بلاگ

از شیفتگی به تلویزیون تا میدان گمرک

.

.
در سال ۱۳۵۴ من ۱۴ساله بودم و ما در خانه تلویزیون نداشتیم. آن روزها بعضی از قهوه‌خانه‌ها برای جلب مشتری تلویزیون از نوع سیاه و سفید در مغازه‌ی خود نصب کرده بودند که بر بالای دیوار قهوه‌خانه نصب بود و هر مشتری که به قهوه‌خانه می‌آمد بابت تماشای تلویزیون باید ۲ ریال می‌پرداخت، در حالی که در آن روزها هر استکان چای ۱ ریال ارزش داشت. سر کوچه‌ی ما واقع در جنوب تهران، خیابان شیر و خورشید، نرسیده به خیابان عباسی، خیابان رباط‌کریم فرعی، یک قهوه‌خانه‌ی پر رفت و آمد قرار داشت. این قهوه‌خانه یک تلویزیون ۲۴ اینچ «شاوب‌لورنس» هم داشت. یادم هست که پول نداشتم که برای تماشای فیلم داخل قهوه‌خانه بشوم. گذشته از این، از طرف پدر و مادر هم اجازه نداشتم که وارد قهوه‌خانه بشوم. جمعه‌ها بعدازظهر فیلم علمی-تخیلی «پیشتازان فضا» از کانال یک «تلویزیون ملی ایران» پخش می‌شد: «آقای اسپاک» با آن گوش‌های درازش برایم خیلی شخصیت جالبی بود و به یاد دارم که خون آقای اسپاک قرمز نبود، بلکه به رنگ سبز بود …

.

.

من چون پول نداشتم از بیرون قهوه‌خانه، از پشت شیشه، از پیاده‌رو فیلم را تماشا می‌کردم  …

یک روز به صورت اتفاقی با برادرم در میدان گمرک، از خیابانی که به نزدیک میدان گمرک منتهی می‌شد ، سر درآوردیم. (بعدها فهمیدم که محله‌ی بدنام تهران در آن منطقه قرار دارد، و این موضوعی بود که من و برادرم نمی‌دانستیم). در قسمتی از این خیابان اوراق‌فروشی‌ها و کهنه‌فروشی‌های زیادی قرار داشتند. بعد از کمی جستجو، یک تلویزیون قدیمی ۲۱ اینچ آر.تی.آی. تمام لامپیِ خراب با کمک مالی برادرم به قیمت ۷۰۰ ریال خریدم و این تلویزیون را با کمک یک گاری‌چی به خانه رساندم و شروع به تعمیر آن کردم. بعد از یک هفته تلاش بالاخره آن را به کار انداختم. اشکال ورتیکال داشت و بالاخره یک خازن اتصال‌کوتاه‌کرده‌ی ولت بالا، 0/22 میکروفاراد ۴۰۰ ولت، را تعویض کردم و درست شد. ورتیکال باز شد (اندازه‌ی این خازن همانند یک گردوی بزرگ بود که از پشت شهرداری خریده بودم). این تلویزیون تا سال ۱۳۵۹ به خوبی کار کرد. به یاد دارم در آن روزگار پنج شنبه شب‌ها برنامه‌ای به نام «شو میخک نقره‌ای» با اجرای «فریدون فرخزاد» و جمعه شب‌ها شوی دیگری با اجرای «پرویز قریب افشار» را با علاقه می‌دیدیم. همین طور سریال «روزهای زندگی» و …

آن روزها تعداد فرستنده‌های تلویزیونی، چند کانال بیش‌تر نبود: کانال ۱ و ۲ و کانال ۱۲ که به آن «کانال آمریکا» هم می‌گفتند که مخصوص آمریکایی‌های مقیم تهران بود و برنامه هایی به زبان انگلیسی پخش می‌کرد و فقط در شمال تهران و شمیرانات دریافت می‌شد. بعدها «کانال آموزشی» هم ایجاد شد و برنامه‌های آموزشی مخصوص دانش‌آموزان را ارایه می داد.

.

ادامه دارد …

بخش بعدی

.

.

مطالب مرتبط:

یادی از اولین جنگ ستارگان در «رادیو تلویزیون» 37 سال پیش

مهر ماه امسال تلویزیون در ایران 60 ساله شد

اولین تلویزیون ما…

.

.

درباره نویسنده:

در دوم مرداد ماه 1340 در منطقه وصفنارد تهران به دنیا آمدم. از 7 سالگی با کار و کار کردن آشنا شدم و از اوان نوجوانی با ورود به بازار الکترونیک، علاقه زیادی به مخابرات و رادیوآماتوری پیدا کردم. تا امروز که 57 سال دارم، کمتر روزی را بدون تلاش و کار در جهت الکترونیک و رادیوآماتوری به شب رسانده‌ام.

.

.

.

به نظر می‌رسد که تارنمای اتصال کوتاه مورد علاقه‌ی خواننده‌ی ایرانی قرار گرفته است

.

.

امروز، 14 بهمن ماه 1397، که در حدود سه سال و هشت ماه از تاسیس این تارنما گذشته است، تعداد بازدیدکنندگان آن از مرز نیم میلیون نفر عبور کرده و  نوشتارهای آن بیش از یک میلیون بار مورد بازدید قرار گرفته است.

