بلاگ

ایده‌هایی برای هدیه‌های زیبای دست‌ساز دوستداران الکترونیک به دوستان و آشنایان در نوروز

.

.

هدیه دادن و هدیه گرفتن جزء جدایی‌ناپذیر و از رسم‌های زیبای نوروزی است. با هدیه دادن چیزی که ساخته‌ی دست خودمان باشد، به عزیزان خود نشان می‌دهیم آنان را آن قدر دوست داشته‌ایم که با صرف وقت و خلاقیت و هنرمندی، برایشان یک اثر هنری-فنی یگانه خلق کرده‌ایم.

چندتایی از این هدایا را در زیر می‌بینید. البته اطمینان دارم که شما هم با سلیقه‌ی خود چیزهای زیبایی با افزاره‌های بیکارمانده‌ی الکترونیک، و یا با ایده گرفتن از نمادهای الکترونیک خلق خواهید کرد. و چقدر خوب خواهد بود، اگر عکسی از ساخته‌های دست خود برای «اتصال کوتاه» بفرستید تا به نام خودتان برای دیدن بقیه‌ی خوانندگان در این‌جا آورده شود.

.

.

.

.

.

.

.

مطالب مرتبط:

.

.

.

هارالد به من گفت که فردا یک ظرف بزرگ حلیم برای صرف صبحانه در کارخانه با خود بیاورم

.

.

در قسمت پیشین خاطراتم از کارخانه باتری صبا (نور سابق) نقل کردم، و اکنون ادامه‌ی آن:

در کارخانه ۵ نفر بودیم که افراد شاخص و مطرحی بودیم، شاید این برتری به لحاظ تخصص و تجربه‌ی بیش‌تر نسبت به سایر همکارانمان بود. و این برجستگی نبود، مگر به تشخیص و انتخاب مدیران ما از جمله مهندس امیرفیض و مهندس باقری و تشخیص مهندسان آلمانی که با ما ایرانی‌ها در کارخانه مشغول کار بودند.
این پنج نفر عبارت بودند از آقایان: مهندس کورش عبدالحسین‌پور، مهندس رحیم دانشور، مهندس اصفهانی، آقای مهندس علیلویی و من. به استثنای آقای دانشور و مهندس امیرفیض عزیز، رییس وقت، مابقی دوستان در حال حاضر در فضای مجازی عضو یک «گروه دورهمی» هستند و هم اکنون این مطالب را می‌خوانند.

.

دفتر الکترونیک کارخانه صبا باطری در سال ۱۳۶۳

از سمت راست: مهندس عسگری، بنده، اصفهانی و مهندس علیلویی،که همگی امروز بازنشسته شده‌اند.

.
این را هم بگویم که آلمانی‌ها در کارخانه نام دوستان ایرانی خودشان را با اسم کوچک صدا می‌زدند و مثلا به دانشور می‌گفتند رحیم و آقای مهندس عبدالحسین‌پور را کورش خطاب می‌کردند، ولی اسم کوچک مرا که داوود است، دیوید صدا می‌زدند و این دیوید گفتن فراگیر شد، طوری که بعضی از دوستان و اقوام هنوز هم هر از گاهی مرا دیوید خطاب می‌کنند.
ما کارکنان باطری‌سازی نور (صبا باطری) هر روز صبح راس ساعت 7:30 سر کارمان در کارخانه حاضر بودیم، مانند روبات، دقیق و سروقت.
یک روز آقای هارالد اشتویکه دوست صمیمی‌ام از من راجع به غذاهای ایرانی پرسید. من هم تا جایی که می‌دانستم از غذاهای ایرانی برایش توضیح دادم. از جمله غذاها «کله پاچه» و «سیرابی» و «آش» و «حلیم» برایش گفتم. هارالد به من گفت که فردا یک ظرف بزرگ حلیم برای صرف صبحانه در کارخانه با خود بیاورم. من هم ۱۰ نفر را که نیمی از آن‌ها آلمانی بودند به صبحانه‌ی فردا صبح دعوت کردم.
صبح روز بعد همکارانم میز و صندلی‌ها را در بخش الکترونیک کارخانه چیده و آماده پذیرایی کردند، و من هم حلیم گرم را که با سرویس کارخانه آورده بودم، روی میز گذاشتم. آلمانی‌ها و همکاران ایرانی آمدند و مشغول خوردن شدیم. جای شما خالی خیلی چسبید. بخصوص آلمانی‌ها خیلی خوششان آمده بود. ساعت ۸ صبح صبحانه را خوردیم و تمام شد و همه متفرق شدند و به سر کار خود در قسمت‌ها رفتند.
ساعت ۱۱ صبح گوشی تلفن داخلی من زنگ خورد (داخلی ۴۱۴ بخش الکترونیک) آقای تالگن‌برگ بود. ایشان مهندس الکترونیک بود و یکی از آن‌هایی بود که صبحانه را با هم خورده بودیم. از من پرسید دیوید این چه غذایی بود که خوردیم؟ و ادامه داد که خیلی بی‌حالم و خوابم گرفته! گفتم که خوشمزه بود، زیاد خوردید و نباید زیاد می‌خوردید. ولی ایشان بر سبیل مزاح گفت: «حالا فهمیدم که شما ایرانی‌ها چرا تنبل هستید! برای این که از این غذاهای خوشمزه زیاد می‌خورید و سنگین می‌شوید و خواب‌آلود می‌شوید…»

