، دارای محدودیت‌هایی نیز هست. مشاهده شده است که چنانچه فاصله نازل‌ها از همدیگر کمتر از چند سانتی‌متر باشد، جت‌‌های با بار مثبت به‌شدت بر یکدیگر تأثیر گذاشته و عملکرد یکدیگر را محدود می‌کنند. همچنین، طی کار مداوم، معمولاً نازل‌ها دچار گرفتگی شده و بازده کلی سامانه کاهش می‌یابد.

.

شکل 8– شِمایی از دستگاه الکتروریسی چند نازله.

.

7-2- الکتروریسی دو‌جزیی (هم‌مرکز یا کواکسیال، جزیره در دریا و جدایش فازی)
الیاف دوجزیی، الیاف هتروفیل یا بای‌کامپوننت نیز نامیده می‌شوند. در روش الکتروریسی دو‌جزئی، حداقل دو پلیمر مختلف از مسیر‌های معین طراحی‌شده در نازل خارج می‌شوند. شمایی از فرایند الکتروریسی دو‌جزئی به‌همراه سطح مقطع الیاف حاصل از آن با اشکال مختلف در شکل 9 نشان داده شده است. شکل و نحوه قرار‌گیری اجزای پلیمری نسبت به یک‌دیگر در الیاف تشکیل‌شده بستگی به طراحی مسیر‌های خروج محلول یا مذاب پلیمری از داخل نازل دارد. مورفولوژی داخلی الیاف می‌تواند به‌صورت جزیره در دریا، کیک قابل‌برش، دو جزء کنار هم، هسته-پوسته و هسته-پوسته خارج از مرکز باشد. الیاف جزیره در دریا با افزایش تعداد روزنه‌های موجود در نازل به دست می‌آید. برای تهیه الیاف هسته-پوسته یا الیاف توخالی از نازل با دو روزنه هم‌مرکز استفاده می‌شود. این الیاف در میکروالکترونیک، اپتیک و پزشکی کاربرد دارد. الکتروریسی دوجزئی روش مناسبی برای تولید نانولوله‌های پلیمری است که خود می‌تواند به‌عنوان قالبی برای تولید نانولوله‌های سرامیکی مورد استفاده قرار گیرد.

.

شکل 9- شِمایی از فرآیند الکتروریسی دو‌جزئی به همراه چگونگی سطح مقطع الیاف حاصل از آن.

.

نانوالیاف جزیره در دریا برای اولین بار توسط شرکت تورای تولید شد. با حل‌کردن پلیمر دریا در یک حلال یا ذوب‌کردن آن، دریا برداشته می‌شود و الیاف بسیار ظریف به جای می‌مانند. پیش از حل‌کردن پلیمر دریا بایستی الیاف تحت نیروی کشش قرار گیرند تا قطرشان کاهش یابد. طراحی نازل و توزیع روزنه‌های آن روی قطر، سطح مقطع و تعداد جزایر تأثیر می‌گذارد. ویسکوزیته دو پلیمر مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قابلیت الکتروریسی آن‌هاست.

در روش جدایش فازی حلال استخراج می‌شود و فاز دیگر به جای می‌ماند. به بیان دیگر، این فرایند دارای مراحل مختلفی شامل: (1) حل کردن پلیمر، (2) جداسازی فاز مایع از مایع، (3) ژل‌کردن پلیمر از طریق سرد‌ کردن، (4) خارج‌ کردن حلال از ژل با آب و (5) منجمد‌ کردن و خشک‌ کردن است. مرحله ژل‌‌سازی حساس‌ترین مرحله این فرایند است، به‌طوری که ساختار متخلخل فوم‌های نانوالیافی را کنترل می‌کند. مدت‌زمان ژل‌سازی به غلظت پلیمر و دمای ژل‌سازی بستگی دارد. دو عامل غلظت و دمای ژل‌سازی تأثیر چندانی روی میانگین قطر الیاف ندارند. لازم به ذکر است که افزایش غلظت پلیمر سبب کاهش تخلخل و افزایش خواص مکانیکی خواهد شد. از دیگر عوامل تأثیر‌گذار روی مورفولوژی و خواص نانوالیاف به‌دست آمده می‌توان به نوع پلیمر و حلال و عملیات حرارتی اشاره کرد. سادگی ابزار و سهولت فرایند از جمله مزایای روش جدایش فازی است. در عین حال، این فرایند نیازمند مدت‌زمان طولانی برای انتقال پلیمر جامد به غشای نانومتخلخل است.

.

8-2- الکتروریسی بدون سوزن
برای پرهیز از استفاده از سوزن و لوله مویین به‌عنوان نازل و جلوگیری از محدودیت‌های مرتبط با آن‌ها، از روش الکتروریسی بدون سوزن استفاده می‌شود که در آن‌ها از اشکال جدیدی از نازل استفاده می‌شود. فرایند الکتروریسی بدون سوزن مبتنی بر یک اصل اساسی است که بر طبق آن امواجی از یک مایع رسانای الکتریکی در مقیاس مزوسکوپی در حالت خودآرا قرار می‌گیرند و هرگاه شدت ولتاژ الکتریکی اعمالی بالاتر از یک مقدار بحرانی باشد، شروع به تشکیل جت‌های پلیمری می‌کنند. دستگاه الکتروریسی بدون سوزن به دو صورت کلی طراحی می‌شود: الکتروریسی بدون سوزن با سیستم تغذیه محدود و سیستم تغذیه نامحدود. در سیستم تغذیه محدود، مخزنی حاوی محلول پلیمری که متعاقباً دورن نازل تزریق می‌شود، مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما در سیستم تغذیه نامحدود از نازل استفاده نمی‌شود. در هر دو گروه، یک منبع ولتاژ بالا برای کشیدن جت‌های پلیمری و تبدیل آن‌ها به نانوالیاف به کار گرفته می‌شود و محلول پلیمری به‌صورت کنترل‌شده روی سطح آزاد یک پشتواره مناسب اعمال می‌شود. این پشتواره می‌تواند به‌شکل استوانه یا سیم در سیستم با تغذیه نامحدود، یا به‌صورت یک سطح آزاد در سیستم با تغذیه محدود باشد. شمایی از دستگاه الکتروریسی بدون سوزن در شکل 10 نشان داده شده است.

.

شکل 10- شِمایی از دستگاه الکتروریسی بدون سوزن به‌همراه انواع الکترود‌های چرخان.

.

با استفاده از سیستم الکتروریسی بدون سوزن، نرخ تولید نانوالیاف به‌دلیل استفاده از چندین جت پلیمری نسبت به روش الکتروریسی تک‌سوزنه به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد، اما توزیع قطر الیاف پهن‌تر است.

 

9-2- الکتروریسی گریز‌ از‌ مرکز (سانتریفیوژی)
 فرایند‌های ریسندگی گریز‌ از‌ مرکز و الکتروریسی گریز‌ از‌ مرکز دو روش متداول برای تولید نانوالیاف هستند. این دو روش شباهت بسیار زیادی دارند. در روش الکتروریسی گریز‌ از‌ مرکز، محلول پلیمری به داخل یک دیسک دوار با سرعت بسیار بالا تزریق می‌شود. محلول پلیمری در اثر غلبه نیروهای کشش سطحی بر نیروهای گریز‌ از‌ مرکز، به‌طور شعاعی به لبه‌های دیسک دوار حرکت کرده و وارد میدان الکتریکی ولتاژ بالا می‌شود. مهمترین مزیت این روش، عدم وابستگی آن به شرایط محیطی مانند دما و رطوبت است. شمایی از دستگاه الکتروریسی گریز‌ از‌ مرکز در شکل 11 نشان داده شده است.

.

شکل 11- شِمایی از دستگاه الکتروریسی گریز‌ از‌ مرکز.

.

سرعت چرخش نازل، ساختمان نازل، فاصله جمع‌کننده از نازل و دما از جمله عوامل مؤثر بر روی هندسه و مورفولوژی نانوالیاف تولیدی به روش الکتروریسی گریز‌ از‌ مرکز است. با بهینه‌سازی سرعت چرخش نازل و دمای مذاب پلیمری می‌توان نانوالیاف با نرخ تولید بالا به‌دست آورد. علاوه‌بر‌ این، این روش بر مشکلات ناشی از استفاده از حلال برای تهیه محلول پلیمری غلبه می‌کند.

.

3- ریسندگی گریز‌ از‌ مرکز یا فورس‌اسپینینگ
روش ریسندگی گریز‌ از‌ مرکز مشابه دستگاه‌های پشمک‌ساز عمل می‌کند. در پشمک‌ساز، شکر با گرما ذوب شده و از طریق نیروی گریز‌از‌مرکز به سمت نازل‌ها هدایت می‌شود. الیاف ساکاروز به‌شکل تصادفی در فضای آزاد نزدیک نازل توزیع می‌شود. در روش ریسندگی گریز‌ از‌ مرکز از میدان الکتریکی استفاده نمی‌شود و به‌جای آن از نیروی گریز‌ از‌ مرکز برای تشکیل الیاف بهره‌برداری می‌شود. هرگاه سرعت چرخش نازل که حاوی مذاب پلیمری است، به یک مقدار بحرانی برسد، نیروی گریز‌ از‌ مرکز برای غلبه بر کشش سطحی کافی بوده و لذا جت مایع از نوک نازل خارج شده و به‌شکل الیاف به‌سمت جمع‌کننده کشیده می‌شود. شمایی از روش ریسندگی گریز‌ از‌ مرکز در شکل 12 نشان داده شده است.

.

شکل 12- شِمایی از روش ریسندگی گریز‌ از‌ مرکز.

.

در حالت کلی، استفاده از روش فورس‌اسپینینگ امکان غلبه بر محدودیت‌های موجود در روش الکتروریسی متداول از قبیل اعمال میدان الکتریکی بالا، بازده پایین، رسانایی الکتریکی و هزینه بالای تولید را ممکن ساخته است. مهم‌ترین محدودیت این روش آن است که کیفیت الیاف تولیدی و بازده فرایند به‌شدت وابسته به خواص ماده و طراحی نازل است.

.  