.

نمودار رشد بازدیدها از این تارنما در طول زمان

دریافت

.

هنگامی که در خرداد ماه 1394 تصمیم گرفتم این سایت را راه‌اندازی کنم، هیچ تخمین و تصوری از چند و چون اقبال خوانندگان از آن نداشتم و تیری بود در تاریکی، با هدف انتقال اطلاعات، دانسته‌ها و کنجکاوی‌های این دوستدار قدیمی الکترونیک که به نسل پدربزرگ‌ها تعلق دارد، به نسل جوان امروز.

به ویژه، در معرفی این تارنما و به دنبال نام آن، عبارت «الکترونیک و انسان» را انتخاب کردم، زیرا برایم بیش از هر چیز ثبت کردن تاریخچه‌ی الکترونیک در ایران اهمیت و موضوعیت داشت. در این مسیر تلاش کرده‌ام تا جای ممکن از زبان خودِ پیش‌کسوتان الکترونیک در ایران، این روند را بیان کرده و ثبت و ضبط کنم. عقیده دارم خوب است، و چه بسا ضرورت دارد که نسل «الکترونیکی»های امروز آگاهی کاملی از  این داشته باشند که چه افراد و موسساتی در پایه‌گذاری و رشد و گسترش الکترونیک در ایران نقش داشته‌اند. خوب است بدانند که تحت چه شرایطی، چه مسیری تا امروز پیموده شده که ما اینک در رشته‌ی الکترونیک در این نقطه از لحاظ علمی و فنی ایستاده‌ایم.

در این مسیر، به مرور از همکاری تعدادی از دوستان قدیم و همراهی آشنایانِ تازه برخوردار شدم که با سخاوت‌مندی مطالبی را برای درج در اختیار این تارنما قرار دادند.

این یادآوری را به منظور سپاس‌گزاری از همه‌ی خوانندگان و همراهان گرامی آوردم و امیدوارم این سایت در ادامه‌ی راه از یاری و حمایت و همکاری بیش‌تری برخوردار گردد و در رسیدن به هدف خود موفق‌تر از پیش عمل کند.

فرزاد ر.د.

.

.

مطالب مرتبط:

.

.

در جایی که برق سه‌فاز در دسترس نیست، برای راه اندازی الکتروموتورهای سه‌فازی مانند موتورهای آسنکرون و موتور‌پمپ‌ها با برق 220 ولت، راه حلی وجود دارد

.

.

در جایی که برق سه‌فاز در دسترس نیست، برای راه‌اندازی الکتروموتورهای سه‌فازی مانند موتورهای آسنکرون و موتور‌پمپ‌ها و موتورهای کوچکِ مشابه با برق تک‌فازِ 220 ولت، راه حلی به شرح زیر اندیشیده شده است.

این راه حل در واقع استفاده از یک مدار بسیار ساده‌ی «مُبدّل فرکانس» است. در نمونه‌ای که مورد آزمایش قرار گرفت، توان موتورپمپ 1/5 کیلووات بود.

.

درباره ی مدار

مدار مورد استفاده بسیار ساده است: الکتروموتور توسط یک «خازن راه‌انداز» با ظرفیت 200 میکرو‌فاراد (که ظرفیت خازنی بزرگی است) وادار به چرخش می‌شود. مشخصات فنی خازن مذکور در تصویر زیر دیده می شود.

.

.

بر اثر چرخش موتور و القای جریان روی پیچک‌های آن نوعی جریان سه فاز که اصلاً تمیز نیست(!) و اختلاف فازشان دقیق نیست، ایجاد می شود که می توان آن را از روی اتصالات 1، 2 و 3 برداشت کرد.

.

.

خازن راه انداز باید پس از راه افتادن موتور، از آن جدا شود تا مصرف جریان به مقدار طبیعی خود کاهش پیدا کند و بدین وسیله از داغ شدن موتور پیش گیری شود. دو خازن دیگر (از نوع خازن هایی که قابل استفاده در جریان متناوب باشند)، شکل و فُرم این جریان سه فاز را اصلاح می کنند و از این راه میان تک تک فازها مقدار ولتاژی قرار می دهند که تقریباً با هم برابر هستند. مشخصات الکتروموتور ظرفیت این خازن ها را تعیین می کند. یک قانون تجربی می گوید: باید در حدود 13 تا 15 میکروفاراد به ازای هر کیلووات قدرت موتور ظرفیت خازنی نصب گردد. در نمونه ی من استفاده از دو خازن 20 میکروفاراد عملکرد به نسبه دقیقی ارایه داد و اختلاف ولتاژ اندازه گیری شده روی فازها در محدوده ی 7 ولت قرار داشت.

طبعاً بهتر است که چندین خازن با ظرفیت های متفاوت تهیه شود و با سعی و خطا مقدار بهینه ی ظرفیت را برای هر یک از خازن های مدار به دست آورد. اما در مورد من، همین مقدار دقت در اختلاف ولتاژ فازها قابل قبول بود.

.

.