بعدها کله پاچه هم برای‌شان آوردم، ولی از حلیم بیش‌تر خوش‌شان آمده بود.

در اینجا نوشتن این بخش از خاطراتم را پایان می‌دهم و به زودی ادامه‌ی آن را با نام «سرگذشت یک رادیوآماتور» آغاز خواهم کرد.

پایان

بخش پیشین

.

.

مطالب مرتبط:

.

.

.

بعد از یک ماه تلاش توانستم سه بورد مهم را تعمیر کنم و کم‌کم به تمام مدارهای الکترونیکی کارخانه مسلط شدم

.

.

من از سال ۱۳۶۱ تا سال ۱۳۶۴ در کارخانه باتری صبا (باتری نور سابق) واقع در جاده شهریار آدران، نرسیده به سه راه آدران، کار می‌کردم و کارمند رسمی صنایع دفاع بودم. یکی از دوستانم که اکنون در آلمان زندگی می‌کند (به نام آقای رحیم دانشور) مرا با خود به کارخانه برد و نهایتاً به استخدام آنجا درآمدم. پیش از آن با رییس بخش برق و الکترونیک کارخانه (آقای مهندس امیرفیض) هماهنگ شده بود که من در قسمت برق و الکترونیک مشغول به کار شوم.

.

.

روز اول که با سرویس به کارخانه رفتم. بلافاصله به اطاق آقای رییس رفتم و به طور آزمایشی در بخش مونتاژ باطری، به همراه مهندس فروزان با نحوه کار دستگاه‌ها آشنا شدم. در این کارخانه سامانه‌های پیشرفته‌ی برق قدرت، الکترونیک، کامپیوتر، مکانیک، هیدرولیک و پنوماتیک وجود داشت. هفته اول فقط نظاره‌گر بودم. در هفته‌ی دوم از رییس خودم تقاضا کردم که هویه و اهم‌متر آنالوگ و ابزار و پیچ‌گشتی و… با یک میز در کارخانه در اختیارم بگذارند. ولی از این همه اقلام درخواستی فقط میز و سیم سیار به من داده شد و مابقی وسایل و ابزار از جمله اهم‌متر و هویه را از مغازه و منزل خودم به کارخانه آوردم.
ضمناً در آن سال‌ها مستشاران آلمانی از کارخانه ی معروف باتری‌سازی HAGEN آلمان به تعداد حدود ۳۰ نفر هم با ما بودند و با هم کار می‌کردیم. چون صنایع دفاع این کارخانه را از آلمان خریداری کرده بود، آلمانی‌ها طبق برنامه و قسمت به قسمت کارخانه را به ما ایرانی‌ها تحویل می‌دادند.
همین که میز و ابزار من در کارخانه درست وسط محوطه‌ی قسمت مونتاژ کارخانه قرار گرفت، مدعی شدم که کلیه‌ی بوردهای الکترونیکی خراب را تعمیر می‌کنم و این قضیه را به خود مهندس امیرفیض و معاونش مهندس باقری گفتم و آن‌ها نیز قبول کردند و به من اعتماد کردند. من حدود یک ماه روی بردهای خراب کار کردم و تنهای تنها مشغول رفع عیب مدارات خراب بودم.
بعد از یک ماه تلاش توانستم سه بورد مهم را تعمیر کنم و کم‌کم به تمام مدارات الکترونیکی کارخانه مسلط شدم و به شدت مورد تشویق مسوولان کارخانه، از جمله رییس خودم و معاونش و حتی رییس کارخانه (سرهنگ انگجی)، قرار گرفتم.