4- کشش
در فرایند کشش، یک قطره میلی‌متری از یک محلول پلیمری بر روی سطحی از جنس دی‌اکسید سیلیسیم (₂SiO) نشانده می‌شود. غلظت محلول در لبه‌های قطره به‌دلیل تبخیر ناشی از جریان مویینگی افزایش می‌یابد. یک میله آهنی یا شیشه‌ای به داخل قطره تا نزدیکی خط تماس با سطح فرو برده شده و سپس با سرعت 100 میکرومتر بر ثانیه بیرون آورده می‌شود که منجر به کشیده‌شدن محلول به‌صورت یک نانولیف می‌شود. شمایی از فرایند کشش نانوالیاف در شکل 13 نشان داده شده است. این روش تنها برای مواد ویسکوالاستیک که قادر به حفظ انسجام خود تحت تنش‌های کششی بالا بوده و تغییر شکل زیادی از خود نشان می‌دهند، مورد‌ استفاده قرار می‌گیرد.

.

شکل 13- شِمایی از فرآیند کشش نانوالیاف.

.

روش کشش فرایندی ساده و کم‌هزینه برای تولید سیم‌های فوتونیکی است. با این وجود، این روش نیازمند توزیع پایدار حرارت در نقطه کشش بوده و طول سیم تولیدی در حدود چند صد میکرومتر است. الیاف پلی(تری‌متیلن ‌ترفتالات) یا PTT با قطر 60 نانومتر و طول 500 نانومتر با استفاده از این روش تولید شده است. تولید این نانوالیاف با سرعت یک متر بر ثانیه امکان‌پذیر است. همزمان با کشش، انعقاد هم رخ می‌دهد. مرحله انعقاد با خنک‌ کردن یا تبخیر حلال صورت می‌پذیرد. در این فرایند، قطر الیاف تولیدی به عواملی نظیر نرخ کشش، نرخ خنک‌سازی یا تبخیر و غلظت ماده اولیه بستگی دارد. الیاف تولیدی نه‌تنها اتلاف نوری ندارند، بلکه از انعطاف‌پذیری مناسبی نیز برخوردار هستند.

.

5- تولید نانوالیاف با استفاده از الگو
روش‌های مختلفی برای تولید نانوساختار‌های یک‌بعدی توسعه یافته است. سنتز با استفاده از الگو‌های پیش‌ساخته یکی از موفق‌ترین و از نظر صنعتی آینده‌دارترین روش‌های تولید این ساختار‌هاست. با استفاده از این روش، امکان سنتز نانولوله‌های توخالی و نانومیله‌های توپر یا نانوالیاف با هزینه نسبتاً پایین وجود دارد. در این روش، از یک قالب نانوساختار متخلخل به‌عنوان الگو استفاده می‌شود. از آنجایی که حفرات دارای ابعاد بسیار دقیق و منظمی هستند، قطر و نسبت ابعادی الیاف (نسبت طول به قطر یا aspect ratio) به‌خوبی قابل‌ کنترل است. قالب‌های مورد استفاده در این روش، مواد متخلخل مانند اکسید آلومینیوم آندایز‌شده (AAO) یا اکسید سیلیسیم آنودایز‌شده هستند که حفرات موازی دارند. می‌توان بسته به اندازه تخلخل قالب، نانوالیاف با قطر و چگالی متفاوت تولید کرد. این روش طی دو مرحله (1) تهیه الگو و (2) نانوقالب‌گیری پلیمر مورد‌نظر که از نظر عملی شامل نفوذ پلیمر به داخل حفرات نانومتری است، انجام می‌شود. شمایی از فرایند نانوقالب‌گیری در شکل 14 نشان داده شده است. از مهم‌ترین ویژگی‌های این روش می‌توان به امکان تولید نانوالیاف از جنس پلیمر‌های رسانا، فلزات، نیمه‌‌رسانا‌ها و کربن اشاره کرد. با این وجود، تاکنون تولید پیوسته نانوالیاف با استفاده از این روش امکان‌پذیر نشده است.

.

شکل 14- شمایی از فرآیند نانوقالب‌گیری برای تولید نانوالیاف پلیمری با استفاده از الگوی نانومتخلخل.

.

6- خودآرایی
فرایند خودآرایی مبتنی بر وجود نیروی‌های بین‌مولکولی است که اجزای مولکولی را به‌صورت منظم در کنار یکدیگر قرار می‌دهد. پیوند‌های هیدروژنی، یونی، الکترواستاتیک، آب‌گریزی و واندروالسی می‌تواند مولکول‌ها را به‌شکل الیاف در آورد. استفاده از روش خودآرایی برای تولید نانوالیاف پیوسته نیز مانند روش جدایش فازی، فرایندی زمان‌بر است.

 

7- ریسندگی سریع (فلش-اسپینینیگ)

این روش شامل پاشش سریع و تحت فشار بالای فیلم نازکی از محلول یا مذاب پلیمری به یک حمام ریسندگی و تبدیل آن به یک یا چند شبکه الیافی است. در روش محلولی، محلول حاوی پلیمر و حلال، در دمایی بالاتر از نقطه جوش حلال اسپری می‌شود، به‌طوری که افت ناگهانی فشار پس از خروج آن از نازل، باعث تبخیر سریع حلال می‌شود.

 

8- پلیمریزاسیون فصل‌مشترکی
 پلیمریزاسیون فصل‌مشترکی به‌عنوان روشی مؤثر برای تولید نانوالیاف پلیمر‌های رسانا شناخته می‌شود. در حالت کلی، پلیمرهای رسانایی مانند پلی‌آنیلین، پلی‌پیرول و پلی (4،3 – اتیلن‌دی‌اکسی‌تیوفن) با استفاده از این فرایند تولید می‌شوند. این روش شامل پلیمریزاسیون ماده پلیمری در فصل مشترک بین دو مایع امتزاج‌ناپذیر است. در این روش، رسانایی الکتریکی پلیمر با تغییر مواد اولیه کنترل می‌شود. در گام نخست، مواد اکسنده و مونومرها در حلال‌های غیرقابل‌ اختلاط (مانند آب و روغن) حل شده و بدون هم‌زدن مخلوط می‌شوند. پس از مدتی بخشی از مونومرها در ناحیه فصل‌مشترک دو محلول اکسید می‌شوند و الیگومرهایی را ایجاد می‌کنند که به‌تدریج رشد می‌کنند. بنابراین، پلیمریزاسیون فصل‌مشترکی یک روش بدون قالب است که در آن غلظت موضعی بالای مونومر و آنیون‌های دوپ‌کننده در فصل‌مشترک مایع-مایع، تشکیل توده‌های مونومری و آنیون یا الیگومر–آنیون را افزایش می‌دهد. این توده‌های مولکولی به‌عنوان هسته یا جوانه برای فرایند پلیمریزاسیون عمل کرده و باعث ایجاد پودر با مورفولوژی رشته‌ای می‌شود. افزودن برخی سورفکتانت‌ها یا مولکول‌های فعال سطحی به کنترل بهتر قطر الیاف کمک می‌کند. شمایی از مراحل مختلف فرایند پلیمریزاسیون فصل‌مشترکی برای تولید نانوالیاف در شکل 15 نشان داده شده است. جداسازی نانوالیاف از محلول یکی از مهم‌ترین مراحل این فرایند است که با استفاده از روش فیلتراسیون توسط فیلترهای ظریف یا کیسه‌های دیالیز انجام می‌شود. برای درک بهتر این فرایند، مقاله “روش‌های میکروامولوسیون و مایسل معکوس” را مطالعه کنید.

.

شکل 15- شِمایی از مراحل روش پلیمریزاسیون فصل‌مشترکی برای تولید نانوالیاف.

.

9- تر‌ریسی یا ریسندگی تر 
روش ریسندگی تر یکی از فرایندهای مرسوم و تجاری بوده و قادر به تولید نانوالیاف با قطر 10 میکرومتر تا چندصد نانومتر است. پیش‌ماده اولیه از طریق یک روزنه بسیار ظریف شیشه‌ای درون یک محیط بسیار ویسکوز و در حال چرخش تزریق می‌شود. این محیط رشته را به سمت میله محور دوران می‌برد. نانوالیاف به سمت میله واقع در محور چرخش محیط کشیده شده و پس از طی یک مسیر پیوسته حلزونی‌شکل دور آن پیچیده و سفت می‌شوند. ابن روش می‌تواند الیافی را که قابلیت ریسندگی آن‌ها با استفاده از روش‌های دیگر وجود ندارد، بریسد. علاوه بر‌ این، مواد با ویسکوزیته پایین با استفاده از این روش قابل‌ریسیدن هستند.

.

شکل 16 – شِمایی از فرایند ترریسی.

.

جدول 1. روش‌های مختلف تولید نانوالیاف به‌همراه برخی از مزایا و معایب هر کدام از آن‌ها

.

مقایسه کلی روش‌های تولید نانوالیاف
به‌طور کلی، روش الکتروریسی دارای مزایای قابل‌ملاحظه‌ای نسبت به روش‌های دیگر تولید نانوالیاف است که از جمله آن‌ها می‌توان به انعطاف‌پذیری بالاتر برای مواد پلیمری مختلف، تولید الیاف با قطر یکنواخت‌تر و عدم وجود پیچیدگی‌های ابزاری و فرایندی اشاره کرد. روش‌های مختلف تولید نانوالیاف به‌همراه مزایا و معایب مربوط به آن‌ها در جدول 1 آورده شده است.

.  

11- جمع‌بندی
 سادگی و سهولت فرایند الکتروریسی منجر به نوآوری‌های فراوان و توسعه روش‌های مختلف الکتروریسی شده است. در این مقاله، برخی از انواع روش‌های الکتروریسی از قبیل الکتروریسی حبابی، الکتروریسی مذاب، الکتروریسی بدون سوزن و غیره، به‌همراه روش‌های دیگر تولید نانو‌ساختار‌های یک‌بعدی مانند کشش، خودآرایی و استفاده از الگو‌های پیش‌ساخته به‌طور اجمالی تشریح شد. در نهایت، خلاصه‌ای از مزایا و معایب هر یک از این روش‌ها ارائه شد. هر چند بسیاری از این روش‌ها ممکن است در مراحل اولیه توسعه قرار داشته باشند و تجاری سازی آن‌ها مستلزم انجام تحقیقات گسترده‌ای است.

.

.

منابع و مراجع مقاله:

Zhmayev, Eduard, Daehwan Cho, and Yong Lak Joo. “Nanofibers from gas-assisted polymer melt electrospinning.” Polymer 51, no. 18 (2010): 4140-4144.