در تصویر بالا مدار مبدل فرکانس خازنی مرا در آخرین گام آزمایشی، پیش از نصب نهایی می‌بینید.

.

.

مطالب مرتبط:

.

.

.

اگر موضوع فقط آشکارسازیِ وجود پرتوهای رادیواکتیو باشد، لامپ‌های نئون توانایی این را دارند که جایگزین لامپ‌های گران‌قیمت «شمارنده‌ی گایگر – مولر» شوند. البته همه‌ی چراغ‌های نئون به یک اندازه مناسب این کار نیستند

.

.

این روزها سالگرد سوءقصد منجر به قتل یکی از دانشمندان شریف کشور ما توسط عوامل استعمار است. شهید مصطفی احمدی روشن، متولد 1358 در همدان، در زمان تحصیل در دانشگاه صنعتی شریف در سال 1380 در پروژه‌ی ساخت «غشاهای پلیمری برای جداسازی گازها»، که برای اولین بار در کشور اجرا می‌شد، همکاری داشت. علاقه‌ی او به دانش و انگیزه‌ی قوی او در به کارگیری علم در عمل سبب شده بود که او، در حالی که دانشجوی سال سوم بود، در فعالیت‌های علمی مرتبط با پروژه‌های ارشد و حتی دکترا مشارکت فعال داشته باشد. او و راننده‌اش، رضا قشقایی، در 21 دیماه 1390 با انفجار بمب مغناتیسی که به خودروی حامل وی چسبانده شد، به شهادت رسیدند. این مقاله را به مصطفی و همه‌ی کوشندگان سرافرازی ایران تقدیم می‌کنم.

.

درباره‌ی لامپ‌های نئون

نویسنده‌ی این مقاله تعداد پرشماری از «چراغ سیگنال»های نئون گوناگون، لامپ‌های نئون تثبیت‌کننده‌ی ولتاژ، لامپ‌های رله، لامپ‌های نیکسی (Nixie)، لامپ‌های نمایش تنظیم ایستگاه رادیوهای لامپی قدیمی (Magic Eye)، و همچنین یکسوسازهای گازی و لامپ‌های «تایراترون» را در یک مدار آزمایشگاهی، که در این مقاله معرفی می‌شود، مورد بررسی و مطالعه قرار داده است.

.

.

در مقایسه با لامپ‌های شمارنده‌ی گایگر- مولر، در لامپ‌های نئون جای آنچه که به نام «هالوژنِ خاموش‌کننده» خوانده می‌شود، خالی است. وظیفه‌ی هالوژن خاموش‌کننده این است که تخلیه‌های تابشی (Glow Discharge) ناشی از پرتوهای بتا و گاما را، که در یون‌های گازیِ پدیدار می‌شوند، مصرف کرده و به سرعت متوقف کند (اثر مولر). در واقع، یون‌های گازی که در فضای داخلی حباب لامپ پیدا شده‌اند، می بایستی خود به خود زایل شوند، به این ترتیب که یون‌های مثبت به سوی کاتود و یون‌های منفی به سمت آنود پرواز کنند و در آن جاها خنثی شوند. این امر، اما، در لامپ‌های نئون به آن سرعتی که در یک لامپ گایگر- مولر انجام می‌شود، صورت نمی‌پذیرد. به این علت لامپ‌های نئون دارای یک «زمان انسداد» درازتر هستند و اگر در برابر پرتوی قوی رادیواکتیو قرار گیرند، پرتوهایی که نرخ‌های شمارش بالایی داشته باشند، در این حالت در آن‌ها تریگ‌شدن‌های مکرر پیش خواهد آمد و یا یک تخلیه‌ی ماندگار پدید می‌آید که طبعاً برای هدف ما که شمارش ذرات رادیواکتیو است، مطلوب نمی‌باشد و آن را مختل می‌کند.

.

مدار شمارنده با لامپ نئون

.

برای ساختن مداری با لامپ نئون که در برابر پرتوی ضعیف رادیواکتیو حساسیت زیادی داشته باشد، باید به تقویت‌کننده‌ای با مقاومت ورودی بالا توجه داشت، تا از این طریق پالس‌های جریانی، ضعیف بمانند و در لامپ یون‌های زیادی ساخته نشود و تجمّع آن‌ها سبب اختلال در کار شمارش ذرات یونیزه‌کننده نشود.

.

.