یادم هست مهندس ترکان، که بعداً وزیر شدند، از دوستان بسیار نزدیک سرهنگ انگجی بودند و ما همیشه ایشان را در کارخانه می‌دیدیم. من به خاطر تحولی که در بخش الکترونیک کارخانه ایجاد کرده بودم، چندین بار (بیش از ۵ بار) تشویقی گرفتم. تشویقی که به من تعلق می‌گرفت، از جمله شامل یک هفته مرخصی و اقامت به همراه خانواده در ویلاهای متل قو در کنار دریای مازندران به هزینه صنایع دفاع بود.
عمکرد موفق من در کارخانه مورد توجه مستشاران آلمانی نیز قرار گرفت. از جمله رییس آلمانی‌ها، آقای «کلاوس دابرت» و همکارانش با من طرح دوستی ریختند و چیزی نگذشت که اکثر آلمانی‌ها از جمله رییس آنها با من دوست شدند، از جمله آقایان «تالگن برگ»، «وبر»، «بیریش»، و سرآمد همه‌ی آن‌ها آقای «هارالد اشتویکه» که خودش یک رادیوآماتور بود.
من با آقای اشتویکه خیلی انس گرفتم و بعضی روزها و بعد از تعطیلی از کار به منزل نمی‌رفتم و به کمپینگ جنب کارخانه و منزل ویلایی آقای اشتویکه می‌رفتم و با هم نسکافه، چای، و غذا هم می‌خوردیم، موزیک گوش می‌کردیم و با هم صحبت می‌کردیم.
این را هم بگویم که کارمندان ایرانی حق نداشتند وارد محوطه کمپ خارجی‌ها شوند مگر بعضی از مسوولین کارخانه، نه همه مسوولین… البته، قبلاً به من گفته شده بود که آزاد هستم و منعی برای ورود به محدوده منازل آلمانی‌ها برایم وجود ندارد.
بعضی از آلمانی‌ها خانواده‌شان را هم با خود به ایران می‌آوردند و من آن‌ها را همیشه در کمپ می‌دیدم. یک روز آقای دابرت مرا به منزلش دعوت کرد و عکس دخترش را به من نشان داد و گفت دختر من ماه آینده به ایران می‌آید و با او آشنا می‌شوی! من با تعجب از او پرسیدم که آیا اشکالی ندارد من با دخترتان دوست شوم؟ در پاسخ به من گفت «چه اشکالی دارد، اصلاً مهم نیست.» من نمی‌توانستم این فرهنگ آلمانی‌ها را درک کنم، و راستش را بگویم، هنوز هم درک نمی‌کنم.
دختر آقای دابرت که اسم سختی داشت و یادم نیست، یک موتورسوار حرفه‌ای و ضمنا بسیار زیبا بود…
پنج نفر ازهمکارانم در این کارخانه که الان بازنشسته شده‌اند عضو گروه رادیوآماتورها هستند و حتما این داستان را خواهند خواند:

– آقای مهندس علیلویی که اکنون مدیرعامل شرکت صنعتی الچی هستند،
– جناب آقای مهندس امیرفیض، رییس سابق بنده در صنایع دفاع و مدیر عامل سابق یکی از کارخانجات ایران خودرو،
– آقای مهندس عسگری، معاون بخش الکترونیک کارخانه باطری صبا (بعد از استعفای من، آقای مهندس علیلویی مدیریت بخش الکترونیک کارخانه را عهده دار شدند)، اکنون آقای مهندس مهدی عسگری کارخانه قطعه‌سازی خودرو دارند و مدیرعامل شرکت خود هستند،
– آقای مهندس کورش عبدالحسین‌پور، متخصص مکانیک،
– آقای مهندس امیرعباس فروزان، مدیر برق و سامانه‌های برق صنعتی،

من به این همکاران عزیزم ارادت دارم و برایشان آرزوی سلامتی و موفقیت دارم.

این داستان ادامه دارد و ان‌شاءالله در قسمت‌های بعدی ادامه خواهم داد…

ادامه دارد…

قسمت بعدی

قسمت پیشین

.

.

مطالب مرتبط:

.

.

.

می‌دانستم ۳ عدد بوبین فرکانس میانی و بوبین قرمز مربوط به مدار نوسانگر محلی در گیرنده‌ی موج متوسط اصلاً کیفیت مناسبی ندارند

.

.