Yang, Ruirui, Jihuan He, Lan Xu, and Jianyong Yu. “Bubble-electrospinning for fabricating nanofibers.” Polymer 50, no. 24 (2009): 5846-5850.

Brown, Toby D., Paul D. Dalton, and Dietmar W. Hutmacher. “Melt electrospinning today: An opportune time for an emerging polymer process.” Progress in Polymer Science 56 (2016): 116-166.

Mitchell, Geoffrey R., ed. Electrospinning: principles, practice and possibilities. Royal Society of Chemistry, 2015.

Alghoraibi, Ibrahim, and Sandy Alomari. “Different Methods for Nanofiber Design and Fabrication.” Handbook of Nanofibers (2018): 1-46.

Nazir, A., N. Khenoussi, L. Schacher, T. Hussain, D. Adolphe, and A. H. Hekmati. “Using the Taguchi method to investigate the effect of different parameters on mean diameter and variation in PA-6 nanofibres produced by needleless electrospinning.” RSC Advances 5, no. 94 (2015): 76892-76897.

Sasithorn, Nongnut, Lenka Martinová, Jana Horáková, and Rattanaphol Mongkholrattanasit. “Fabrication of Silk Fibroin Nanofibres by Needleless Electrospinning.” In Electrospinning-Material, Techniques, and Biomedical Applications. InTech, 2016.

Upson, Sarah J., Tom O’Haire, Stephen J. Russell, Kenneth Dalgarno, and Ana Marina Ferreira. “Centrifugally spun PHBV micro and nanofibres.” Materials Science and Engineering: C 76 (2017): 190-195.

.

.

پدیدآورندگان:

محسن افسری ولایتی (نویسنده همکار)

سیده معصومه قاسمی نژاد لیچایی (نویسنده همکار)

محمد هادی مقیم (نویسنده مسئول)

حسن سلیمی (ویراستار)

امیر آذرنیا (ویراستار)

.

.

منبع: ستاد توسعه فناوری نانو

.

.

برای بیش‌تر خواندن:

تولید نانو الیاف با دستگاه الکتروریس ساخت ایران

دستگاه تولید نخ از نانو الیاف الکتروریسی شده در دانشکده هنر راه اندازی شد

دستیابی محققان کشور به دانش فنی تولید نانو الیاف با قطر ۱۰۰ نانومتر

دومین خط تولید نانوالیاف ایرانی در چین راه اندازی شد

.

.

 

.

چرا کودتا بر علیه رئیس جمهور مردمی بولیوی، که در یک انتخابات قانونی و دموکراتیک با رای اکثریت مردم بولیوی به این مقام انتخاب شده، باعث بالا رفتن نجومی ارزش سهام شرکت سازنده‌ی خودرو برقی «تسلا» در بورس‌های جهانی می‌شود؟

.

.

شیلی، بولیوی و آرژانتین بزرگ‌ترین ذخایر “لیتیوم” جهان (در واقع نیمی از ذخایر لیتیوم جهان) را در اختیار دارند. این میزان در بولیوی حدود ده میلیون تن تخمین زده می شود. در همه ی باتری‌های قابل‌شارژ، از باتری‌های بزرگ خودروهای برقی گرفته تا باتری کوچک موبایل من و شما، از لیتیوم استفاده شده است. بدون لیتیوم، چیزی به اسم “باتری قابل‌شارژ” چه برای لپتاپ شما، چه برای روباتی که به مریخ فرستاده می‌شود، وجود ندارد. فکر می‌کنید این چیز کمی است که نتواند معادلات سیاسی یک کشور کوچک فقیر را با دخالت و کودتا تغییر دهد؟

«اوو مورالس»، رئیس جمهور بولیوی در روز دهم نوامبر سال گذشته (2019) در نتیجه‌ی یک کودتای نظامی از مقام خود برکنار شد. پس از کودتا او به کشور مکزیک رفت و در حال حاضر در آرژانتین به عنوان پناهنده‌ی سیاسی زندگی می‌گذراند. او پیش از ترک دفتر کارش، در حال اجرای پروژه‌ی درازمدتی در جهت رسیدن به دموکراسی و برابرحقوقی اقتصادی و اجتماعی مردم بولیوی بود. لازم به یادآوری است که فضای سیاسی بولیوی صحنه‌ی چندین بار کودتا، اغلب توسط نظامیان و الیگارش‌ها (گروه معدودی از افراد بسیار ثروتمند که دارای نفوذ سیاسی مهمی هم هستند)، بوده است که سرنخ همه‌ی آن‌ها به شرکت‌های بین‌المللی می‌رسد. این شرکت‌ها، پیش از همه، شرکت‌های تولیدکننده‌ی قلع هستند، اما این فلز دیگر هدف اصلی در بولیوی نیست. امروز هدف اصلی شرکت‌های بزرگ خارجی ذخایر غنی «لیتیوم» در این کشور است که نقش تعیین‌کننده‌ای در تولید خودروهای برقی دارد.

در طول سیزده سال گذشته، مورالس تلاش کرد تا روابط متفاوتی میان کشورش و منابع زیرزمینی آن بوجود آورد. او نمی‌خواست منابع کشورش در اختیار شرکت‌های معدنی خارجی باشد، بلکه می‌خواست این منابع در خدمت مردمش باشد. انجام این برنامه‌ها در سال‌های ریاست جمهوری او سبب شد که نرخ فقر در بولیوی به شدت پایین بیاید، جمعیت کشور رو به فزونی بگذارد و شاخص‌های رفاه اجتماعی بهتر شود. دولتی‌کردن منابع زیرزمینی همراه با استفاده از درآمد آن‌ها برای تامین اعتبار برنامه‌های توسعه‌ی خدمات اجتماعی، مانند بیمه‌ی درمانی و بازنشستگی همگانی، نقش اصلی را در موفقیت و محبوبیت مورالس در میان مردم بولیوی داشته است.

این نحوه‌ی نگرشِ مردم‌گرایانه‌ی مورالس و برخورد او با بنگاه‌های فراملی و خارجی با مقاومت آن‌ها روبرو شد. آن‌ها قراردادهای نابرابری را که با حکومت‌های وابسته‌ی قبلی بسته بودند و امتیازاتی را که به ناحق بدست آورده بودند، در بولیوی و خارج از آن به دادگاه کشاندند و ادعای ضرر و زیان کردند. این حرکت‌های شرکت‌های خارجی با پایداری مردم و رهبری بولیوی با شکست روبرو شدند.

در طی چند سال گذشته، بولیوی تلاش کرده است تا با سرمایه‌گذاری کلان بر روی فرآوری ذخایر لیتیوم خود، آن‌ها را به گونه‌ای توسعه دهد که از خام‌فروشی جلوگیری شود و سهم هر چه بیش‌تری از ثروت حاصل از استخراج و فرآوری لیتیوم برای مردم کشور باقی بماند.

.

.

معاون رئیس جمهور مورالس، «آلووارو گارسیا لینرا» گفته بود که «لیتیوم “سوختی است که جهان را تغذیه خواهد کرد.“» شرکت‌های فراملی غربی حاضر نشدند تا با بولیوی به عنوان شریک برابرحقوق وارد معامله شوند و دانش فنی خود را نیز از این کشور دریغ کردند. در نتیجه، بولیوی تصمیم گرفت با شرکت‌های چینی شریک شود. این امر باعث شد که دولت مورالس در میان میدان نبرد اقتصادی میان چین و غرب قرار گیرد و وارد جنگ سرد بین این دو قطب اقتصادی جهان شود. کودتا علیه مورالس بدون نگاه به این درگیری قابل درک نیست.

.

برخورد با شرکت‌های فراملی
هنگامی که اوو مورالس و حزب او به نام «جنبش برای سوسیالیسم» قدرت را در سال 2006 به دست آوردند، دولت بلافاصله در صدد متوقف کردن چندین دهه سرقت ذخایر زیرزمینی بولیوی توسط شرکت‌های معدنی فراملی برآمد. دولت مورالس چندین شرکت معدنی قدرتمند مانند گلنکور¹، جیندال استیل اند پاور²، آنگلو آرژانتین پان امریکن انرژی³ و ساوث امریکن سیلور⁴، که در حال حاضر  تری‌متال ماینینگ⁵ نام دارد را خلع‌ید کرد و عملیات معدن‌کاوی و استخراج را خود به دست گرفت و با این حرکت پیامی را ارسال کرد مبنی بر این که تجارت به طوری که تا به حال معمول بوده، قرار نیست ادامه یابد و «آن سبو بشکست و آن پیمانه ریخت».

با وجود این، این بنگاه‌های بزرگ فعالیت خود را – بر اساس قراردادهای قدیمی‌تر – در برخی مناطق کشور ادامه دادند. به عنوان مثال، شرکت فراملی کانادایی «ساوث امریکن سیلور» در سال 2003 ، قبل از به قدرت رسیدن مورالس، شرکتی را ایجاد کرده بود تا در منطقه‌ی «مالکو خوتا» به استخراج نقره و ایندیوم (یک فلز خاکی کمیاب که در تلویزیون‌های صفحه تخت استفاده می‌شود) بپردازد. «ساوث امریکن سیلور» پس از آن شروع به بهره‌برداری از امتیازات خود کرد. سرزمین مورد ادعای این شرکت محل زندگی بومیان سرخپوست بوده است که معتقدند این شرکت در حال تخریب فضاهای مقدس آنان و همچنین ترویج جو خشونت است.

.