مداری که در این‌جا معرفی می‌شود، اثبات کرده که برای امتحان لامپ‌های نئون مختلف بسیار خوب و مناسب است. در این مدار، لامپ نئون توسط برق 220 ولت شهر به کار انداخته می‌شود. توسط مجموعه‌ی D1/C1 ولتاژ مستقیمی، که 50 هرتز روی آن سوار است، تولید می‌شود. این ولتاژ، به عنوان ولتاژ آنود، از طریق مقاومت خیلی بزرگ 50 مگااهمی R1 به لامپ اِعمال می شود. با پتانسیومتر P1 دامنه‌ی این ولتاژ با دقت بسیار زیاد تا نقطه‌ای درست کمی پایین‌تر از مقداری که لامپ را روشن می‌کند، تنظیم می‌گردد. تخلیه‌های تابشی که درون لامپ، بر اثر حضور ذرات رادیواکتیو، به صورت پالس‌های جریانی به وجود می‌آیند، توسط خازن C2 شکل داده می‌شوند. مقدار ظرفیت بهینه‌ی این خازن باید برای هر نوع و مدل لامپ نئون با آزمایش و امتحان به دست آورده شود. برای لامپی که در زیر معرفی شده، مقدار 470 پیکوفاراد مناسب بود. مدار «دارلینگتون» شامل ترانزیستورهای T1/T2 تقویت جریان بسیار زیادی برای پالس‌های جریانیِ ضعیف لامپ نئون ایجاد می‌کند. با یک باتری 9 ولتی صدای «کلیک»ی که یک «بیزر» یا یک بلندگوی کوچک با هر بار شمارش تولید خواهد کرد، به اندازه‌ی کافی بلند خواهد بود که به خوبی شنیده شود. همزمان، یک ال.ای.دی. هم به روشنی چشمک می‌زند. برای نمایش شدت پرتوی رادیواکتیو یا آنچه که به آن «دوزِ توان» (Power Dose) می‌گویند، می‌توان یک «عقربه با سیم‌پیچ چرخان» به نقطه‌ی مشترک کلکتورهای دو ترانزیستور وصل کرد. برای شمارش پالس‌ها هم می‌توان یک شمارنده‌ی الکترونیکی را به همین نقطه کوپل کرد. مدار دارلینگتون تنها طی زمانِ حضورِ پالس تخلیه، به صورت لحظه‌ای و برای مدتی بسیار کوتاه، جریان مصرف می‌کند. بنابراین، توان باتری بسیار صرفه‌جویانه مصرف خواهد شد و باتری مدت زیاد در مدار دوامِ کاری خواهد داشت.

.

تنظیم دستگاه

به وسیله‌ی R4 و به کمک یک چشمه‌ی پرتوی رادیواکتیو با شدت انتشار معلوم، می‌توان این مدار را کالیبره کرد. همین کار را می‌توان با اندازه‌گیری مقایسه‌ای به مدد یک شمارنده‌ی گایگر کالیبره شده، انجام داد. اما، ما از چه ماده‌ی رادیواکتیوی می‌توانیم برای آزمایش‌های خود استفاده کنیم؟ یکی از بهترین منبع‌های رادیواکتیو، صفحه و عقربه‌های ساعت‌های شماطه‌دار یا ساعت‌های خلبانی قدیمی است. روی این ساعت‌های «شب نما» مقداری عنصر رادیواکتیو «رادیوم» کار شده است. (همین مواد هستند که نقطه‌ها و عقربه‌های ساعت را در تاریکی شب “روشن” و «شب نما» می‌کنند.) همچنین می‌توان یک پاره‌ی کوچک سنگ معدنی اورانیوم را به کار گرفت. کانی طبیعی اورانیوم منبع بسیار خوبی برای همه‌ی انواع پرتوهای آلفا، بتا و گاما است. در ایران عزیز ما هم که: … خاک دشت اش دُرّ و گوهر است… می‌توان تکه‌هایی از چنین کانی‌هایی به دست آورد.

ولتاژ آنود، همان طور که پیش از این هم گفته شد، به کمک پتانسیومتر P1 تا کمی پایین‌تر از نقطه‌ی روشن‌شدن لامپ تنظیم می‌گردد. در این حالت، گاه به گاه صدای یک «کلیک» از مولد سیگنال صوتی شنیده خواهد شد. این حالت را «اثر صفر» می‌خوانند و حاکی از وجود مقدار اندکی رادیواکتیو طبیعی و «پرتوهای کیهانی» در پیرامون دستگاه است. حالا با نگه‌داشتن صفحه و عقربه‌های رادیوم‌دارِ شب‌نما و یا کانی اورانیوم در نزدیکی لامپ نئون، غوغای درون این مواد بیجان از بلندگوی دستگاه شنیده خواهد شد. به قول شاعر: “در اندرون من خسته دل ندانم چیست، که من خموشم او در فغان و در غوغاست.”

.