من چهار سال در هنرستان صنعتی شماره ۱ تهران در رشته برق و الکترونیک درس خواندم: در سال اول که عمومی بود می‌بایستی کارگاه فلزکاری را می‌گذراندیم، در سال دوم دیگر از فلزکاری خبری نبود و بیشتر با سیم‌کشی روی مدل مدار کلیدهای برق یک‌پل، دوپل، تبدیل، ترانس و مهتابی، برق سه‌فاز و تک‌فاز سر و کار داشتیم، در سال سوم و چهارم هنرستان، آموزش کاملا تخصصی می‌شد و فقط شامل دروس و کارگاه الکترونیک بود.
کلاس ما ۳۲ نفر هنرجو داشت. من چون پشت شهرداری و مهران کیت (مغازه آقای حسین قربانی) کار می‌کردم، در هنرستان بعدازظهری بودم، یعنی از ساعت حدود ۱ بعدازظهر تا 5:30 درس و کلاس داشتم. در آن زمان من با قطعات الکترونیک و حتی از کیفیت محصولات موجود در بازار و به قول امروزی‌ها با «برند»های مختلف کاملا آشنا بودم.

به یاد دارم که در سال آخر هنرستان بودم و امتحان نهایی داشتم. امتحان کارگاه داشتیم که انجام یک پروژه یا کارِ عملی بود. مداری که برای امتحان نهایی در نظر گرفته بودند، یک رادیو AM سوپرهترودین با یک بوبین قرمز در مدار نوسانگر و ۳ طبقه تقویت‌کننده‌ی فرکانس میانی (IF) با فرکانس ۴۵۵ کیلوهرتز بود. من از قطعات موجود بازار و از کیفیت آن‌ها مطلع بودم. روز قبل از امتحان من یک رادیوی یک موج میتسوبیشی را اوراق کرده و با قلع کش سه عدد بوبین مشکی، سفید، زرد و بوبین قرمز را درآورده و همراه خودم به کارگاه بردم. در جلسه‌ی امتحانِ کارگاه هنرستان، معمولا هر ۴ نفر یک گروه را تشکیل می‌دهد. امتحان آغاز شد و قطعات الکترونیکی بین گروه‌ها توزیع شد. ضمناً من قبلا انبار کارگاه را دیده بودم و می‌دانستم ۳ عدد بوبین‌های IF و بوبین قرمز اسیلاتور محلی مدار گیرنده AM، اصلاً کیفیت مناسبی ندارند و احتمالاً برای فرکانس بالاتری پیش‌بینی شده‌اند و نمی‌توانند نتیجه‌ی خوبی به دست دهند. فکر کنم ساخت بلوک شرق بودند که استانداردهای دیگری داشتند.

.

.

نهایتا پس از ۲ روز کار در کارگاه، مدارها ساخته شدند و همه گروه‌ها ولتاژ تغذیه را به مدارهایی که ساخته بودند وصل کردند. از همه‌ی رادیوها فقط صدای نویز شنیده می‌شد و تنها مداری که در بین گروه‌ها خوب کار می‌کرد و صدای صافی داشت، مدار گروه ما بود، چون از آی.اف.های ژاپنی اصل و نوع مرغوب استفاده کرده بودم. نهایتا هر چهار نفر ما در کار عملی نمره‌ی ۲۰ گرفتیم.

.
یک خاطره دیگر از همین کلاس
یکی از هم‌کلاسی‌ها خیلی شوخ بود. یک روز معلم دینی از کلاس پرسید: «بچه‌ها! کی میدونه یدالله فوق ایدیهم که آیه قرآن است، به چه معناست؟»
این هم‌کلاسی شوخ (آقای مهدی اروانه) گفت: «آقا اجازه ما بگیم؟» معلم اجازه داد و اروانه گفت: «یدالله فوق ایدیهم یعنی این که یدالله بیاد فوقش عیدی شو بهش میدیم!»… در حالی که معنای این آیه این نبود و به معنای «دست خدا بالای همه دست هاست» می‌باشد.

ادامه دارد…

قسمت بعدی

قسمت پیشین

.

.

مطالب مرتبط:

112 سالگی هنرستان صنعتی تهران

.

.

.

در آن چند سال کار تولیدی در مغازه‌ام، کارمندانی نیز داشتم که همگی از هم‌کلاسی‌های هنرستان صنعتی شماره ۱ تهران بودند

.

.