.
در اول اوت 2012، دولت مورالس – با حکم دادگاه عالی قرارداد با شرکت گفته شده را لغو کرد، که پس از آن اختلاف به داوری و جبران خسارت بین‌المللی کشیده شد. دولت «جاستین ترودو» در کانادا – به عنوان حافظ منافع شرکت‌های معدنی کانادایی فعال در آمریکای جنوبی – فشار سیاسی زیادی را بر بولیوی وارد کرد. در آگوست سال 2019، شرکت کانادایی با دولت بولیوی روی پرداخت رقم 25.8 میلیون دلار خسارت مصالحه کردند، یعنی حدود یک‌دهم آن مقداری که قبلاً به عنوان جبران خسارت درخواست کرده بود.
جیندال استیل، یک شرکت فراملی هندی، قرارداد استخراج سنگ معدن آهن از «ال موتین» بولیوی را امضا کرد. قراردادی که در سال 2007 توسط دولت مورالس به اجرا درآمد. در ژوئیه 2012، جیندال استیل این قرارداد را فسخ کرد و به دنبال داوری و جبران خسارت بین‌المللی برای سرمایه‌گذاری خود در سال 2014 بود. اتاق بازرگانی بین‌المللی مستقر در پاریس در حکمی بولیوی را به پرداخت 22.5 میلیون دلار غرامت محکوم کرد. برای پرونده دیگری علیه بولیوی، جیندال استیل خواستار 100 میلیون دلار غرامت شد.
دولت مورالس سه مورد از تاسیسات شرکت معدنکاری فراملی مستقر در سوئیس به نام «گلنکور» را ملی اعلان کرد و آن‌ها را مصادره نمود. این‌ها شامل یک معدن قلع و روی و همچنین دو کارخانه‌ی ذوب‌آهن بودند. سلب مالکیت این معدن پس از درگیری خشونت‌آمیز یکی از شرکت‌های فرعی گلنکور با کارگران معدن صورت گرفت.
از همه تهاجمی‌تر موسسه‌ی فراملی پان‌امریکن بود که از دولت بولیوی به خاطر سلب مالکیت سهام شرکت «آنگلو آرژانتینین» در شرکت تولیدکننده‌ی گاز طبیعی «چکو» از دولت بولیوی به مبلغ 1.5 میلیارد دلار شکایت کرد. بولیوی این شکایت را در سال 2014 با 357 میلیون دلار تسویه حساب کرد.
دامنه‌ی این پرداخت‌ها بسیار زیاد است. در سال 2014 تخمین زده می‌شد که پرداخت‌های عمومی و خصوصی برای ملی شدن این بخش‌های کلیدی حداقل 1.9 میلیارد دلار باشد (تولید ناخالص داخلی بولیوی در آن زمان 28 میلیارد دلار بود.)
در سال 2014، حتی نشریه‌ی «فایننشنال تایمز» نیز اذعان کرده بود که استراتژی و راهبرد اقتصادی مورالس چندان  نامناسب نیست. دلیل اثبات موفقیت الگوی اقتصادی مورالس این است که از زمان روی کار آمدن وی، در حالی که ذخایر ارزهای خارجی دایم افزایش پیدا می‌کرد، حجم و اندازه اقتصاد کشور نیز سه برابر رشد کرده است.

.
لیتیوم در بولیوی
لیتیوم، بخاطر کمی وزن خود، گزینه بسیار مناسبی برای ساخت باتری‌های کم وزن و پرانرژی می‌باشد.

مهم‌ترین و کلیدی‌ترین ذخایر زیرزمینی بولیوی منابع لیتیوم این کشور است که برای ساخت باتری خودروهای برقی ضروری است. بولیوی ادعا می‌کند 70 درصد از ذخایر لیتیوم جهان را، بیشتر در دریاچه‌ی نمک «سالار دو اویونی⁶» که بزرگ‌ترین دریاچه‌ی نمک جهان است، در اختیار دارد. پیچیدگی فرآیند استخراج و فرآوری لیتیوم به این معنا است که بولیوی نتوانسته است صنعت لیتیوم را به تنهایی توسعه دهد و در این مسیر به سرمایه و تخصص خارجی نیاز دارد.
این عرصه‌ی نمکی، که ده هزار کیلومترمربع وسعت دارد و عمق لایه‌ی نمک «لیتیوم کلرور» در آن بین 70 تا 120 متر است، در حدود 3600 متر از سطح دریا بالاتر است و از بارش زیادی برخوردار است. این امر استفاده از تبخیر توسط پرتوی خورشید را دشوار می‌کند. چنین راه حل‌های ساده‌ای برای «صحرای آتاکاما»ی شیلی و «هومبره موئرتو» در آرژانتین در دسترس است. اما برای بولیوی به راه حل‌های فنی پیچیده‌تری نیاز است. معنیِ دیگر این امر این است که به سرمایه گذاری بیشتری نیاز خواهد بود.
سیاست ملی‌کردن دولت مورالس و پیچیدگی‌های جغرافیایی منطقه، چندین شرکت معدنی فراملی را از این پروژه فراری داد. ارامت⁷ (فرانسه)، FMC (ایالات متحده) و پوسکو⁸ (کره جنوبی) نتوانستند با بولیوی معامله کنند، بنابراین آن‌ها اکنون در آرژانتین فعالیت می‌کنند.

مورالس اظهار داشت که هرگونه توسعه در خصوص لیتیوم باید باهمکاری «کالیبول⁹» یعنی «شرکت ملی استخراج معادن بولیوی» یا به اختصار YLB و شرکت ملی لیتیوم¹⁰ به عنوان شرکای برابرحقوق انجام شود.
سال گذشته ، شرکت ACI  سیستمز¹¹ آلمان با بولیوی به توافق رسید. پس از اعتراض ساکنان منطقه «سالار دو اویونی»، مورالس این قرارداد را در 4 نوامبر 2019 فسخ کرد.

شرکت‌های چینی – مانند «گروه ¹²TBEA» و شرکت «مهندسی ماشین‌آلات چین¹³» – با YLB قرارداد بستند. گفته می‌شود که گروه چینی «تیانکی لیتیوم¹⁴»، که در آرژانتین فعالیت می‌کند، قصد داشت با YLB وارد معامله شود. هم شرکت سرمایه‌گذاری چینی و هم شرکت لیتیوم بولیوی در حال آزمایش روش‌های جدید برای استخراج لیتیوم و نحوه‌ی تقسیم منافع لیتیوم بودند. این ایده که برای استحصال لیتیوم در مناطق مورد بحث باید یک راه حل قابل پذیرش برای ساکنان جستجو شود، برای شرکت‌های اصلی معدنکاری فراملی قابل قبول نبود.

.

.
شرکت تسلا (ایالات متحده آمریکا) و شرکت «پیور انرژی مینرال¹⁵» (کانادا) هر دو علاقه زیادی به داشتن سهم مستقیم در لیتیوم بولیوی نشان دادند. اما آن‌ها نتوانستند معامله‌ای را انجام دهند که پارامترهای تعیین شده توسط دولت مورالس را در نظر بگیرد. خود مورالس یک مانع مستقیم در  دراختیار گرفتن معادن لیتیوم توسط شرکت‌های فراملی غیرچینی بود. لذا او را مجبور کردند از قدرت کناره گیرد.
پس از کودتا، سهام تسلا به طور نجومی افزایش یافت.

.

چند کلمه در مورد لیتیوم

برای نام‌گذاری لیتیوم از واژه‌ی یونانی قدیم «لیتوس» به معنای سنگ استفاده شده است. ظاهراً این نام به این علت انتخاب شد که عنصر لیتیوم اول بار در یک ماده‌ی معدنی کشف شد، در حالی که سایر فلزات قلیایی اولین بار در بافت‌های گیاهی دیده شده‌اند.

جایزه نوبل شیمی در سال ۲۰۱۹ به سه دانشمند برای تولید باتری‌های «لیتیوم یون» اهدا شده است. «جان ب گودایناف»، «م استنلی ویتینگام» و «آکیرا یوشینو» در مراسمی در استکهلم به عنوان برندگان نوبل شیمی اعلام شدند. پروفسور گودایناف در سن ۹۶ سالگی، سالمند‌ترین شخصی است که تا کنون برنده این جایزه شده است. این سه نفر به خاطر فعالیت خود روی باتری‌های قابل شارژ که از آن‌ها در وسایل الکترونیکی قابل حمل استفاده می‌شود این جایزه را بردند. باتری لیتیوم یون یک باتری سبک، قابل شارژ و قوی است که در وسایل مختلف از تلفن همراه گرفته تا لپ تاپ و خودروهای برقی استفاده می‌شود.

کمیته نوبل گفته است محصول آنها، “یک جهان قابل شارژ” ایجاد کرده است.

اطلاعات کلی لیتیوم: این ماده یک عنصر شیمیایی است، با نشان Li و عدد اتمی ۳ که در جدول تناوبی به همراه فلزات قلیایی در گروه ۱ قرار دارد، تک‌ظرفیتی است و همانند همه فلزات قلیایی به‌راحتی در آب واکنش می‌دهد. این عنصر در حالت خالص، فلزی نرم و به رنگ سفید خاکستری است که به‌سرعت در معرض آب و هوا اکسید شده، کدر می‌گردد.

لیتیوم، سبک‌ترین عنصر جامد و طبعاً سبک‌ترین فلزات است و دارای چگالی به اندازه‌ی نصف چگالی آب است و روی آب و روغن شناور می‌ماند.

لیتیوم دارای یکی از پایین‌ترین نقطه ذوب‌ها (۱۸۰ درجه‌ی سانتی‌گراد) در میان همه‌ی فلزها است، در حالی که در میان فلزهای قلیایی، بالاترین نقطه ذوب و جوش را دارد.

کاربردها: لیتیوم، به‌علت گرمای ویژه‌اش (بالاتر از تمامی جامدات) عمدتاً در تولید آلیاژهای انتقال حرارت به کار می‌رود. علاوه بر این، از لیتیوم به خاطر ویژگی‌های الکتروشیمیایی‌اش در ساخت آنود باتری‌های شارژشو استفاده می‌شود (این فلز تنها یک الکترون در لایه‌ی ظرفیت دارد که دوست دارد آن را به آسانی از دست دهد و تبدیل به کاتیون شود).

آلیاژی از لیتیوم و آلومینیوم در صنایع هواپیماسازی به کار گرفته می‌شود که سبک، قابل انعطاف و هم‌زمان محکم و مقاوم است.

لیتیوم مستقیماً نقش حیاتی در بدن انسان بازی نمی‌کند، اما در ساخت بعضی از داروهای تثبیت‌کننده‌ی حالت روحی mood stabilizers مورد استفاده قرار می‌گیرد.

از قرن نوزدهم دانشمندانی روشن ساختند که لیتیوم اثرات ضدافسردگی دارد و باعث افزایش ترشح «سِروتونین» در «سیناپس»ها می‌شود، در حالی که ساز و کار اثر «ضد اختلال دوقطبی» این فلز در مهارکنندگی «گیرنده‌های محرک‌های دوپامین» می‌باشد.

همچنین، در پژوهش‌های آزمایشگاهی بر روی جانوران، موفق شده‌اند به کمک ترکیبات این فلز با آثار آلزایمر، مانند فراموشکاری و حواس‌پرتی، مقابله کنند.