انتخاب لامپ

بهترین لامپ های نئون به عنوان لامپ شمارنده‌ی گایگر کدام هستند؟ آن‌هایی که اصلاً و ابداً مناسب نیستند، لامپ‌های تثبیت‌کننده‌ی ولتاژ (لامپ‌های استابیلیزاتور) و لامپ‌های رله می‌باشند، چرا که بر دیواره‌ی داخلی آن‌ها لایه‌ی نازکی از مواد رادیواکتیو کشیده شده است. این مواد در داخل حباب لامپ و از فاصله‌ی بسیار نزدیک به طور دایمی پرتوی رادیواکتیو ضعیفی به آن می‌دهند که به آن «پیش‌یونیزاسیون» (Pre-Ionization) گفته می‌شود و سبب یونیزه‌شدن گاز داخل لامپ به عنوان «تریگ کمکی» می‌شود. این لامپ‌ها با دریافت ولتاژ آنود فوراً تریگ می‌شوند و دیگر به نزدیک‌شدن یک ماده‌ی رادیواکتیو از بیرون هیچ واکنشی نشان نمی‌دهند. عجیب این که در «داده‌برگ»‌های این افزاره‌ها کوچک‌ترین اشاره‌ای به این موضوع نشده است و در نتیجه، شخصاً باید با آزمایش و تجربه وجود چنین پرده‌ای در داخل لامپ‌های مختلف نئون را مورد بررسی قرار داد. نویسنده در حین آزمایش‌های خود دریافته است که، علاوه بر برخی لامپ‌های تثبیت‌کننده‌ی ولتاژ مانند STV150/50، چراغ سیگنال‌های نئونی با سرپیچ‌های E10 و E14 مانند لامپ اُسرام مدل210-220V  75370 که در سال‌های دهه‌ی چهل و اوایل دهه‌ی 1950 نیز تولید می‌شده‌اند، در عمل حساسیت بسیار بالایی به پرتوهای بتا و گاما از خود نشان می‌دهند. این لامپ‌ها دارای الکترودهایی به شکل یک صفحه یا سیم آهنی ساده و بدون لایه‌ی سبز رنگ عایق‌کننده در پشت‌شان بودند و در محتوای گازی خود فاقد مواد رادیواکتیو، اما دربردارنده‌ی چند قطره‌ی کوچک جیوه بودند. به همین دلیل، ولتاژ روشن شدن آنها به 150 ولت می‌رسید که بسیار بالاتر از ولتاژ کار یک لامپ نئون خالص است. مقاومت محدودکننده‌ی این لامپ‌ها درون سرپیچ‌شان کار شده و در برخی موارد نیازی به خارج کردن آنها نیست. این لامپ‌ها از روی رنگ نورشان قابل تشخیص هستند. وجود بخار جیوه در داخل حباب باعث می‌شود که در کنار نور قرمز رنگ نئون، نور آبی رنگی نیز تولید شود. به نظر می‌رسد که این مقدار اندک بخار جیوه از ایزوتوپ‌هایی که جرم اتمی بالاتر یعنی 200/59  را دارند، سرچشمه بگیرند که بیش‌ترین حساسیت و پاسخگویی را نسبت به پرتوهای رادیواکتیو از خود نشان می‌دهند. در صورت تماشای نور این لامپ‌های نئون از پشت یک شیشه‌ی فیلتر سبز یا یک طیف‌سنج دستی (اسپکترومتر)، طیف رنگی مشخصه‌ی بخار جیوه، به ویژه به صورت نورهای سبز، آبی و بنفش به چشم خواهد خورد.

یک آزمایش بسیار ساده‌ی دیگر هم وجود دارد تا از طریق آن این نوع لامپ‌های نئون را از میان تعداد زیادی انواع مختلف دیگر تشخیص داد: لامپ را در کنار یک لیوان آب درون یک اجاق مایکروویو می‌گذارند. سپس اجاق را به مدت چند ثانیه روشن می‌کنند: لامپ‌های حاوی جیوه فوراً به رنگ آبی کمرنگ روشن می شوند، لامپ‌های بدون جیوه یا روشن نمی‌شوند و یا فقط به خاطر گاز نئون به رنگ قرمز روشن خواهند شد. لیوان آب مقداری از انرژی مایکروویو را جذب می‌کند و احتمال تخریب لامپ را پایین می‌آورد. علاوه بر این‌ها، شکی نیست که برای بدست آوردن بهترین اثر گایگر، ویژگی‌های دیگری هم دخیل هستند، مانند نسبت اختلاط گازها یا فشار گاز، و علت وجودی دستگاه آزمایشگر ما همین تست لامپ‌های مختلف است.

بسیاری از لامپ‌های نئون به نور مریی و پرتوهای فرابنفش نیز واکنش نشان می‌دهند (در این خصوص نوشتار جداگانه‌ای خواهیم داشت) و به این دلیل بایستی آن‌ها را پیش از آزمایش با کاغذ مشکی یا فویل پلاستیکی تیره بپوشانیم.

حال که به این داده‌ها در مورد لامپ‌های نئون مجهز شدیم، وقت آن است که دستگاه شمارنده‌ی گایگر دست‌ساز خود را آماده‌ی کار کنیم. نخستین گام، جستجوی منابع رادیواکتیو در پیرامون‌مان است (عقربه‌های شب‌نمای ساعت‌های قدیمی، کانی‌های مختلف، اشعه ایکس…). موادی وجود دارند که فقط پرتوهای بتا منتشر می‌کنند، برخی دیگر تنها دارای تابش گاما هستند، و باز هم مواد دیگری هستند که چند نوع تابش را همزمان منتشر می‌کنند. تشخیص تفاوت میان این مواد به سادگی امکان‌پذیر است و برای آن تنها به یک ورقه ی آلومینیوم به ضخامت 4 میلی‌متر و یا ورق پلکسی‌گلاس به قطر 5 تا 6 میلی‌متر نیاز خواهیم داشت. این ورقه‌ها را باید بین لامپ نئون و چشمه‌ی رادیواکتیو قرار داد. این ورقه‌ها تمامی پرتوهای بتا را به خود جذب می‌کنند.