از سال ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۹ فروشنده‌ی موسسه «مهران کیت» بودم. در آن زمان مهران کیت در تهران، میدان سپه سابق (پشت شهرداری)، در گوشه سمت چپ طبقه‌ی همکف، در انتهای پاساژ فُتُوَّت، جنب قهوه‌خانه شفیعی واقع بود. بعدها، پس از فوت شفیعی پدر، پسر بزرگ ایشان آن‌جا را نیز به فروشگاه قطعات الکترونیکی تبدیل کرد.
آن موقع موسسه‌ی مهران کیت فقط در پاساژ فتوت بود، اما بعدها به پاساژ فرقانی در خیابان نادری (جمهوری) منتقل شد که هنوز هم در همان محل فعالیت می‌کند. در این‌جا بود که با ابتکارات جدید آقای مهندس قربانی کار این موسسه در زمینه‌ی کیت‌های الکترونیکی وسعت گرفت. ولی من همچنان فروشنده‌ی مغازه‌ی پایین (پشت شهرداری) بودم. در این فروشگاه قطعات الکترونیک شامل انواع مقاومت، خازن، ترانزیستور، آی.سی.، انواع دیود، لامپ ، و… به مشتریان عرضه می‌کردم.

.

.

من زمانی که در سال 1355 در مغازه‌ی مهران کیت شروع به کار کردم، پانزده ساله بودم. به یاد دارم ترانزیستورهای ژرمانیوم از جمله AC127 و AD162 و 2SB324 و 2SB54  از پرفروش‌ترین ترانزیستورها بودند و مقاومت‌های آجری ۵ اهم ۵ وات و ۱۰ وات و ۱ اهم آجری فروش زیاد داشتند. ظهرها مغازه از ساعت ۱ تا ۳ تعطیل بود و در این فاصله، پس از صرف غذا در بالکن مغازه کمی استراحت می‌کردیم. بالشی که زیر سر می‌گذاشتیم، کیسه‌های مملو از قطعات ریز مثل لامپ ریز ۱۲ ولتی مخصوص رادیوپخش خودرو بود. قطر لامپ‌های مذکور فقط ۲ میلی‌متر بود. به یاد دارم که هر از گاهی در مغازه چای می‌خوردیم و داخل قندان علاوه بر قند، قطعات الکترونیک از جمله ترانزیستور و دیود هم پیدا می‌شد، یعنی اگر حواس‌مان نبود به جای قند، دیود ژرمانیوم 1N60 یا OA90  یا خازن عدسی ۱۰ نانو می‌خوردیم! بگذریم…

من از طریق فروشندگی و قطعاتی که می‌فروختم فهمیدم که مثلا در تلویزیون آر.تی.آی. چه قطعاتی بیش‌تر می‌سوزد و یا در رادیوضبط‌های سونی یا آیوا (AIWA) و یا سانیو و یا تلویزیون تمام ترانزیستوری توشیبا ۱۴ اینچ یا ۱۲ اینچ چه قطعاتی معیوب می‌شوند. این موضوع باعث شد که پس از مدتی به یک تعمیرکار خبره مبدل شدم و سال ۱۳۵۹ در همان پاساژ گیدفر مغازه‌ی تعمیرگاه صوتی و تصویری باز کردم. اتفاقا اسم مغازه را گذاشتم «موسسه الکترونیکی رادیوآماتور».

در آن زمان کسی نمی‌دانست که مفهوم رادیوآماتور چیست و من با این اسم در رویاهای خودم خوش بودم. من در مغازه علاوه بر تعمیر رادیوضبط و رادیوپخش خودرو و تلویزیون که بیش‌تر از نوع سیاه و سفید بود، کارهای تولیدی هم انجام می‌دادم و از جمله زنگ بلبلی مخصوص منازل به نام زنگ بلبلی «ایران برق» را در تیراژ بالا تولید کردم. علاوه بر این، قطعات برقی موتوسیکلت از جمله آفتامات (رکتیفایر) موتور یاماها ۸۰ و یاماها ۱۰۰ را تولید می‌کردم. اتفاقاً، در همان زمان یعنی سال ۵۹ و ۶۰ با آقای مبینی آشنا شدم و ایشان بودند که کار تولید رکتیفایر را به من پیشنهاد کرده و کمکم کردند تا آن را روی غلطک بیاندازم. ایشان در آن زمان طبقه پایین منزل‌شان را  به کارگاه تولیدی تبدیل کرده بودند و در آن‌جا، با همکاری برادرشان، رکتیفایر موتوسیکلت هوندا ۱۲۵ تولید می‌کردند. آقای مبینی انسان خیرخواهی هستند و من هنوز هم سپاسگزار مهربانی و انسانیت ایشان هستم.