نحوه‌ی اثر لیتیوم و ترکیبات آن به عنوان داروی موثر بر روان انسان هنوز به اندازه‌ی کافی مورد پژوهش قرار نگرفته است.

مطالعه‌ای که در 1990 در ایالات متحده آمریکا منتشر شد نشان داده است که در مناطقی که آب آشامیدنی دربردارنده‌ی لیتیوم باشد، از میزان جرایم و خودکشی به شدت کاسته می‌شود. علاوه بر این، در مطالعه‌ای روی مردم ژاپن که در سال 2011 منتشر شد، نشان داده شده که میان مقدار لیتیوم در محیط زیست و طول عمر انسان رابطه‌ی معنی‌داری وجود دارد و از نظر آماری نشانه‌های بارزی مبنی بر ارتباط میان محتوای بیش‌تر از این عنصر فوق‌العاده و افزایش طول عمر وجود دارد.

با این همه، در مورد مصرف لیتیوم هم در صنایع و همچنین در داروسازی توجه به یک نکته بسیار مهم می‌باشد. مرز میان سودمند بودن این ماده و سمی بودنش برای انسان و محیط زیست بسیار بسیار نازک و شکننده‌است.

.

.

پانویس‌ها:

1- Glencore

2- Gindal Steel & Power

3- Anglo Argantinian Pan American

4- South American Silver

5- Tri Metal Mining

6- Salar de Uyuni

7- Aramet

8-  Posco

9- Calibul

10- National Lithium

11- ACI Systems

12- TBEA Group

13- China Machinary Engineering

14- Tiaqi Lithium Group

15- Pure Energy Mineral

.

.

مطالب مرتبط:

بزرگ ترین باتری دنیا در استرالیا آغاز به کار کرد
باتری و انواع آن

ده مسأله‌ی به ظاهر ساده که باتری هوشمند شما را تمام می‌کنند!

.

.

منابع:

سایت خبری کانترپانچ

سایت خبری بلومبرگ

ویکی پدیا آلمانی

.

.

www.etesalkootah.ir ||   2020-01-09 ©  2015 www.etesalkootah.ir  © All rights reserved. تمامی حقوق برای www.etesalkootah.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از www.etesalkootah.ir در رادیو،  تلویزیون و رسانه های مشابه آن با ذکر واضح “اتصال کوتاه دات آی آر” بعنوان منبع مجاز است. هر گونه  استفاده  کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب www.etesalkootah.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل “کلیک” به آن مطلب در www.etesalkootah.ir مجاز بوده و در رسانه های چاپی نیز در صورت چاپ واضح “www.etesalkootah.ir” بعنوان منبع مجاز است.

.

اولین خودروی الکتریکی جهان احتمالا توسط کارآفرین و مخترع آلمانی آندریاس فلوکن در سال ۱۸۸۸ ساخته شد. این خودرو شامل یک بدنه شبیه به کالسکه و یک موتور الکتریکی بود، که ظرفیت تولید ۰/۷ کیلو وات را داشت

.

.

اولین دوچرخه الکتریکی

در سال ۱۸۸۱ یک مخترع فرانسوی به نام گوستاو ترووه اولین سه‌چرخه برقی را ساخت و در خیابان‌های پاریس با آن حرکت کرد. اولین خودرو در جهان می‌توانست با سرعتی تا ۱۲ کیلومتر در ساعت برسد و این سرعت در نمونه‌های بعدی از ۱۲ تا ۲۶ کیلومتر برساعت متغیر بود. یکی از این خودروها زیمنس بود که موتور آن بر روی محور نصب شده و باتری ۱۲ ولتی (سرب اسید) آن در پشت سر راننده قرار داشت.

.

.

استفاده از سیم‌های الکتریکی به جای اسب‌های ارابه

قدمت اولین پیشگام در این صنعت به سال ۱۸۸۲ برمی‌گردد. ورنر زیمنس رونمایی از اولین کالسکه الکتریکی یا همان تراموای امروزی به نام  “Elektromote“را در مکانی به نام هالِنزه در نزدیکی برلین که کوفورشتن‌دام امروز است، در یک مسیر ۵۴۰ کیلومتری آزمایش کرد. این کالسکه با سیم‌های برقی هوایی که دو قطب داشت تغذیه می‌شد.

.

.

اولین خودروی الکتریکی

اولین خودروی الکتریکی جهان احتمالا توسط کارآفرین و مخترع آلمانی آندریاس فلوکن در سال ۱۸۸۸ ساخته شد. این خودرو شامل یک بدنه شبیه به کالسکه و یک موتور الکتریکی بود، که ظرفیت تولید ۰/۷ کیلو وات را داشت. این نیرو به محور عقب با کمک یک تسمه‌ی چرمی منتقل می‌شد.

.

.

رکورد سرعت خودروی الکتریکی

اولین وسیله نقلیه جاده‌ای “La Jamais Contente” بود که سرعتی بیش از ۱۰۰ کیلومتر در ساعت داشت. این رکورد سرعت در سال ۱۸۹۹ توسط مهندس بلژیکی و راننده مسابقه Camille Jenatzy بدست آمد. این خودرو مانند یک اژدر طراحی شده و مجهز به دو موتور ۲۵ کیلو واتی بود.

.

.

سیر موفقیت اتومبیل‌های برقی

در سال ۱۸۹۹حدود ۹۰ درصد از تاکسی‌های نیویورک بوسیله موتورهای الکتریکی حرکت می‌کردند. در همان سال، لودویگ لونر و فردیناند پورشه خودروی الکتریکی خودشان به نام «لونر پورشه» را ساختند. پورشه برای گسترش این طرح اولین خودروی هیبریدی جهان را در سال ۱۹۰۲ طراحی کرد. «اتومبیل MIXTE»  مجهز به یک موتور احتراق داخلی به انظمام باتری بود. در سال ۱۹۱۲ بیست تولید کننده رکورد ساخت ۳۳.۸۴۲ اتومبیل برقی را به دست آوردند.

.

.

فراموش شدن خودروهای برقی

در سال ۱۹۱۱ استارت الکتریکی برای موتورهای بنزینی اختراع شد و به دلیل پایین بودن قیمت نفت مدل‌های گوناگونی از این موتور بنزینی تولید شد. از این رو، تولید خودروهای الکتریکی تقریبا در سال ۱۹۲۰ متوقف گردید و خودروی الکتریکی فقط در بازار خاصی کار خود را ادامه داد: در بریتانیا و ایالات متحده به عنوان ماشین حمل و نقل محلی شیر به کار گرفته می‌شد.

.

.

بحران نفت جرقه رنسانس

در دهه ۱۹۹۰ بحران نفت، جنگ خلیج فارس و همچنین نگرانی‌های زیست محیطی به یک رنسانس در صنعت خودروی الکتریکی منجر شد. تنظیم فاکتورهای هوای کالیفرنیا خودروسازان را ملزم به ارایه‌ی خودروهای  بدون تولید گازهای گلخانه‌ای کرد و این شروع دوباره صنعت خودروهای الکتریک شد. جنرال موتورز در سال‌های ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۹ توانست موتور الکتریکی EV1 را بسازد.

.

.

گامی در راه حفظ محیط زیست

در ابتدای هزاره سوم، با عرضه و رواج خودروهای برقی از نگرانی کارشناسان محیط زیست کاسته شد. از سال ۲۰۰۳ شرکت‌هایی که عمدتا کوچک بودند هم خودروهایی مجهز به موتورهای الکتریکی تولید کردند مانند “STROMOS“، یک خودرو برقی که توسط شرکت آلمانی از سال ۲۰۱۰ ساخته شد، و استفاده‌ی سوزوکی از اسپلش یا اوپل آگیلا-B.

.

.

تسلا، تغییر تصویر

در سال ۲۰۰۶ شرکت آمریکایی تسلا یک خودروی برقی اسپرت به نام تسلا روداستر را معرفی کرد. این خودرو از جایگاه خاصی برخوردار شد. مدل‌های بعدی در ۳/ ۷ ثانیه به سرعتی تا ۱۰۰ کیلومتر در ساعت می‌رسیدند. با بُردی معادل۳۵۰ کیلومتر و حداکثر سرعتی در حدود ۲۰۱ کیلومتر در ساعت، این اولین خودرو الکتریکی مناسب برای سفرهای دور بود.

.

.

خودروسازان آلمانی مطرح

پس از چند سال خودروسازان بزرگ آلمان خودروهای الکتریکی خود را به بازار عرضه کردند. از سال۲۰۱۳ فولکس واگن E–Up و  بی‌ام‌و i3 را به بازار عرضه کردند. آن‌ها به طور قابل توجهی گران‌تر از اتومبیل‌های معمولی و تعداد تولید آن‌ها نیز محدود بود. به این خاطر تمایل به خرید این خودروها کم بود. در نتیجه، این خودروهای الکتریکی فقط ۰/۶ درصد از بازار خودرو آلمان را تشکیل می‌دادند.

.

.

خودروسازان آلمانی مطرح

خودروسازان معتقدند که آینده متعلق به خودروهای الکتریکی است. تا سال ۲۰۲۵، شرکت فولکس‌واگن می‌خواهد یک چهارم فروش محصولاتش را به خودروهای الکتریکی اختصاص دهد. فولکس‌واگن، دایملر می‌خواهند تسلا را به چالش بکشند و از آن پیشی بگیرند. انتظار می‌رود که دومین مدل الکتریکی پورشه تا سال ۲۰۲۰ به بازار عرضه شود، یعنی ۱۲۱ سال پس از ساخت اولین پورشه الکتریکی.

.

.

.

نویسنده:  Hilke Fischer

.

.

منبع:

دویچه وله، صدای آلمان

.

.

مطالب مرتبط:

ممنوع شدن خودروهای بنزینی و دیزلی در نروژ

تست دوچرخه های مجهز به محرکه ی برقی

“لایووایر”، نخستین مدل الکتریکی هارلی دیویدسون

الکترونیک در خودرو و دیگر وسایط نقلیه

.

.

www.etesalkootah.ir ||   2020-01-09 ©  2015 www.etesalkootah.ir  © All rights reserved. تمامی حقوق برای www.etesalkootah.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از www.etesalkootah.ir در رادیو،  تلویزیون و رسانه های مشابه آن با ذکر واضح “اتصال کوتاه دات آی آر” بعنوان منبع مجاز است. هر گونه  استفاده  کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب www.etesalkootah.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل “کلیک” به آن مطلب در www.etesalkootah.ir مجاز بوده و در رسانه های چاپی نیز در صورت چاپ واضح “www.etesalkootah.ir” بعنوان منبع مجاز است.