.

.

منابع:

مجله الکتور

انجمن الکترونیکی آلمانی «میکروکنترلر»

و جاهای دیگر

.

.

مطالب مرتبط:

پرتوسنجی با فتودیود

معرفی یک نرم افزار سودمند، آزاد و رایگان

.

.

درگذشت یکی از خدمت‌گزاران پرتلاش میهن

.

.

مهندس کریم معتمدی در ۱۸ تیر ماه سال ۱۳۰7 در شهر بابل متولد شد. دوره‌ی تحصیلات مقدماتی را در مدارس ابتدایی بابل آغاز کرد و تحصیلات تکمیلی‌اش را همزمان در رشته‌ی مهندسی مکانیک و رشته‌ی زبان فرانسه در دانشگاه تهران به پایان رساند. پس از آن برای ادامه‌ی تحصیل به اروپا (فرانسه، انگلستان و آلمان) و سپس به امریکا رفت، ولی به عللی به ایران بازگشت و در وزارت‌خانه‌ی پست و تلگراف و تلفن مشغول کار شد و طولی نکشید که به معاونت فنی وزارتخانه رسید.

در دوران وزارت ایشان اولین ایستگاه ماهواره‌ای مخابراتی ایران در اسدآباد همدان افتتاح شد و از این طریق ایران به شبکه‌ی تلفنی بین‌المللی متصل شد.
کریم معتمدی در سال ۱۳۵۳ در کابینه‌ی امیرعباس هویدا به عنوان وزیر پست و تلگراف و تلفن منصوب شد. آقای خوانساری، از مدیران اسبق وزارت پست و تلگراف و تلفن، از خاطرات خود چنین نقل کرده‌اند که: … “یک روز تا رسیدم خانه تلفن زنگ زد. گفتند با آقای وزیر صحبت کن. وزیر پرسید از ایستگاه‌ها چه خبر؟ ما برنامه داشتیم که از هر ایستگاه دو بار در ماه بازدید کنیم. همه جزئیات را برایش توضیح دادم. بعد گفت حالا زنگ بزن به رئیس منطقه مخابرات و بگو با من صحبت کند. معلوم شد عصرها می‌نشیند در خانه‌اش و از ناحیه‌های مختلف گزارش می‌گیرد.”

وی در سال ۱۳۵۶ در کابینه‌ی جمشید آموزگار برای بار دوم وزیر پست و تلگراف و تلفن شد. معتمدی در تاریخ ۵ شهریور سال ۱۳۵۷ و در ۱۷ آبان ۱۳۵۷ به ترتیب در کابینه‌های شریف امامی و ارتشبد ازهاری، وزیر پست و تلگراف و تلفن بود.

.

.

معتمدی مردی پرتلاش، آرام، بی‌آزار و بدون تظاهر بود. او و برادرش از سال 1331 مالک یک فروشگاه دستگاه‌های خانگی الکترونیکی در خیابان فردوسی بودند و شرکت «متز» آلمان را، که در آن زمان یکی از برندهای مطرح محصولاتی چون گیرنده‌ی رادیو و تلویزیون در آلمان و جهان بود، به صورت انحصاری نمایندگی می‌کردند. این مرد پرتلاش، هر روز بعد از اتمام وقت اداری در این مکان به تعمیر رادیو و تلویزیون می‌پرداخت، اما بعدها برای جلوگیری از تضاد منافع و برخورد کار شخصی با پست دولتی خود، آن فروشگاه را فروختند.

کریم معتمدی در کنار تصدی مقام وزارت پست و تلگراف و تلفن در زمان نخست وزیری جمشید آموزگار، به کارهای دیگری از قبیل نویسندگی نیز می‌پرداخت. او از معدود افرادی است که در دوره‌ی فعالیت حزب رستاخیز مقالاتی برای نشریه‌ی تئوریک «جامعه‌ی نوین» نوشته و به چاپ می‌رسید. ایشان به زبان‌های فرانسه، انگلیسی و آلمانی تسلط داشتند.

مهندس معتمدی در بامداد ۴ دی ۱۳۹۷ درگذشت. مراسم ختم کریم معتمدی در مسجد پیامبر اعظم برگزار شد و ۵ دی ماه در قطعه ۳۱۵ ردیف ۱۰۱ شماره ۴۶ بهشت زهرا در کنار همسرش آرمید…

در جایی یک خاطره از ایشان خواندم که می گفت: “ایران، به جز در دهه‌ی 1350 که به یُمن بالا رفتن قیمت نفت، برای چند سالی ثروتی بهم زده بود و البته این ثروت به ریخت و پاش‌هایی مانند واردات خودروهای خارجی و سیگار و شکولات و لباس نوزاد از «مادرکِیر» به قشرهای محدودی در شهرهای بزرگ اختصاص داشت، در کل زمان دولت‌های پهلوی کشور فقیری بود. در تهران مدت انتظار برای گرفتن یک خط انشعاب تلفن ثابت به 13 تا 15 سال می‌رسید و اکثر شهرهای ایران تلفن نداشتند تا این که ایشان به خدمت وزارت پست و تلگراف و تلفن درآمدند. او از کشورهای اروپایی ده‌ها دستگاه کهنه تلفن هندلی که سیستمی قدیمی و از رده جهانی خارج شده بود را خریداری کرد و تقریبا در سال ۵3 همه شهرهای ایران دارای تلفن شدند. من البته در فیلم‌های قدیمی تلفن هندلی می‌دیدم، اما‌ وقتی به چند شهرستان کوچک رفتم، دیدن این تلفن‌ها از نزدیک صفایی داشت. آن موقع خیلی خوشحال بودیم که همه شهرهای ایران تلفن دارند.”