با فروش این محصولات تولیدی وضع مالی من خیلی خوب شده بود. من توانستم یک ماشین به قیمت ۳۱ هزار تومان بخرم. ابتدا یک فولکس قورباغه‌ای کرم رنگ مدل ۱۹۶۰ که حتی شماره شهربانی آن را نیز هنوز به خاطر دارم: «۴۷۳۵۳ تهران الف» خریدم که بعدها تبدیل به یک پیکان شد.
در ضمن، در این چند سال کار تولیدی در مغازه‌ام، کارمندانی نیز داشتم که همگی از هم‌کلاسی‌های هنرستان صنعتی شماره ۱ تهران بودند. آخر، من هنرجوی هنرستان صنعتی شماره ۱ تهران بودم و دیپلم الکترونیک خودم را از این هنرستان دریافت کردم. در هنرستان شاگرد ممتاز و شاخصی بودم و نمرات دروس تخصصی من شامل درس فنی، حساب فنی، رسم فنی و به خصوص کارگاه الکترونیک همیشه خیلی خوب بود.
در قسمت پنجم خاطرات هنرستان را نقل خواهم کرد.

ادامه دارد…

قسمت بعدی

قسمت پیشین

.

.

مطالب مرتبط:

112 سالگی هنرستان صنعتی تهران

.

.

.

فردای آن روز یک آقای شیک‌پوش کت و شلوار و کراواتی آمد و از من سوالات زیادی کرد

.

.

سال ۱۳۵۶ بود، پدرم سرایدار پاساژی در خیابان لاله‌زار نو جنب سینما متروپل (رودکی) پلاک ۴۹۵ بنام پاساژ گیدفر بود. ضمنا پدرم یک مغازه نیم‌بابی خرازی هم در همین پاساژ داشت و اکثراً من که از مدرسه برمی‌گشتم در مغازه پدرم بودم و شب‌ها به همراه پسرخاله‌ام (رضا سهرابی) در پاساژ می‌ماندیم و به جای پدرم از پاساژ محافظت و نگهداری می‌کردیم. من همیشه ماهنامه دانشمند را می‌خریدم زیرا در این مجله همیشه بخشی به الکترونیک و مخابرات اختصاص داشت و در مورد فرستنده‌ها و گیرنده‌ها مقاله و نقشه چاپ می‌کرد. ساختن فرستنده و گیرنده کار سختی است و کسانی که در ساختن آن نقشه‌ها به نتیجه‌ی مطلوب نمی‌رسیدند، ادعا می‌کردند که همیشه یک اشتباه عمدی در نقشه‌ها قرار داده می‌شود تا کسی نتواند آن مدارها را بسازد!! گویا از ساواک (سازمان امنیت و اطلاعات کشور) دستور بر این بود که این مدارات علمی و مخابراتی نباید ترویج شده و اشاعه یابد!؟

اتفاقاً الان هم این تفکر غلط در بعضی از مسوولین کم‌سواد و بی‌تخصص، که خوشبختانه تعدادشان کم است، در بخش مذکور وجود دارد. در حالی که اشاعه موضوعات علمی و الکترونیکی انگیزه و تجربه سخت‌افزاری جوانان، دانش‌آموزان و دانشجویان و حتی اساتید را افزایش می‌دهد و بهترین انتخاب و کار برای گذراندن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان محسوب می‌شود. فعالیتی که موجب ایجاد تخصص برای این قشر می‌شود و نهایتاً در توسعه‌ی علمی و فنی و اقتصادی کشور موثر است و از طرف دیگر بهترین استراتژی در مقابل تهاجم فرهنگی از قبیل فضاهای مجازی و تلگرام و مانند آن‌ها می‌تواند باشد… بگذریم.

یک روز، در حدود سال 1355 یک نقشه‌ی فرستنده موج کوتاه با مدولاسیون دامنه و با برد ۱۰۰ متر در آخر مجله دانشمند دیدم و با شور و علاقه شروع کردم به تهیه قطعات آن. این یک مدار دو ترانزیستوری بود. یک ترانزیستور فرکانس بالای ژرمانیوم از تیپ AF118 با بدنه‌ای درشت در بخش RF آن استفاده شده بود که چهار پایه داشت و یکی از پایه‌های آن به بدنه‌ی فلزی آن وصل بود و عمل شیلد فرکانس بالا را بر عهده داشت. من این ترانزیستور را از خیابان فردوسی، مقابل فروشگاه فردوسی، فروشگاه «مولارد الکترونیک»، که بعداً به نام «فروشگاه فرکانس» تغییر نام داد، به قیمت ۱۰۰۰ریال خریدم که در آن زمان برای یک ترانزیستور پول خیلی زیادی بود و فوق‌العاده گران به حساب می‌آمد. آن را خریدم و بالاخره فرستنده را درست کردم. فرکانس کار آن حدود ۱۰ مگاهرتز بود و در آن از یک گوشی کریستالی به عنوان میکروفون استفاده کرده بودم. خیلی عالی کار می‌کرد و واقعاً ۱۰۰ متر برد داشت.