.

112 سال از بنیان‌گذاری هنرستان صنعتی تهران، که امروزه هنرستان فنی حرفه‌ای پسرانه ماندگار صنعتی تهران یا هنرستان شهید بهشتی نیز خوانده می‌شود، گذشت

.

.

یکصد و دوازدهمین مِهر در قدیمی‌ترین مدرسه صنعتی فعال ایران

سال 1285، طهران، میدان توپخانه، پشت میدان مشق، مدرسه دولتی. ایران و آلمان

سال 1398، تهران، خیابان امام خمینی، خیابان 30 تیر، مقابل کتابخانه ملی ایران، هنرستان صنعتی تهران (شهید بهشتی).

 این هنرستان تنها مرکز آموزشی فعال آموزش و پرورش با قدمت بیش از یک قرن در تمام ایران است که امسال نیز پذیرای هنرجویان جدید بود. هنرستان صنعتی تهران که اکنون به نام شهید آیت الله بهشتی مزین است، در سال 1285 هجری خورشیدی با نام «دبیرستان ایران و آلمان» توسط «موسسه همکاری‌های فرهنگی ایران و آلمان» که امروزه آن را به نام «موسسه گوته» می‌شناسیم، تاًسیس گردید.

این مرکز همچنان به امر آموزش و پرورش جوانان به ویژه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای مشغول است و با کوله باری از یک قرن تجربه و دانش، پیشگام آموزش و پرورش هنرجویان فنی در رشته‌های گوناگون از قبیل الکترنیک، الکتروتکنیک، اتومکانیک، ساخت و تولید، صنایع چوب و نقشه کشی عمومی بوده است.

آمار موفقیت فارغ‌التحصیلان این هنرستان در مراکز آموزش عالی فنی و حرفه‌ای گواه این ادعا ست.

.

تاریخچه و سیر تحولات

یک سال پس از مشروطه، چندین نسل از زمانی می‌گذشت که مردم ایران فشار و اختناق استعمارگران روس و انگلیس را با پوست و گوشت خود حس کرده بودند. حاکمان ایران همواره در پی یافتن قدرت بزرگ قابل اعتمادی بودند تا بلکه توازنی میان خود و استعمارگران ایجاد کنند و از فشار آنان بکاهند. از زمان ناصرالدین شاه رفته رفته آلمانی‌ها به عنوان یک قدرت غیراستعماری در اذهان مردم ایران محبوبیتی برای خود ایجاد می‌کردند و گرایش‌هایی به این کشور در میان روشنفکران ایجاد می‌شد. میرزا محمود خان احتشام‌السلطنه که مدتی وزیرمختار ایران در برلین بود، به تأسیس مدرسه‌ای با همکاری آلمان تشویق شد. هدف از تاسیس این مدرسه، راهیابی دانش‌آموزان با استعداد ایرانی به آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای و عالی کشور آلمان و به منظور آماده‌سازی و جذب ایشان به بخش صنعت نوپای کشور بود.

تهیه نقشه و نظارت در کار ساختمان به مهندس و معمار آلمانی اتوشولتس واگذار گردید و اجرای آن به عهده‌ی هنرمند نامدار وقت استاد عبدالله میرزا سپرده شد.

.

.

تاریخ تأسیس هنرستان، که «هفدهم اردیبهشت 1286» است، به همراه نام مهندس آلمانی و معمار ایرانی آن بر سنگ کوچکی حک شد و کنار پله‌های ورودی اتاق مدیر مدرسه نصب است.

حاج مهدیقلی هدایت، مخبرالسلطنه، در رویه‌ی 52 کتاب خود به نام «خاطرات و خطرات» در مورد روز افتتاح مدرسه‌ی آلمانی چنین نوشته است: “… روز افتتاح مدرسه جشن گرفته شد. اتفاقاً کابینه نداشتیم. از رجال، ناصرالملک و صنیع‌الدوله حاضر بودند و جماعتی از مدیران مدارس و اجزای ادارات و متفرقه. وزیر مختار آلمان نطقی کرد در حسن روابط مملکتین. معمار مدرسه به نوبت خود و معلم مدرسه بر زمینه‌ی تاریخ و ذکر ملل آسیایی  و خویشاوندی ایرانی و ژرمانی. می‌بایست جواب داد، اما کسی تدارک نداشت. ناصرالملک (شاگرد مدرسه‌ی آکسفورد) برای نطق حاضر نشد. صنیع‌الدوله مستعد این کار نبود. از میان مدیران مدارس حاج میرزا یحیی دولت‌آبادی حاضر بود که گفته شد از مستخدمین رسمی نیست، قرئه به نام من افتاد. اندیشه داشتم چه بگویم. با قدری تمجمج قبول کردم. علی‌الرسم چیزی از دوستی و حسن روابط گفتم. از توجهات وزیر آلمان و زحمات معمار یاد کردم و از نطق معلم استفاده کرده، گفتم که جای بسی مسرت است که عموزادگان ما که پس از قرون متمادیه اینک در نتیجه‌ی ارتباطاتِ ودادیه باز به ما پیوسته‌اند، با حربه‌ی کتاب و سلاح علم برای کمک به اصلاحات اوضاع عموزادگان خود حاضر شده‌اند. آنچه به خاطر دارم، در روزنامه‌ی قدس شکسته بسته از نطق من چیزی چاپ شده است …”.

هنرستان با پذیرش چهل شاگرد که به گواهی اسناد موجود بزرگ‌ترین آنها هجده و کوچک‌ترین‌شان هشت سال داشته، فعالیت خود را آغاز کرد.

محل مدرسه در زمینی به مساحت هشت هزار متر مربع در شمال غربی میدان مشق (باغ ملی کنونی)، که از طرف دولت اهدا شده بود، قرار داشت و بودجه سالانه آن هشت هزار تومان تعیین شد که پنج هزار تومان آن سهم دولت ایران و سه هزار تومان سهم دولت آلمان بود.

.

جنگ جهانی اول

استقبال شهروندان تهرانی از آموزش فرزندان‌شان در مدرسه‌ی ایران و آلمان چنان بود که چهار سال پس از افتتاح، پذیرش شاگرد به 250 نفر در سال رسید و مدرسه در اولین جشن فارغ‌التحصیلی شاگردانش، میزبان پرنس رویس وزیر مختار آلمان در تهران شد. اما این روند رشد کمتر از ده سال ادامه داشت.

به زودی، با آغاز جنگ جهانی اول در سال 1293، و افزایش فشار اشغالگران روس و انگلیسی در ایران، کمک‌های دولت آلمان و سپس دربار ایران ایران قطع شد و مدرسه از سال 1295 برای مدتی تعطیل گردید.

چهار سال بعد در جریان کودتای سوم اسفند 1299به فرماندهی رضاخان و به تبع آن، تغییرات بنیادی در امور کشور، هیات دولت ایران در جلسه شانزدهم فرودین سال 1300 اضافه پرداختی به مبلغ هزار تومان برای ترمیم و بازسازی مدرسه تصویب کرد، اما دولت برای پرداخت این مبلغ شرطی گذاشت و این‌که در کنار تدریس مباحث تئوریک، آموزش‌های فنی و حرفه‌ای هم آغاز شود.

پس از انجام مقدمات، مجلس شورای ملی ایران لایحه‌ای را تصویب کرد که اجازه استخدام سه متخصص آلمانی را برای تدریس و مدیریت امور مدرسه صادر می‌کرد.

سه سال بعد در تاریخ سیزدهم بهمن 1303 مدرسه ایران و آلمان به «هنرستان فنی تهران» تغییر نام داد و با هدف تعلیمات فنی و حرفه‌ای و تربیت تکنیسین در مقطع متوسطه، با حضور جمعی از رجال فرهنگی توسط نظام‌الدین حکمت، مشاورالدوله و کفیل وزارت معارف و اوقاف در کابینه‌ی رضا خان سردار سپه افتتاح گردید و در روزنامه نیمه رسمی ایران برای پذیرش هنرجو در رشته‌های فلزکاری، آهنگری، نجاری، رنگرزی و نساجی آگهی ثبت نام به چاپ رسید.

در اردیبهشت سال 1305وسایل فنی و آزمایشگاهی و ماشین‌آلات کارگاهی، که لایحه‌ی قانونی ورود و معافیت آن‌ها از پرداخت حقوق گمرکی در تاریخ 7/11/1303 از تصویب مجلس شورای ملی گذشته بود، از آلمان وارد و نصب شد.

در رویه‌ی 390-391 کتاب «خاطرات و خطرات» همچنین می‌خوانیم:

“… در سال 1309 انتشار مقاله‌ی توهین‌آمیز نویسنده‌ای به نام لئو ماتیاس با عنوان «قیصر بی‌نام و نشان» که در آن عنوان شده بود «… رضا شاه پهلوی از تبار معروفی نیست و پیش از پادشاهی در ریاست قراولان سفارت آلمان از گراف کواک ضربتی خورده …»، در یک روزنامه‌ی شهر مونیخ، خاطر پهلوی را بی‌اندازه آزرده کرد … دولت ایران سفیر خود از برلین را فراخواند … تیمورتاش که از سفر مشایعت ولیعهد مراجعت کرده بود، به سفارت آلمان گوشزد کرد که احتمال بستن در مدرسه‌ی آلمانی می‌رود و طلاب (دانشجویان) ایرانی از برلین به جای دیگر انتقال خواهند یافت …» و اضافه می‌کند: «… تاسیس مدرسه‌ی آلمانی در سنه‌ی 1906 شد. مدرسه اهمیت کلی دارد و باب نفوذ علمی است. … پس از جنگ بین‌الملل (اول) مدرسه‌ی آلمانی به به مدرسه‌ی حرفه و صنعت مبدل شد و از انفع مدارس بود به ریاست دکتر اشترونگ. مدارس دیگر موسسات بیگانه در باطن قصد تخریب دیانت ما را داشتند که بر دیانت خودشان مزیات دارد…».

شادروان حکمت، با برنامه‌ریزی نوین و منطبق بر نیازهای زمان بر پایه دو بخش شامل: بخش اول) یک دوره‌ی شش ساله‌ی آموزش حرفه‌ای، و بخش دوم) در حدود برنامه یک دبیرستان آلمانی که منجر به اخذ مدرک دیپلم متوسطه می‌شد، که البته گروه دوم هفته‌ای 6 ساعت نیز تحت تعلیم آموزش‌های حرفه‌ای قرار می‌گرفتند تا آماده‌ی تحصیلات تکمیلی در دانشکده‌های فنی کشور آلمان شوند.