خانواده بزرگ معتمدی به درستی از نیکوکاران شهر بابل و از فرهیختگان این شهر بودند و کارهای خیریه‌ی قابل توجهی انجام داده‌اند، از جمله وقف زمین برای ساخت گورستان عمومی بابل و ساخت دبیرستان معتمدی. ضمنا پسر عموی ایشان، آقای قاسم معتمدی، قریب 9 سال رییس دانشگاه اصفهان بود و بعدها در آخرین کابینه‌ی هویدا به وزارت علوم منصوب شد.

روانِ این ایرانى پُرتلاش و خدمت‌گزارِ میهن آنوشه، و نام و یادش گرامى باد.

.

.

منابع:

ویکی‌پدیا فارسی

ویکی‌فقه

کتاب: شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران (جلد سوم) نوشته باقر عاقلی

.

.

مطالب مرتبط:

تلفن در ایران چگونه ملی شد

از وزارت پست، تلگراف و تلفن تا ارتباطات و فن آوری اطلاعات

معتمدی دات کام

.

.

آخرین به روز رسانی: 1397/12/11

اصلاح تصویر و متن (با سپاس از خواننده گرامی با نام «خلبان»)

.

.

.

مخابرات، ارتباطات رادیویی، دانشکده علمی کاربردی پست و مخابرات، رادیوآماتور، انجمن رادیوآماتوری پارسیان، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، فرستنده، گیرنده، رادیو، آنتن، تک باند جانبی،

.

.

بنا به خبر منتشره در 20 آذر 1397، «دانشکده علمی کاربردی پست و مخابرات» با همکاری اساتید دانشگاه و رادیوآماتورهای پیشکسوت و بنیان‌گذاران «انجمن رادیوآماتوری پارسیان» اقدام به برگزاری یک دوره‌ی آموزشی با تکیه‌ی ویژه بر آموزش عملی و کاربردی با عنوان «کارگاه الکترونیک ، مخابرات و فن ارتباطات رادیویی» کرده است.

متن خبر به شرح زیر است:

.

قابل توجه کلیه دانشجویان و فارغ التحصیلان و علاقمندان رشته های الکترونیک ، مخابرات و فن ارتباطات رادیویی و رادیوآماتوری

.

«دانشکده علمی کاربردی پست و مخابرات» با مشارکت جمعی از رادیوآماتورهای مجرب و دارای گواهینامه از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و اساتید دانشگاه، اقدام به تشکیل و برگزاری دوره آموزشی کوتاه‌مدت «کارگاه الکترونیک، مخابرات و فن ارتباطات رادیویی» می‌نمایند.

این دوره آمورشی کارگاهی  به مدت 30 روز شامل 2 روز در هفته و هر روز یک جلسه 4 ساعته و در مجموع 8 جلسه‌ی 4 ساعته (در مجموع 32 ساعت) خواهد بود.

.

کلاسهای دوره شامل ؛

• آموزش نقشه‌خوانی مدارات الکترونیکی، نحوه طراحی و ساخت مدارچاپی(PCB) با استفاده از نرم‌افزارهای معمول و موجود در بازار شامل آلتیوم و غیره و نحوه مونتاژ مدارهای الکترونیکی و رادیویی و تکمیل ساخت، راه‌اندازی و تست نهایی پروژه‌ها، (کلاس عملی – کارگاه)،
• آموزش نحوه کار با دستگاه‌های اندازه‌گیری الکترونیکی و مخابراتی (کلاس عملی – کارگاه)،
• آشنایی با اصول تعمیرات و نصب و راه‌اندازی و آموزش نحوه عیب‌یابی سیستم‌های الکترونیکی و مخابراتی (کلاس عملی – کارگاه)، 
• مبحث آنتن‌ها و خطوط انتقال شامل طراحی و ساخت انواع آنتن‌ها و کاربرد آن‌ها و نحوه اندازه‌گیری پارامترهای آنتن (کلاس تئوری و عملی – کارگاه)، 
• آشنایی با اصول، قوانین، استانداردها و ضوابط و مقررات ملی و بین‌المللی و آگاهی از برخی مصوبات کمیسیون تنظیم مقررات رادیویی و لزوم رعایت موارد مذکور در استفاده از طیف فرکانسی و اسناد مندرج در مجموعه کتب قوانین و مقررات منتشره سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی (کلاس تئوری)، 
• آشنایی و آموزش فن ارتباطات رادیویی، نحوه برقراری ارتباطات رادیویی طبق مقررات و ضوابط ملی و بین‌المللی (مطابق آیین‌نامه اجرایی و مجموعه قوانین استفاده از بی‌سیم‌های اختصاصی و غیراختصاصی مصوبه هیات وزیران وقت سال 1361 (کلاس‌های تئوری)،
• مبحث رادیوآماتوری شامل آشنایی و لزوم رعایت ضوابط و مقررات رادیوآماتوری، آیین‌نامه اجرایی و مواد مندرج در مجموعه قوانین رادیوآماتوری از ماده 34 تا 42 و مصوبات کمیسیون تنظیم مقررات در ارتباط با موضوع رادیوآماتوری، تشریح قابلیت‌ها، ظرفیت‌ها و شایستگی‌های رادیوآماتورها و همچنین آشنایی با شرح وظایف ملی و بین‌المللی رادیوآماتورها در شرایط بحران و اضطرار (مانند سیل – زلزله و…) و نحوه نصب سریع ایستگاه رادیویی صحرایی و یا سیار در زمان بحران،
• آموزش پایانی دوره شامل تشریح مدار رادیو باند HF رادیوآماتوری شامل SSB EXCITER  و VFO آنالوگ و نحوه ساخت و راه‌اندازی دستگاه و آنتن آن بوده و به عنوان آزمون این دوره‌ی ورکشاپ خواهد بود.