.

.

به مرور نقشه‌هایی از فرستنده‌ها، لامپی و ترانزیستوری، از مجلات یا جاهای دیگر به دست می‌آوردم و می‌ساختم. آنتن‌های تجهیزات HF، با توجه به  فرکانس و طول موج‌شان می‌بایستی بسیار طویل باشند. همان موقع به فکر ساختن آنتن عمودی کوتاه افتادم که با نصب بوبین در پای آنتن، اثر خازنی آنتن را جبران کند. این موضوع پدیده‌های عجیب و غریبی بوجود می آورد، ولتاژ بالا پدید می‌آمد، همه چیز یونیزه می‌شد و با نزدیک کردن پیچ‌گشتی به آنتن قوس الکتریکی به رنگ بنفش و آبی ایجاد می‌شد و من در آن سن و سال نوجوانی ساعت‌ها به تماشای این پدیده‌ها مشغول می‌شدم.

.

موضوع امنیتی می‌شود!
در سال ۱۳۵۶،  در حالی که 16-17 سال بیش‌تر نداشتم، بنا به توصیه‌ی یکی از دوستانم با ساواک تماس گرفتم و تقاضای مجوز بی‌سیم کردم (شماره را از ۱۱۸ گرفته بودم). بعد از کلی سوال و جواب با افراد مختلف، نشانی مرا گرفتند. آدرس پاساژ گیدفر را داده بودم و فردای آن روز یک آقای شیک‌پوش کت و شلوار و کراواتی آمد و از من سوالات زیادی کرد. سوالاتی شامل در کدام مدرسه درس می‌خوانی، دوستان‌ات از تو بزرگ‌تر هستند یا نه، آیا حرف‌های سیاسی هم می‌زنند، شما چند تا برادر و خواهرید ووو، و دستگاه‌هایی را که ساخته بودم نگاه کرد ولی به آن‌ها هیچ اعتنایی نکرد. انگار آدم فنی نبود و برای کار دیگری آمده بود. فقط از من پرسید که تا حالا دستگاه بزرگ ساخته‌ای که گفتم نه.
این آقا چهار روز پشت سر هم صبح‌ها می‌آمد و هر دفعه سوالات جدیدی مطرح می‌کرد. ضمناً این آقا همیشه با سه نفر از همکاران‌اش که در یک ماشین بنز منتظر می‌نشستند، می‌آمد.
تا این که روز چهار پدرم عصبانی شد و یقه‌ی این آقای بازجو را گرفت و داد زد که «از جان بچه‌ی من چه می‌خواهید، از یک الف بچه چه می‌پرسید، چهار روزه که مزاحم من و بچه‌ام شده‌اید!» پدرم ناگهان کراوات مرد ساواکی را گرفت و کشید. درگیری شد! مردم رهگذر و کارکنان مغازه‌های اطراف، که همه از دوستان پدرم بودند، جمع شدند و خیابان شلوغ شد. باور کنید بیشتر از ۱۰۰ نفر آدم در خیابان لاله‌زار نو جمع شدند. پلیس آمد. می‌خواستند پدرم را به خاطر درگیری با مامور ساواک به کلانتری ببرند. مغازه‌دارها و همسایه‌ها همه پشت پدرم ایستادند و گفتند هر جا که این آقا را می‌برید ما هم می‌آییم.
خلاصه بعد از ۲ روز رفت و آمد پلیس و مامور، در همان محل با کمک مردم مشکل حل شد و پدرم از خطر دستگیری و… جان سالم بدر برد.
این را هم بگویم که پدرم در روز چهارم و بعد از این که با مامور ساواک درگیر شد و موقتاً اوضاع که آرام شد، به سراغ من آمد و با زدن یک سیلی محکم به من گفت: «فلان فلان شده! تو یه الف بچه چکار کرده‌ای که سازمان امنیت را کشانده‌ای اینجا و بلافاصله سیلی‌های بعدی را به صورت‌ام نواخت.
پدرم تا حدود ۵ سال بعد هم در همه جا، در خانه و در محل کار و در مهمانی‌ها، صحبت از این اتفاق می‌کرد و همیشه می‌گفت نمی‌دانم این جوجه چکار کرده بوده که سازمان امنیت آمده بود سراغش… یادش بخیر.