برنامه دروس عمومی منطبق با برنامه‌های مصوب وزارت معارف برای دیگر دبیرستان‌ها و برنامه دروس فنی و کارگاهی توسط دکتر اشترونگ با همکاری آقایان مایر و هِس و با اقتباس از برنامه مدارس فنی آلمان تنظیم گردید. ریاست مدرسه و تدریس درس شیمی و سرپرستی آزمایشگاه شیمی در تمام مقاطع تحصیلی با دکتر اشترونگ بوده و معاونت مدرسه با شادروان عبدالحسین میکده بود. مترجمی کارشناسان آلمانی را نیز شادروان علی اصغر خان صبا عهده‌دار بوده‌اند.

بخشی از دروس فیزیک و مکانیک را دکتر تقی ارانی و بخش دیگری به اضافه ماشین‌سازی و اجزای ماشین را دکتر فریدریش اشترن تدریس می‌کرد. آقایان ژرژ اوهن، تئودرو هنل و اولترمتیما آموزش کارگاهی رشته‌های مکانیک، ماشین‌سازی و آهنگری و تدریس دروس فنی، حساب فنی و رسم فنی این رشته ها را به عهده داشته‌اند. آقایان رابه و ویلهم مایر نیز عهده‌دار همین مسوولیت‌ها در رشته نجاری و درودگری بوده‌اند. تدریس ریاضیات به عهده‌ی آقای مایر ریشاد و سرپرستی امور ورزشی و تربیت بدنی را ورزشکار سرشناس و معروف میرزا مهدی خان ورزنده عهده‌دار بوده‌اند. همچنین تدریس ادبیات فارسی را سه نفر از مشاهیر و مفاخر ادبی ایران شادروان نظام وفا، نیما یوشیج و بزرگ علوی هر یک در دوره‌ای بر عهده داشته‌اند.

یکی از شاگردان قدیمی هنرستان که در سال 1340 از هنرستان فارغ‌التحصیل شده با دست به انتهای حیاط هنرستان اشاره می‌کند و به یاد می آورد که خانه آقای اشترونگ در آن‌جا قرار داشت و اشترونگ پیر و فرتوت امور مدرسه را از آن‌جا مدیریت می‌کرد.

روی دیوار این خانه نوشته شده بوده «خانه اشترونگ» و شاگردان هنرستان، که حالا با یکدیگر در حال مرور خاطرات روزهای پر شروشور مدرسه‌اند، به هم یادآوری می‌کنند که به مزاح نام مدیر مدرسه را که «اشترونگ» بوده چه می‌خوانند و همگی با هم می‌خندند.

هنرجویان مدرسه صنعتی تهران از نظر مهارتی و علمی به مدارج بالا و مهمی رسیدند: رضا گنجه‌ای که بعدها استاد و رئیس دانشکده‌ی فنی دانشگاه تهران شد از جمله اولین فارغ‌التحصیلان هنرستان است.

از جمله دیگر دانش‌آموختگان این هنرستان سیدمجتبی نواب صفوی، رهبر فدائیان اسلام و عبدالله جاسپی، رئیس سابق دانشگاه آزاد اسلامی‌اند که بیشتر در عالم سیاست شهرت یافتند تا صنعت. همچنین نصرت کریمی که به جای صنعتگر، سینماگر شد.

.

اخراج کارشناسان آلمانی

موفقیت این افراد و علاقه‌شان برای ادامه تحصیل باعث شد که در مجاورت هنرستان، به همت آقای اشترونگ دوره‌ی عالی تحصیلات فنی نیز در سال 1308 تأسیس شود.

«دانشسرا» آغازی بر حرکتی مهم و علمی در ایران و سنگ بنای دانشگاه علم و صنعت ایران شد، اما توسعه پرسرعت هنرستان با شروع جنگ جهانی دوم و رسیدن امواج سهمگین آن به تهران در سال 1318 با وقفه همراه شد.

با اشغال تهران به دست نظامیان روس و انگلیس در شهریور 1320، از مقام‌های ایرانی درخواست شد که هرچه زودتر کارشناسان و تکنسین‌های آلمانی را دستگیر و از ایران اخراج کنند.

در روزهای پایانی شهریور 1320 که همزمان با اخراج رضا شاه از ایران و آغاز سال تحصیلی تازه بود، هنرستان روزهای غم‌انگیزی را سپری می‌کرد و هنرجویان در مسیر مدرسه و حضور در سر کلاس‌ها، شاهد رژه نیروهای اشغالگر در میدان سپه تهران بودند که در نزدیکی هنرستان قرار دارد.

ماه‌ها اشغال و وضعیت جنگی ایران و سپس نابسامانی‌های ناشی از بی‌برنامگی و ناتوانی مالی دولت در میان سال‌های 1320 تا 1328 که با تغییر بیست کابینه همراه بود، مدارس فنی و حرفه‌ای و از جمله اولین هنرستان صنعتی ایران را با بحران علمی روبرو کرد، چنان‌که به جای کارشناسان آلمانی و تکنسین‌های همراه‌شان که مکانیک و برق، فلزکاری و درودگری به همراه زبان آلمانی و انگلیسی تدریس می‌کردند، در هنرستان، کفاشی و پینه‌دوزی و رفوگری آموزش داده می‌شد.

.

بازگشت آرامش به شهر

آرامش نسبی سال 1333 و بعد از آن فرصتی فراهم کرد که مهندس حبیب نفیسی معاون فنی وزارت فرهنگ و آموزش عالی که خود از فارغ‌التحصیلان هنرستان و هنرسرای عالی بود، به تجدید حیات موسسات متولی آموزش و پرورش بپردازد و زمینه‌ی نوسازی هنرستان تهران را هم ایجاد کند.

آقای نفیسی همزمان با عقد قرارداد همکاری فرهنگی میان ایران و آلمان برای توسعه و تجهیز هنرستان تهران و افتتاح شعبه آن در تبریز و سپس شیراز، دانشکده‌ی پلی تکنیک تهران (امیرکبیر فعلی) و انستیتو تکنولوژی (دانشگاه علم و صنعت فعلی) را نیز بنیان نهاد.

قراردادی هم با دولت آلمان امضا شد که بر اساس آن، این دولت متعهد شد هنرآموزان ایرانی به مرور جانشین پرسنل آلمانی شوند.

پیش از این، در سال 1337، به منظور بزرگداشت ولفانگ اشترونگ، یکی از بنیان‌گذاران مدرسه، محل سکونت وی در هنرستان با نصب لوحی، که هنرجویان پا به سن گذاشته امروز می‌گویند رنگش نارنجی بوده، به نام «خانه اشترونگ» نامگذاری شد.

در سال 1342 پروفسور هانریش لوبکه، رئیس جمهور آلمان غربی، که برای دیداری چهار روزه به تهران سفر کرده بود، یک روز کامل از سفر خود را به بازدید از هنرستان تهران اختصاص داد و با هنرجویان مدرسه و کارهایشان و البته وضعیت مدیریت و کیفیت خدمات هنرستان آشنا شد.

تدریس زبان آلمانی و آشنایی با فرهنگ این کشور از طریق کارشناسان آلمانی حاضر در مدرسه، بسیاری از هنرجویان را روانه آلمان کرد، گروهی دیگر نیز به دانشکده‌های علم و صنعت و پلی‌تکنیک راه یافتند که حبیب نفیسی تأسیس کرده بود.

جمعی از هنرجویان سابق ، همه ساله در میان سالگرد تاسیس اولین مدرسه صنعتی و مدرن ایران را جشن می‌گیرند.

.

تربیت 12 نسل از متخصصان ایرانی

همه ساله جمعی از هنرآموختگان سال‌های گذشته به همراه نسل‌های جوان‌تر و هنرجویان فعلی هنرستان فنی تهران در سالروز تاسیس آن دور هم جمع می‌شوند و با مرورِ کوهی از خاطرات که اشک شوق به چشم و لبخند بر لب‌هایشان می‌آورد، یاد و خاطره‌ی خود را از دوران تحصیل زنده نگه می‌دارند.

.

.

گزارشی از مراسم امسال توسط صدا و سیما تهیه شد و روی آنتن رفت. (برای دیدن فیلم روی عکس زیر کلیک کنید).

.

.

انتشار کتاب «هنرستان صنعتی تهران»

کتاب «هنرستان صنعتی تهران» در تیراژ هزار نسخه به صورت چهار رنگ در قطع وزیری، با ۳۲۴ برگ مشتمل بر صدها نسخه سند تاریخی بی‌نظیر و عکس از ۱۱۲ سال تاریخ آموزش‌های فنی و حرفه‌ای ایران در نخستین هنرستان ایران، سال گذشته چاپ و توزیع شده است.

.

.
ماکت ساختمان محل تاسیس اولین هنرستان ایران در مقیاس واقعی و درج مطلب سنگ‌نوشته‌ی سال تاسیس و نام سازندگان با عنوان «تندیس آیین گردهمایی ۱۱۲-مین مهر هنرستان» به صورت انبوه تولید و آماده عرضه شد.

.

کارگاه مهارت‌های زندگی

اولین دوره‌ی «کارگاه مهارت‌های زندگی»، ویژه‌ی داوطلبان رشته‌های مکاترونیک و مکانیک خودرو در سال تحصیلی ۹۹-۹۸ در تاریخ  ۶ مرداد ۹۸ در سالن اجتماعات شهید بهشتی این هنرستان برگزار شد.

.

.

رشته های موجود در هنرستان

در هنرستان ماندگار صنعتی تهران (شهید بهشتی) رشته‌های زیر به بیش از 550 هنرجو تدریس می‌شود:

• مکاترونیک (برای نخستین بار در ایران)
• الکترونیک
• الکتروتکنیک (برق)
• ماشین‌افزار
• صنایع چوب و کاغذ
• مکانیک خودرو

این هنرستان با وسعت بیست هزار مترمربع و با دارا بودن مجهزترین آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های تخصصی و کلاس‌ها هوشمند، سایت رایانه و زمین فوتبال چمن مصنوعی در اختیار جوانان جویای علم و هنر قرار دارد.