.

زمان شروع کلاس‌ها 1397/10/20 خواهد بود .

.

کلاس‌های این دوره آموزشی کارگاهی در ایام هفته فقط روزهای پنج‌شنبه از ساعت 14:00 تا 18:00 و جمعه‌ها از ساعت 12:00 تا 16:00 دایر بوده و طول دوره یک ماه شامل 2 روز در هفته و هر جلسه 4 ساعت و در مجموع 8 جلسه و برابر با 32 ساعت خواهد بود .

.

جهت اطلاعات بیش‌تر و در صورت تمایل و ثبت نام لطفا با شماره‌های زیر تماس حاصل فرمایید: 02166910336 و 09118118294 و 09120744736 

.

مسوول دوره آموزشی کارگاه الکترونیک، مخابرات و ارتباطات رادیویی «دانشگاه علمی کاربردی پست و مخابرات» وابسته به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است و در پایان دوره، گواهینامه دانشکده علمی کاربردی پست و مخابرات به دانش‌آموختگان اعطا می‌گردد.

.

مدرسین کارگاه این دوره آموزشی:

آقایان: 

• حجت کاوه، استاد دانشگاه، مدرس کلاس‌های تئوری، اصول الکترونیک و مخابرات،
• داود علی‌پور، رادیوآماتور پیشکسوت و مدرس کلاس‌های کارگاه مدارهای آنالوگ سیستم‌های رادیویی و مبحث آنتن‌ها و مباحث تشریحی مجموعه قوانین و ضوابط و استانداردها و مقررات طیف فرکانسی ملی و بین‌المللی و شبکه‌های رادیویی،
• علی قنبری، رادیوآماتور و مدرس کارگاه مدارات رادیویی،
• فرمان اقدسی، رادیوآماتور و مدرس IT و نرم افزار و برنامه‌نویسی و طراحی مدارهای منطقی،
• محمد مبینی، مدرس سخت افزار، مدارهای دیجیتال و میکروکنترلر،
• رضا کشمیری، مدرس کارگاه الکترونیک عمومی و صنعتی،
• محمد رضاپور، مدرس سیستم‌های رادیویی لینک‌های VHF و UHF و مدارهای دیجیتالی و سیستم‌های رادیویی و ماهواره،

.

.

به همه‌ی علاقه‌مندان الکترونیک و مخابرات که در طول تحصیل به قدر کافی از امکان و فرصت برای انجام کار عملی برخوردار نبوده‌اند و حالا مایلند در یک محیط تخصصی و در کارگاهی مجهز و زیر نظر افراد زبده در کار عملی الکترونیک تجربه‌ای ارزشمند کسب کنند، و از یک آموزش عملی و فشرده شامل آشنایی با قطعات و افزاره‌ها و ساخت مدارها، کار با دستگاه‌های اندازه‌گیری و روش‌ها و فوت و فن‌های عیب‌یابی و رفع عیب، و… بهره ببرند، و همچنین در کنار همه‌ی این‌ها مبحث رادیوآماتوری را از دست و زبان پیشکسوتان رادیوآماتوری در ایران بیاموزند و حتی تماس‌هایی با رادیوآماتورهای دنیا برقرار کنند، پیشنهاد می‌شود در این کلاس‌ها نام‌نویسی کنند.

.

.

مطالب مرتبط:

بنیان گذاری نخستین انجمن رسمی رادیوآماتوری ایران

«انجمن رادیو آماتوری پارسیان» در رسانه آلمانی

دانشکده علمی کاربردی پست و مخابرات

بیست و نهم فروردین، هجدهم آوریل: روز جهانی رادیوآماتوری

با جوان ترین رادیوآماتور ایران آشنا شویم

برگزاری نمایشگاه بین المللی رادیوآماتوری در آلمان

از یادداشت های روزانه ی یک رادیو آماتور

چند مقاله برای نوآموزان رادیوآماتوری
.

.

.