بعدها فرستنده‌ی FM ساختم و تا سال ۵۸، یک سال پس از پیروزی انقلاب، روی فرستنده‌های FM  کار می‌کردم و از همین طریق با دوستان زیادی آشنا شدم، از جمله با عزیزانم آقای مهندس حسن ظهوریان و آقای مهندس داریوش دامغانی. در همان سال‌ها آرام‌آرام قدرت این فرستنده‌ی کم‌توان ۱۰۰ میلی‌واتی به ۲ وات رسید و این موفقیت حاصل آزمایش‌های خستگی‌ناپذیرمان و سماجت ستودنی آقای مهندس ظهوریان بود. حسن آقا با ترانزیستور BD226 که یک ترانزیستور معمولی و در واقع صوتی است، ۲ وات توان در فرکانس ۱۰۰ مگاهرتز گرفت.

.

تصویر من و آقای حسن ظهوریان در سال 1357 (1979م) در مجله ارگان رادیوآماتوری اسپانیا

.

یادم هست که فرستنده را در منزل ۲ طبقه‌ی حسن آقا در حوالی سیدخندان، که در پشت بام آن یک آنتن دای‌پل در جهت غربی-شرقی گذاشته بود، به کار انداختیم و با رادیوی اف.ام. خودرو تا نزدیک رباط‌کریم در جاده ساوه، یعنی حدود ۷۰ کیلومتر، راندیم و فرستنده‌ی ما همچنان بُرد داشت. لذت بی‌اندازه‌ای داشتیم. ما سه نفر، یعنی من و حسن و داریوش، به معنای واقعی کلمه «عشق می‌کردیم».

.

حادثه پشت حادثه
سال بعد به سراغ ساخت مدارهای فرستنده‌ی لامپی رفتیم. در بین ما سه نفر، داریوش اطلاعات فنی بالایی داشت و استاد ما بود و البته هنوز هم هست. به یاد دارم که یک روز خازن مدار تغذیه ۵۰ میکروفاراد ۴۵۰ ولتی در مدار دو برابرکننده‌ی ولتاژ ۶۰۰ ولتی منفجر شد و ناگهان دود سفیدی مانند مِه اطاق را پرکرد. خدا را شکر که ترکش آلومینیومی خازن به ما نخورد. یادش به خیر…
چند سال بعد یک شب در منزل من حسن آقا و آقا داریوش مهمان بودند. داشتیم فرستنده‌ی لامپی مدار معروف استاد عاملی با لامپ EL34  را درست می‌کردیم. خروجی مدار تغذیه‌ی این فرستنده‌ی لامپی ۶۰۰ ولتی بود که در واقع از دو برابر کردن ولتاژ یکسوشده‌ی برق شهر به دست می‌آمد. در این مدار بدنه دستگاه مستقیم به یکی از اتصالات برق شهر وصل است که بسیار خطرناک است و باید دقت کرد که نول برق شهر به بدنه وصل شودکه کسی دچار برق گرفتگی نشود.
فرستنده آماده شد، و آنتن را وصل کردیم و من میکروفون بدنه فلزی (میکروفون مسجدی) را برداشتم و شروع کردم به گفتن “الو! یک، دو، سه، چهار، آزمایش می‌کنیم”. درب و پنجره‌ی اطاق من فلزی بود و به اسکلت ساختمان متصل بود، به عبارت دیگر «اتصال زمین» داشت. من در حالی که الو الو یک دو سه چهار می‌گفتم، دست چپم را به طرف دستگیره‌ی درب بردم، در حالی که میکروفونِ بدنه فلزی که به اشتباه به فاز برق شهر وصل بود را در دست راست‌ام داشتم. ناگهان دچار برق‌گرفتگی شدم. در لحظه نفهمیدم که از کجا دچار برق‌گرفتگی شده‌ام. فریاد زدم کمک! کمک! در حالی که نه میکروفون را رها می‌کردم و نه دستگیره درب را…
کم‌کم در چشمان من اطاق رو به تاریکی رفت، دیگر چیزی نفهمیدم. بعداً داریوش به من گفت که گیج شده بود و فقط سیم میکروفون را گرفته و کشیده است. سیم کنده شد ولی میکروفون از دست من رها نشد و البته من نجات یافتم.
فردا صبح که از خواب بیدار شدم دیدم تمام دست راستم از انگشتان تا شانه راستم حتی سینه و زیر گلویم تاول زده است. یادش بخیر!

ادامه دارد…

قسمت بعدی

قسمت پیشین

.

.

مطالب مرتبط:

.

.

.