مدرسه‌ی ماندگار صنعتی تهران مجموعه‌ای هیات امنایی، پسرانه، واقع در استان تهران، شهر تهران، منطقه‌ی12 است که در مقطع هنرستان فنی حرفه‌ای با مدیریت مهدی اسماعیلی پذیرای فرزندان ایران است.

.

.

شماره تلفن 02166706011-12 آماده‌ی ارایه‌ی اطلاعات از شرایط ثبت نام وامکانات مدرسه ماندگار صنعتی تهران است. علاقه‌مندان، همچنین می توانند به نشانی خیابان امام خمینی، خیابان 30 تیر، مقابل کتابخانه ملی مراجعه نمایند.

.

.

منابع:

مهرنامه شماره 0001 بهار 85

کتاب «خاطرات و خطرات»، نوشته: حاج مهدیقلی هدایت، مخبرالسلطنه
سایت مدرسه‌ها

وب‌سایت هنرستان فنی نمونه شهید بهشتی

سایت بی.بی.سی. فارسی

.

.

مطالب مرتبط:

خاطرات یک رادیوآماتور – قسمت چهارم

خاطرات یک رادیوآماتور – قسمت پنجم

.

.

www.etesalkootah.ir ||   2019-10-19©  2015 www.etesalkootah.ir  © All rights reserved. تمامی حقوق برای www.etesalkootah.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از www.etesalkootah.ir در رادیو،  تلویزیون و رسانه های مشابه آن با ذکر واضح “اتصال کوتاه دات آی آر” بعنوان منبع مجاز است. هر گونه  استفاده  کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب www.etesalkootah.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل “کلیک” به آن مطلب در www.etesalkootah.ir مجاز بوده و در رسانه های چاپی نیز در صورت چاپ واضح “www.etesalkootah.ir” بعنوان منبع مجاز است.

.

یک داستان الکتریکی به مناسبت آغاز سال نو تحصیلی

.

.

.

در روز 22 اسفند 1401 خبری متأثر کننده در رسانه‌ها منتشر شد: استاد محمد جواد محبت، شاعر سروده‌ی معروف «دو کاج» درگذشت: «محمد جواد محبت، شاعر برجسته کرمانشاهی، که کودکان ایرانی او را با شعر «دو کاج» می‌شناسند، لحظاتی پیش بر اثر عارضه‌ی قلبی در سن ۸۰ سالگی درگذشت.»

مرحوم استاد محبت در سال ۱۳۲۲ در شهر کرمانشاه چشم به جهان گشود و از شاعران فعال پیش از سال ۱۳۵۷ و از همفکران جلال آل احمد بود.

.

.

آخرین به‌روز رسانی:

26 اسفند 1401 – افزودن خبر فقدان شاعر

.

.

مطالب مرتبط:

زمانی که انگلستان با خط تلگراف به هند وصل شد

.

.

www.etesalkootah.ir ||   2019-09-23 ©  2015 www.etesalkootah.ir  © All rights reserved. تمامی حقوق برای www.etesalkootah.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از www.etesalkootah.ir در رادیو،  تلویزیون و رسانه های مشابه آن با ذکر واضح “اتصال کوتاه دات آی آر” بعنوان منبع مجاز است. هر گونه  استفاده  کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب www.etesalkootah.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل “کلیک” به آن مطلب در www.etesalkootah.ir مجاز بوده و در رسانه های چاپی نیز در صورت چاپ واضح “www.etesalkootah.ir” بعنوان منبع مجاز است.

 .

از شمار دو چشم یک تن کم            وز شمار خرد هزاران بیش

.

.

.

دو سال پیش در چنین روزی، 24 تیر 1396 برابر با پانزدهم ژوئیه 2017، مریم رفت.  نمی‌توانم باور کنم مریم، این دانشمند دوست داشتنی، متواضع و ایران‌دوست، به این زودی از میان ما رفت.

تسلیت به خانواده‌ی گرامی‌اش، به همسر و فرزندش، به دوستان و هم‌کاران‌اش، و به تمام ریاضی‌دانان جهان و در یک کلام به جامعه‌ی جهانی که انسانی وارسته و نابغه را دیگر در میان خود نمی‌بینند. اما یاد و کارهای درخشان مریم برای همیشه خواهد ماند.

یادش همیشه زنده. بدرود مریم نازنین ما.

.

درباره‌ی مریم میرزاخانی

مریم میرزاخانی ۴۲ سال پیش در ۲۲ اردیبهشت به دنیا آمد و دو سال قبل، پس از چهار سال مبارزه‌ با بیماری سرطان، در سن ۴۰ سالگی از دنیا رفت.

سالروز تولد زنده‌یاد مریم میرزاخانی(۱۲ ماه مه)، ریاضیدان ایرانی، سال گذشته از سوی اتحادیه بین‌المللی انجمن‌های ریاضی جهان، روز «زنان در ریاضیات» نام گرفت.

این ریاضیدان به عنوان یکی از ۱۰ ذهن جوان برگزیده سال ۲۰۰۵ از سوی نشریه پاپیولار ساینس در آمریکا و به عنوان «ذهن برتر» در رشته ریاضیات تجلیل شد. او نخستین ایرانی و نخستین زنی بود که موفق به دریافت مدال فیلدز اتحادیه جهانی ریاضیات (IMU) شد. بعد از آن که میرزاخانی فیلدز را دریافت کرد، دنیا بیش‌تر این جایزه را شناخت. مریم به تنهایی توانست علاقه و توجه به ریاضی را در بانوان و دختران ایجاد کند.

میرزاخانی یادداشت‌هایش را به فارسی می‌نوشت و راجع به حل مسایل ریاضی سناریو می‌نوشت. تفکر او، تفکر یک نویسنده بود و از این رو خواسته‌ی نویسنده شدن او با ریاضیدان شدنش چندان در تناقض نبود.

میرزاخانی یک بار صادقانه در مصاحبه‌ای گفته بود که اگر المپیاد ریاضی نبود، ریاضی را دنبال نمی‌کرد. زمانی که او وارد المپیاد شد، کمیته المپیاد ریاضی هشت سال پر جنب و جوش را پشت سر گذاشته بود و در آن زمان این کمیته طرح داد که مسابقات هر سال در یک شهر برگزار شود.

میرزاخانی در دبیرستان فرزانگان، توسط دانشمندان المپیادی که طی چند سال پیش از آن تربیت شده بودند، آموزش دید. این در حالی است که تا قبل از درخواست میرزاخانی و دوستان او، کلاس المپیاد در این مدرسه فقط برای پسران برگزار می‌شد. او در المپیادهای ریاضی هنگ‌کنگ و کانادا در 1994 و 1995 درخشید.

.

.

مک‌مولن، ریاضی‌دان آمریکایی در زمان دریافت جایزه فیلدز مریم میرزاخانی اعتراف می‌کند که در زمان دریافت جایزه از سوی مریم این دغدغه را داشته که چطور کارهای مریم میرزاخانی را به بهترین شکل ممکن ارایه کند. این در حالی است که در همان زمان متوجه شده تمام حواس مریم میرزاخانی به فرزندش آناهیتا بوده است. یکی از دغدغه‌های مریم میرزاخانی که در مهاجرت با شوهر غیرایرانی ازدواج کرده بود، این بود که بتواند برای فرزندش شناسنامه ایرانی بگیرد.

در مراسم اولین “گرامیداشت روز زنان در ریاضیات” که در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، گفته شد که به پیشنهاد «کمیته بانوان انجمن ریاضی ایران» در اتحادیه بین‌المللی انجمن‌های ریاضی جهان، نام‌گذاری «روز زنان در ریاضیات» در ۱۲ مه مصادف با ۲۲ اردیبهشت، روز تولد خانم مریم میرزاخانی مطرح شد و سرانجام در اولین کنفرانس بانوان ریاضی در جهان در مرداد ۹۷ به تصویب رسید. این در حالی بود که اتحادیه بین‌المللی انجمن‌های ریاضی جهان می‌خواست ۱۴ مارس «روز عدد پی» را روز جهانی ریاضیات نامگذاری کند.

این روز امسال برای اولین بار در جهان در بیش از ۱۰۰ دانشگاه جهان گرامی داشته می‌شود.

.

نامگذاری آموزشگاهی به نام مریم میرزاخانی

در بهمن ماه سال 1396، «انجمن حامی» که یک انجمن خیریه‌ی مدرسه ساز است، آموزشگاهی را در روستای «ایتک» از توابع شهر سرباز در استان سیستان و بلوچستان افتتاح کرد.

.

.

.

این مدرسه که با کمک یکی از هموندان نیکوکار این انجمن پایه‌گذاری شد، به افتخار نابغه‌ی از دست رفته‌ی ریاضیات، مدرسه‌ی مریم میرزاخانی نام‌گذاری شد.

.

.

.

.

مطالب مرتبط:

مریم میرزاخانی: افتخار دیگری برای ایرانیان، به ویژه برای بانوان ایرانزمین

.

.

منابع:

مریم میرزاخانی نابغه ایرانی ریاضیات درگذشت

جایزه فیلدز “میرزاخانی” انقلابی در جهان مذکر بود

دو ستاره در آسمان ادب و دانش ایران

یک روز جهانی به خاطر مریم میرزاخانی (ویدیو)

پیشنهاد معاون رئیس‌جمهور در امور زنان برای اعطای جایزه بین‌المللی “مریم میرزاخانی“

اعطای تابعیت به فرزندان زنان ایرانی شامل چه کسانی می‌شود؟

بانوی ایرانی جاودان در تاریخ ریاضیات

.

.

www.etesalkootah.ir ||   2019-07–15 ©  2015 www.etesalkootah.ir  © All rights reserved. تمامی حقوق برای www.etesalkootah.ir محفوظ است. بیان شفاهی بخش یا تمامی یک مطلب از www.etesalkootah.ir در رادیو،  تلویزیون و رسانه های مشابه آن با ذکر واضح “اتصال کوتاه دات آی آر” بعنوان منبع مجاز است. هر گونه  استفاده  کتبی از بخش یا تمامی هر یک از مطالب www.etesalkootah.ir در سایت های اینترنتی در صورت قرار دادن لینک مستقیم و قابل “کلیک” به آن مطلب در www.etesalkootah.ir مجاز بوده و در رسانه های چاپی نیز در صورت چاپ واضح “www.etesalkootah.ir” بعنوان منبع مجاز است.

.